Makotoite

Wzór chemiczny: Ag₁₂(Cu₃Au)S₈

Makotoit to bardzo rzadki siarczek srebra, miedzi i złota, odkryty w 2023 roku w złożu złota Funan w Chinach.

## Charakterystyka Makotoit jest nowo opisanym, bardzo rzadkim minerałem z grupy siarczków. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2023 roku. Występuje w formie nieregularnych ziaren o wielkości do 200 mikrometrów, najczęściej zrośniętych z innymi minerałami, takimi jak chalkopiryt, galena, piryt i złoto rodzime. Jest nieprzezroczysty i ma metaliczny połysk. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na niewielkie rozmiary ziaren i rzadkość występowania, wiele właściwości fizycznych makotoitu, takich jak twardość, gęstość, łupliwość czy przełam, nie zostało jeszcze precyzyjnie określonych. Jego gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi około 7,73 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten ma szarą barwę z lekkim żółtawym odcieniem. W świetle odbitym pod mikroskopem polaryzacyjnym jego barwa jest opisywana jako kremowożółta. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Makoto Watanabe, japońskiego geologa i badacza złóż, w uznaniu jego wkładu w geologię ekonomiczną. Został odkryty w materiale pochodzącym ze złoża złota Funan (Bunan), w pobliżu miasta Zhaoyuan w prowincji Shandong w Chinach, które jest jego lokalizacją typową. Opisany przez zespół mineralogów pod kierownictwem Shoichi Kobayashi. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, makotoit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy mikrominerałów.

Właściwości

Połysk: Metaliczny
Rysa: Czarny
Gęstość: 7.73
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Trigonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja makotoitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych. Wymaga analizy składu chemicznego metodą mikrosondy elektronowej (EDS/WDS) oraz badań struktury krystalicznej za pomocą dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). W świetle odbitym pod mikroskopem charakteryzuje się kremowożółtą barwą i słabym anizotropizmem. ## Odróżnianie od podobnych Makotoit występuje w paragenezie z innymi metalicznymi minerałami, takimi jak złoto rodzime, piryt czy chalkopiryt. Odróżnienie go od tych minerałów gołym okiem jest niemożliwe. Złoto rodzime jest znacznie bardziej żółte i kowalne. Piryt ma jaśniejszy, mosiężnożółty kolor. Chalkopiryt ma intensywniejszą żółtą barwę, często z tęczowym nalotem. ## Formy kryształów Makotoit tworzy wyłącznie anhedralne (nieregularne) ziarna o wielkości od 10 do 200 mikrometrów. Nie zaobserwowano jego prawidłowo wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Makotoit powstaje w warunkach hydrotermalnych. W lokalizacji typowej (złoże złota Funan) jest związany z kwarcowo-siarczkowymi żyłami przecinającymi prekambryjskie gnejsy. Uważa się, że krystalizował w późnym etapie formowania się złoża, w temperaturze poniżej 300°C, z roztworów bogatych w srebro, miedź, złoto i siarkę. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z wieloma innymi siarczkami i minerałami kruszcowymi. Najczęściej towarzyszą mu: złoto rodzime, chalkopiryt, galena, piryt, sfaleryt, akantyt, tetraedryt i kwarc. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania makotoitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: złoże złota Funan (Bunan), położone w powiecie miejskim Zhaoyuan, w prefekturze Yantai, w prowincji Shandong we wschodnich Chinach.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako mikrominerał, wartość kolekcjonerska okazu z makotoitem zależy przede wszystkim od potwierdzenia jego tożsamości przez wiarygodne laboratorium. Najcenniejsze są okazy, na których ziarna makotoitu są stosunkowo duże (powyżej 100 mikrometrów) i wyraźnie widoczne na tle matrycy skalnej. Dodatkowym atutem jest bogata asocjacja z innymi rzadkimi lub dobrze wykształconymi minerałami, zwłaszcza ze złotem rodzimym. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów makotoitu jest jego typowa lokalizacja w Chinach (złoże złota Funan). Materiał z tego miejsca jest ekstremalnie trudny do zdobycia na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z makotoitem, będące zazwyczaj mikrominerałami w skale macierzystej, nie powinny być czyszczone mechanicznie ani chemicznie. Wszelkie próby czyszczenia mogą zniszczyć lub usunąć mikroskopijne ziarna minerału. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z jakimikolwiek chemikaliami, kwasami i detergentami. Nie należy poddawać okazu działaniu ultradźwięków. Z uwagi na obecność siarki i srebra, minerał może być wrażliwy na wilgoć i zanieczyszczenia atmosferyczne, które mogą powodować jego powolne utlenianie i zmianę barwy. ## Przechowywanie Okazy z makotoitem najlepiej przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętych, suchych pojemnikach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne i gwałtowne zmiany temperatury.