Magnussonite

Wzór chemiczny: Mn<sup>2+</sup><sub>5</sub>As<sup>3+</sup><sub>3</sub>O<sub>9</sub>(OH,Cl)

Magnussonit to bardzo rzadki arsenin manganu, tworzący drobne, regularne kryształy o intensywnej, czerwonobrązowej barwie.

## Charakterystyka Magnussonit jest niezwykle rzadkim minerałem z grupy arseninów, chemicznie klasyfikowanym jako zasadowy arsenin manganu z możliwą domieszką chloru. Występuje w postaci bardzo małych, ostro zarysowanych, regularnych kryształów, których rozmiar rzadko przekracza 0,5 mm. Najczęściej tworzy ziarniste skupienia lub występuje jako pojedyncze, rozproszone kryształy w obrębie skały macierzystej. Jego charakterystyczną cechą jest intensywna, czerwonobrązowa do brązowoczarnej barwa i silny, niemal metaliczny połysk. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 5 w skali Mohsa. Ma wysoki współczynnik załamania światła, co w połączeniu z niemal diamentowym połyskiem nadaje mu dużą brylancję, mimo niewielkich rozmiarów kryształów. Jest minerałem kruchym, o gęstości wynoszącej około 4,55 g/cm³. ## Barwy i odmiany Magnussonit występuje w jednolitych barwach, od czerwonobrązowej, przez ciemnobrązową, aż do brązowoczarnej. W świetle przechodzącym pod mikroskopem ujawnia głęboką, czerwoną barwę. Nie wyróżnia się żadnych nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w historycznym szwedzkim zagłębiu górniczym Långban w Värmland. Opisany został po raz pierwszy w 1956 roku przez Olofa H. Ödmana i Gabriellę Donnay. Nazwa "magnussonit" została nadana na cześć Nilsa Magnusa H. Magnussona (1890-1976), szwedzkiego geologa i profesora geologii na Królewskim Instytucie Technicznym w Sztokholmie, który był wybitnym znawcą geologii złóż rud w Szwecji, w tym złoża Långban.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Adamantine
Rysa
Red-brown
Gęstość
4.55
Łupliwość
None
Przełam
Conchoidal
Przezroczystość
Translucent in thin fragments, Opaque
Układ krystaliczny
Cubic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Magnussonit jest rozpoznawany na podstawie swojego unikalnego środowiska występowania (zmetamorfizowane złoża manganu i żelaza), regularnej formy kryształów, czerwonobrązowej barwy, diamentowego połysku oraz współwystępowania z innymi rzadkimi minerałami z Långban. Ze względu na mały rozmiar kryształów, ostateczna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi rzadkimi, czerwonobrązowymi minerałami ze złóż manganowych, takimi jak hausmannit czy braunit. Odróżnia go od nich regularny (sześcienny) system krystalograficzny i znacznie wyższy połysk. W przeciwieństwie do hausmannitu, magnussonit nie wykazuje tak wyraźnej łupliwości. ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie regularnym, tworząc bardzo małe, dobrze wykształcone kryształy o pokroju sześcianów, ośmiościanów oraz ich kombinacji. Występuje jako pojedyncze, narosłe kryształy lub w postaci ziarnistych skupień.

Środowisko występowania

## Geneza Magnussonit jest minerałem pochodzenia metamorficznego. Powstaje w wyniku metamorfizmu kontaktowego lub regionalnego złóż rud żelaza i manganu. Jego formowanie jest związane z wysokotemperaturowymi procesami zachodzącymi w skałach węglanowych (marmurach dolomitowych i kalcytowych), które zostały wzbogacone w arsen. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z szeregiem innych, często rzadkich minerałów typowych dla złoża Långban. Do najczęstszych asocjacji należą: hausmannit, braunit, dolomit, kalcyt, ołowian magnussonitu, tegengrenit, berzeliit i manganberzeliit. ## Lokalizacje Magnussonit jest minerałem ekstremalnie rzadkim, a jego występowanie zostało potwierdzone zaledwie w kilku miejscach na świecie. Lokalizacja typowa i główne źródło najlepszych okazów to kopalnia Långban w Värmland w Szwecji. Poza Szwecją, jego obecność odnotowano również w kopalni Kombat w Namibii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu magnussonitu jest determinowana przede wszystkim przez wielkość i wykształcenie kryształów. Najbardziej cenione są okazy z ostrymi, błyszczącymi kryształami o rozmiarze zbliżonym do 0,5 mm, wyraźnie odcinającymi się od skały macierzystej. Pożądane są również bogate skupienia drobnych kryształów. Kontrast kolorystyczny z otaczającymi minerałami, np. białym kalcytem, znacząco podnosi wartość estetyczną okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem kolekcjonerskich okazów magnussonitu jest historyczna kopalnia Långban w Szwecji. Okazy z tej lokalizacji są uważane za klasyki i stanowią wielką rzadkość na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, mechaniczne czyszczenie magnussonitu jest wysoce niewskazane. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza do usunięcia luźnych cząstek kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać ultradźwięków, myjek parowych, kwasów, rozpuszczalników i detergentów. Minerał jest potencjalnie wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury. Jako arsenin, może reagować z niektórymi chemikaliami, dlatego należy go chronić przed wszelkimi zanieczyszczeniami. ## Przechowywanie Okazy magnussonitu powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamkniętych pojemnikach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i wilgocią. Należy trzymać je z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej