Magnesiovoltaite
Wzór chemiczny: K<sub>2</sub>Mg<sub>5</sub>Fe<sup>3+</sup><sub>3</sub>Al(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>12</sub>·18H<sub>2</sub>O
Uwodniony siarczan potasu, magnezu, żelaza i glinu, tworzący ciemne, regularne kryształy w środowiskach wulkanicznych i strefach utleniania.
Opis
## Charakterystyka Magnesiovoltait jest złożonym, uwodnionym siarczanem należącym do grupy voltaitu. Tworzy kryształy o pokroju regularnym, najczęściej w formie sześcianów, ośmiościanów oraz ich kombinacji. Zazwyczaj są one niewielkie i rzadko przekraczają kilka milimetrów. Występuje również w postaci skupień ziarnistych i naskorupień. Jego kryształy mają barwę od ciemnozielonej do niemal czarnej, co jest związane z obecnością żelaza w strukturze. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 2.5. Jest kruchy, a jego przełam jest muszlowy. Połysk określa się jako szklisty do żywicznego, choć bywa też matowy na zwietrzałych powierzchniach. Jest minerałem częściowo rozpuszczalnym w wodzie, co jest jego ważną cechą diagnostyczną i ma kluczowe znaczenie dla przechowywania okazów. ## Barwy i odmiany Magnesiovoltait występuje w jednolitych, ciemnych barwach - od ciemnej zieleni, przez zielonoczarny, aż po czarny. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych, a klasyfikacja opiera się ściśle na składzie chemicznym, gdzie magnez dominuje nad dwuwartościowym żelazem w swojej pozycji strukturalnej. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji magnezu (magnesio-) oraz do jego strukturalnego podobieństwa do voltaitu. Został on oficjalnie uznany jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1990 roku. Stanowisko typowe, z którego po raz pierwszy opisano ten minerał, znajduje się w kraterze La Fossa na wyspie Vulcano (Wyspy Liparyjskie) we Włoszech. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów i niestabilność w wilgotnym środowisku, magnesiovoltait nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami pomocnymi w identyfikacji magnesiovoltaitu są jego regularna forma kryształów (sześciany, ośmiościany), ciemnozielona do czarnej barwa, niska twardość (ok. 2.5) oraz występowanie w specyficznym środowisku - jako produkt ekshalacji wulkanicznych (fumaroli) lub w strefach utleniania złóż kruszcowych. Kluczową cechą jest jego częściowa rozpuszczalność w wodzie. ## Odróżnianie od podobnych Magnesiovoltait jest wizualnie niemożliwy do odróżnienia od innych ciemnych minerałów z grupy voltaitu (np. samego voltaitu) bez zaawansowanych analiz chemicznych (np. EDS), które potwierdzą dominację magnezu. Od innych ciemnych minerałów, takich jak niektóre granaty czy sfaleryt, odróżnia go znacznie niższa twardość, charakterystyczne paragenezy i rozpuszczalność w wodzie. ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie regularnym, tworząc dobrze wykształcone, izometryczne kryształy. Najczęściej spotykane są sześciany i ośmiościany, a także formy będące ich kombinacją (sześcio-ośmiościany). Występuje również w postaci skupień ziarnistych oraz jako cienkie naskorupienia na innych minerałach lub skałach.
Środowisko geologiczne
## Geneza Magnesiovoltait jest minerałem wtórnym, powstającym w specyficznych warunkach. Jego główne środowiska formowania to: 1. **Fumarole wulkaniczne**: Krystalizuje z gorących gazów wulkanicznych bogatych w siarkę, w reakcji z otaczającymi skałami, które dostarczają potasu, magnezu, glinu i żelaza. 2. **Strefy utleniania złóż siarczkowych**: Powstaje jako produkt wietrzenia (utleniania) minerałów siarczkowych, takich jak piryt, w obecności minerałów lub skał bogatych w magnez i potas. Jest to typowy minerał stref pustynnych lub formacja poeksploatacyjna na hałdach kopalnianych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi siarczanami, takimi jak voltait, alunogen, pickeringit, metavoltyn, copiapit, melanteryt, a także z pirytem i siarką rodzimą. ## Lokalizacje Jest to minerał bardzo rzadki, znany zaledwie z kilku miejsc na świecie. Do najważniejszych należą: - Krater La Fossa, wyspa Vulcano, Włochy - lokalizacja typowa. - Kopalnia Blue Lizard, hrabstwo San Juan, Utah, USA - gdzie występuje w skamieniałym drewnie. - Pécs-Vasas, Węgry. - Słone jezioro Szorkol, Tadżykistan.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy magnesiovoltaitu to te z ostro zarysowanymi, dobrze wykształconymi kryształami o silnym połysku. Duże znaczenie ma wielkość kryształów - nawet te o rozmiarze kilku milimetrów są uważane za wartościowe. Atrakcyjność okazu podnosi również jego umiejscowienie na kontrastującym podłożu oraz asocjacja z innymi rzadkimi minerałami siarczanowymi. ## Popularne stanowiska Ze względu na ekstremalną rzadkość minerału, okazy z dowolnej potwierdzonej lokalizacji są pożądane przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów. Najbardziej klasyczne i historycznie ważne są te pochodzące z lokalizacji typowej na wyspie Vulcano we Włoszech oraz z kopalni Blue Lizard w Utah, USA, skąd pochodzą dobrze wykształcone mikrokryształy.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Magnesiovoltait jest częściowo rozpuszczalny w wodzie, dlatego **absolutnie nie wolno czyścić go na mokro**. Jedyną bezpieczną metodą jest delikatne usunięcie kurzu za pomocą miękkiego, suchego pędzelka lub ostrożne użycie strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, parą wodną i wszelkimi płynnymi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na wysoką wilgotność powietrza, która może prowadzić do jego powolnego rozkładu. Należy go również chronić przed wysoką temperaturą, która może spowodować utratę wody krystalizacyjnej i zniszczenie struktury. ## Przechowywanie Okazy magnesiovoltaitu muszą być przechowywane w warunkach o kontrolowanej, niskiej wilgotności. Najlepszym rozwiązaniem jest umieszczenie ich w szczelnym, zamykanym pojemniku (np. pudełku perky box) wraz ze środkiem pochłaniającym wilgoć (żelem krzemionkowym). Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne i gwałtowne zmiany temperatury.