Magnetoplumbite
Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>Fe<sup>3+</sup><sub>12</sub>O<sub>19</sub>
Magnetyczny tlenek ołowiu i żelaza, rzadki minerał o silnych właściwościach magnetycznych i heksagonalnych kryształach.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 6
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Czarna
- Gęstość
- 5.51
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Nieprzezroczysty
- Układ krystaliczny
- Hexagonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną magnetoplumbitu jest jego silny magnetyzm - jest to jeden z niewielu niemetalicznych minerałów, które są tak silnie przyciągane przez magnes. Inne cechy to czarna barwa, metaliczny połysk, heksagonalny kształt kryształów oraz wysoka gęstość. ## Odróżnianie od podobnych Magnetoplumbit można pomylić z magnetytem (Fe₃O₄). Odróżnia go jednak obecność ołowiu, co skutkuje znacznie wyższą gęstością. Magnetyt krystalizuje w układzie regularnym (zwykle w formie ośmiościanów), podczas gdy magnetoplumbit tworzy heksagonalne, tabliczkowe kryształy. Ostateczne rozróżnienie wymaga analizy chemicznej. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o sześciobocznym zarysie. Mogą one występować pojedynczo lub tworzyć niewielkie skupienia i agregaty. Rzadziej spotykane są formy bardziej masywne lub ziarniste.
Środowisko występowania
## Geneza Magnetoplumbit jest minerałem pochodzenia metamorficznego. Powstaje w wyniku metamorfizmu kontaktowego lub regionalnego złóż rud żelaza i manganu, które zawierają również ołów. Tworzy się w środowisku bogatym w żelazo i ołów, w warunkach podwyższonej temperatury i ciśnienia. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla zmetamorfizowanych złóż rudnych, takimi jak hematyt, magnetyt, hausmannit, franklinit, jacobsyt, a także z minerałami ołowiu, jak galena czy baryt. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania magnetoplumbitu jest Långban w Värmland w Szwecji, skąd pochodzą najlepiej wykształcone kryształy. Znany jest również z Franklin w New Jersey (USA) oraz z kopalni Kombat w Namibii. Wystąpienia odnotowano także w niewielkich ilościach w innych lokalizacjach na świecie, m.in. w Rosji i Australii.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi, heksagonalnymi kryształami o gładkich i błyszczących ścianach. Ważny jest brak uszkodzeń mechanicznych. Kontrastowe połączenie z minerałami towarzyszącymi, np. z białym barytem, może znacznie podnieść atrakcyjność okazu. Rozmiar kryształów jest również istotnym czynnikiem, ponieważ większość okazów ma niewielkie wymiary. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i klasyczne okazy pochodzą z kopalni Långban w Szwecji. Są one uważane za wzorcowe dla tego minerału. Okazy z Franklin w USA również są cenione w kolekcjach specjalistycznych.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Zaleca się czyszczenie na sucho przy użyciu miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza w celu usunięcia kurzu. W razie konieczności można użyć wilgotnej szmatki, a następnie natychmiast dokładnie osuszyć okaz. Należy unikać długotrwałego kontaktu z wodą. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Nie należy podgrzewać okazu, ponieważ może to wpłynąć na jego właściwości magnetyczne. ## Przechowywanie Przechowywać w suchym miejscu, w stabilnych warunkach. Ze względu na silny magnetyzm, okazy należy trzymać z dala od czułych urządzeń elektronicznych, kart magnetycznych i innych minerałów, które mogą być wrażliwe na pole magnetyczne. Najlepiej przechowywać go w osobnym, wyściełanym pudełku.