Magnesio-riebeckite

Wzór chemiczny: &#9744;Na<sub>2</sub>(Mg<sub>3</sub>Fe<sup>3+</sup><sub>2</sub>)Si<sub>8</sub>O<sub>22</sub>(OH)<sub>2</sub>

Magnezowo-żelazowy amfibol z grupy sodowej, tworzący włókniste, niebieskie lub czarne kryształy, istotny wskaźnik skał metamorficznych.

## Charakterystyka Magnesiorybekit to minerał z grupy amfiboli sodowych, będący magnezowym odpowiednikiem rybekitu. Tworzy wydłużone, słupkowe lub włókniste kryształy, często zebrane w promieniste lub splątane agregaty. Okazy mają zazwyczaj barwę od ciemnoniebieskiej, przez niebieskoczarną, do czarnej. Jest minerałem nieprzezroczystym o szklistym lub jedwabistym połysku, szczególnie widocznym w odmianach włóknistych. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą około 5-6. Jego gęstość waha się w przedziale 3.06-3.22 g/cm³, w zależności od dokładnego składu chemicznego. Wykazuje doskonałą łupliwość w dwóch kierunkach, typową dla amfiboli, co jest widoczne na przełamach kryształów. ## Barwy i odmiany Magnesiorybekit występuje w odcieniach niebieskiego, zielononiebieskiego, niebieskoczarnego i czarnego. Barwa jest uzależniona od stosunku żelaza Fe²⁺ do Fe³⁺ oraz zawartości magnezu. Niektóre jego włókniste odmiany bywają potocznie określane jako azbest krokidolitowy, chociaż termin ten odnosi się głównie do rybekitu. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji magnezu (magnesio) - oraz do związku z rybekitem, który z kolei został nazwany na cześć niemieckiego podróżnika i mineraloga Emila Riebecka (1853-1885). Jako odrębny gatunek mineralny został uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1978 roku, choć był opisywany wcześniej jako odmiana rybekitu. ## Zastosowania Magnesiorybekit nie ma bezpośredniego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast ważnym minerałem skałotwórczym, którego obecność pomaga geologom w określaniu warunków ciśnienia i temperatury, w jakich formowały się skały metamorficzne. Stanowi obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w amfibolach i minerałach skałotwórczych.

Właściwości

Twardość Mohsa
5-6
Połysk
Szklisty, jedwabisty
Rysa
Niebieskoszary
Gęstość
3.06-3.22
Łupliwość
Doskonała według {110}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Prześwitujący do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Monokliniczny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Magnesiorybekit można rozpoznać po jego charakterystycznej ciemnoniebieskiej do czarnej barwie, wydłużonym, często włóknistym pokroju kryształów oraz typowej dla amfiboli łupliwości. Połysk bywa szklisty na ścianach kryształów, a jedwabisty w skupieniach włóknistych. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z rybekitem, od którego makroskopowo jest praktycznie niemożliwy do odróżnienia bez zaawansowanych analiz chemicznych (EDS, WDS). Różni się od niego wyższą zawartością magnezu. Od innych ciemnych amfiboli, jak hornblenda, odróżnia go zazwyczaj bardziej intensywna, niebieskawa barwa. Turmalin (schörl) ma podobną barwę, ale jest twardszy i ma inny, najczęściej trójkątny przekrój kryształów. ## Formy kryształów Kryształy są pryzmatyczne, słupkowe, igiełkowe lub włókniste. Często tworzą skupienia spilśnione, promieniste lub chaotycznie ułożone agregaty. Dobrze wykształcone, wolnostojące kryształy są rzadkie.

Środowisko występowania

## Geneza Magnesiorybekit jest minerałem charakterystycznym dla skał metamorficznych niskiego stopnia, które uległy przeobrażeniom w warunkach wysokiego ciśnienia i stosunkowo niskiej temperatury (metamorfizm facji łupków glaukofanowych). Powstaje również w alkalicznych skałach magmowych, takich jak sjenity i granity, a także w niektórych formacjach żelazistych (BIF). ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi amfibolami sodowymi (rybekit, glaukofan, crossyt), a także z albitem, egirynem, kwarcem, mikroklinem, magnetytem, hematytem i stilpnomelanem. ## Lokalizacje Znaczące wystąpienia magnesiorybekitu odnotowano w wielu miejscach na świecie. Występuje w złożach żelaza w Mesabi Range w Minnesocie (USA), w kompleksie magmowym Ilímaussaq na Grenlandii, w masywie Khibiny na Półwyspie Kolskim (Rosja), a także w okolicach Broken Hill w Nowej Południowej Walii (Australia). Znajdowany jest również w Alpach, m.in. w Szwajcarii i we Włoszech.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, dużymi kryształami o intensywnej, niebieskiej barwie. Atrakcyjne są również kontrasty barwne, na przykład niebieskie igły magnesiorybekitu na jasnej, kwarcowej lub albitowej matrycy. Estetyczne, promieniste agregaty również są poszukiwane. Czystość okazu i brak uszkodzeń mechanicznych znacząco podnoszą jego wartość. ## Popularne stanowiska Okazy o dobrej jakości pochodzą między innymi z górskich rejonów Boliwii, gdzie tworzą atrakcyjne wizualnie agregaty. Klasyczne lokalizacje, takie jak Grenlandia czy Półwysep Kolski, dostarczają materiału ważnego z naukowego punktu widzenia, który również trafia do wyspecjalizowanych kolekcji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W przypadku silniejszych zabrudzeń można użyć sprężonego powietrza. Należy unikać mycia w wodzie, zwłaszcza w przypadku delikatnych, włóknistych agregatów, które mogą ulec uszkodzeniu mechanicznemu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i silnymi środkami chemicznymi, które mogą reagować z minerałem. Kruche i włókniste formy są podatne na złamanie, dlatego wymagają delikatnego obchodzenia się. Nie należy narażać okazów na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Okazy, szczególnie te o budowie włóknistej, najlepiej przechowywać w zamykanych pudełkach kolekcjonerskich, które chronią przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać umieszczania cięższych minerałów na kruchych agregatach magnesiorybekitu.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej