Magnesiochromite

Wzór chemiczny: MgCr₃+₂O₄

Magnezjochromit to rzadki minerał z grupy spineli, będący tlenkiem magnezu i chromu, występujący w postaci drobnych, czarnych, regularnych kryształów.

## Charakterystyka Magnezjochromit jest minerałem należącym do grupy spineli, stanowiąc magnezowy odpowiednik chromitu i chromowy odpowiednik spinelu właściwego. Tworzy z nimi ciągłe roztwory stałe. Występuje zazwyczaj w formie drobnych, dobrze wykształconych, ośmiościennych (oktaedrycznych) kryształów, które rzadko przekraczają kilka milimetrów wielkości. Spotykany jest również w postaci zaokrąglonych ziaren w skałach lub jako składnik piasków złożowych. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się znaczną twardością, wynoszącą 7.5 w skali Mohsa, co czyni go odpornym na zarysowania. Ma szklisty, a na powierzchniach przełamu tłusty połysk. Jest minerałem nieprzezroczystym, a jedynie na bardzo cienkich krawędziach bywa przeświecający, ukazując czerwonobrunatną barwę. Jego gęstość waha się od 4.23 do 4.42 g/cm³. ## Barwy i odmiany Typowy magnezjochromit ma barwę czarną do brunatnoczarnej. Ze względu na tworzenie roztworów stałych z innymi spinelami, jego skład chemiczny i, co za tym idzie, niektóre właściwości fizyczne mogą się nieznacznie różnić w zależności od zawartości żelaza czy glinu. Nie wyróżnia się jednak nazwanych odmian handlowych czy barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1868 roku przez George'a J. Brusha, bezpośrednio nawiązuje do jego składu chemicznego - zawartości magnezu (magnesio) i chromu (chromite). Jest to odniesienie do jego relacji z chromitem, w którym żelazo jest zastąpione przez magnez. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, magnezjochromit nie ma znaczenia przemysłowego. Stanowi głównie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach z grupy spineli oraz mineralogów systematycznych i petrologów, dla których jest ważnym minerałem wskaźnikowym warunków powstawania skał.

Właściwości

Twardość Mohsa: 7.5
Połysk: Szklisty, tłusty
Rysa: Czerwonobrunatna
Gęstość: 4.23 - 4.42
Łupliwość: Brak
Przełam: Nierówny, muszlowy
Przezroczystość: Nieprzezroczysty, przeświecający na cienkich krawędziach
Układ krystaliczny: Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi magnezjochromitu są jego czarna barwa, wysoka twardość (7.5 w skali Mohsa), regularna, ośmiościenna forma kryształów oraz czerwonobrunatna rysa. Występowanie w skałach ultrazasadowych (perydotytach, dunitach) lub serpentynitach jest również silną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi czarnymi spinelami, takimi jak chromit, hercynit czy magnetyt. - **Chromit** jest praktycznie niemożliwy do odróżnienia bez analizy chemicznej, choć często ma nieco niższy połysk i bardziej brunatny odcień rysy. - **Magnetyt** jest silnie magnetyczny, podczas gdy magnezjochromit nie wykazuje magnetyzmu. - **Spinel (pleonast)** bywa czarny, ale zazwyczaj ma niższą gęstość i często występuje w skałach metamorficznych, a nie ultrazasadowych. Ostateczne rozróżnienie w obrębie grupy spineli wymaga zaawansowanych metod, jak mikroanaliza rentgenowska (EDS). ## Formy kryształów Najczęściej tworzy drobne, idealnie wykształcone kryształy w formie ośmiościanu (oktaedru). Rzadziej spotyka się formy dwunastościanu rombowego lub kombinacje tych form. Występuje także w postaci nieregularnych lub zaokrąglonych ziaren w masie skalnej.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał typowy dla skał magmowych ultrazasadowych, takich jak perydotyty, dunity i kimberlity, gdzie krystalizuje z magmy w wysokich temperaturach jako jeden z pierwszych minerałów. Powstaje również w procesach metamorfizmu kontaktowego na styku intruzji magmowych z dolomitami. Jako minerał bardzo odporny na wietrzenie, gromadzi się w złożach okruchowych (piaskach i żwirach) pochodzących z rozmywania skał macierzystych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z oliwinem (perydotem), piroksenami (enstatytem, diopsydem), serpentynem, chromitem, magnetytem, brucytem i kalcytem. ## Lokalizacje Znaczące, choć rzadko obfite, wystąpienia magnezjochromitu odnotowano w wielu miejscach na świecie. Do najważniejszych należą: - **Finlandia:** złoża chromu w Kemi oraz okolice Outokumpu. - **Norwegia:** rejon Feragen. - **Wielka Brytania:** wyspa Unst na Szetlandach, Szkocja. - **Francja:** złoża w Alpach. - **Kuba:** prowincja Camagüey. - **USA:** hrabstwo Lancaster w Pensylwanii oraz hrabstwo San Benito w Kalifornii. - **Kanada:** złoża azbestu w Thetford Mines, Quebec. - **Pakistan:** region Kohistan.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi, błyszczącymi kryształami o formie idealnego ośmiościanu. Atrakcyjność podnosi kontrastowe umiejscowienie czarnych kryształów na jaśniejszej skale macierzystej, na przykład na białym kalcycie lub zielonym serpentynicie. Rozmiar kryształów jest kluczowym czynnikiem - okazy z kryształami przekraczającymi 5 mm są już uważane za bardzo wartościowe. ## Popularne stanowiska Chociaż minerał ten występuje w wielu miejscach, okazy o znaczeniu kolekcjonerskim pochodzą z ograniczonej liczby lokalizacji. Szczególnie poszukiwane są te z Pakistanu (region Kohistan) oraz z niektórych stanowisk w Norwegii i Finlandii, gdzie znajdowano dobrze uformowane mikrokryształy.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy magnezjochromitu są twarde i chemicznie odporne, co ułatwia ich czyszczenie. Można je myć w letniej wodzie z użyciem delikatnego detergentu i miękkiej szczoteczki. Po umyciu należy je dokładnie spłukać, najlepiej wodą destylowaną, i pozostawić do całkowitego wyschnięcia. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z silnymi kwasami, chociaż minerał jest na nie stosunkowo odporny. Nie wymaga specjalnej ochrony przed światłem słonecznym ani wilgocią. Mimo dużej twardości, należy chronić go przed silnymi uderzeniami, które mogą spowodować pęknięcie lub wykruszenie. ## Przechowywanie Okazy, zwłaszcza te z dobrze wykształconymi kryształami, najlepiej przechowywać w osobnych pudełkach klaserowych, aby uniknąć otarć i uszkodzeń mechanicznych w kontakcie z innymi minerałami. Można je bezpiecznie eksponować w standardowych warunkach oświetleniowych i temperaturowych.