Magnesio-hornblende

Wzór chemiczny: &#₉₇₂₃;Ca₂(Mg₄Al)(Si₇Al)O₂₂(OH)₂

Magnezohornblenda to pospolity, skałotwórczy minerał z grupy amfiboli, cechujący się ciemnozieloną do czarnej barwą i wydłużonymi, słupkowymi kryształami.

## Charakterystyka Magnezohornblenda jest krzemianem należącym do bogatej w gatunki grupy amfiboli. Tworzy szereg izomorficzny z żelazohornblendą (ferrohornblende), co oznacza, że magnez i żelazo mogą się wzajemnie zastępować w strukturze kryształu. Typowe okazy mają postać wydłużonych, słupkowych lub igiełkowych kryształów, często zakończonych charakterystycznymi, nachylonymi ścianami. Kryształy te nierzadko tworzą promieniste lub splątane agregaty. Minerał ten jest ważnym składnikiem wielu skał magmowych i metamorficznych, nadając im często ciemne zabarwienie. ## Właściwości fizyczne Twardość magnezohornblendy w skali Mohsa wynosi od 5 do 6, co klasyfikuje ją jako minerał o średniej odporności na zarysowania. Połysk jest zazwyczaj szklisty, a na powierzchniach przełamu może być matowy. Jest minerałem stosunkowo ciężkim, o gęstości wahającej się od 3,07 do 3,28 g/cm³. Kryształy są zazwyczaj nieprzezroczyste, a jedynie na cienkich krawędziach mogą przeświecać. ## Barwy i odmiany Barwa magnezohornblendy jest jej charakterystyczną cechą - najczęściej jest ciemnozielona, zielonoczarna lub niemal czarna. Rzadziej spotyka się okazy o barwie brązowozielonej. Zmienność barwy jest głównie funkcją zawartości żelaza. Nie wyróżnia się odrębnych odmian barwnych czy handlowych; identyfikacja opiera się na analizie chemicznej w celu odróżnienia od innych hornblend. ## Historia i nazwa Nazwa "magnezohornblenda" odnosi się bezpośrednio do jej składu chemicznego - jest to bogata w magnez ("magnesio-") odmiana hornblendy. Nazwa "hornblenda" pochodzi od starych niemieckich terminów górniczych: *Horn* ("róg", w nawiązaniu do kształtu lub połysku) i *blenden* ("łudzić", "oszukiwać"), ponieważ minerał ten przypominał cenne rudy metali, ale nie zawierał użytecznego kruszcu. Magnezohornblenda została formalnie uznana jako odrębny gatunek mineralny przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1978 roku w ramach rewizji klasyfikacji amfiboli. ## Zastosowania Jako minerał skałotwórczy, magnezohornblenda nie ma bezpośredniego zastosowania przemysłowego. Stanowi jednak przedmiot zainteresowania naukowego w petrologii, pomagając określić warunki ciśnienia i temperatury, w jakich formowały się skały. Dla kolekcjonerów cenne są przede wszystkim dobrze wykształcone, duże kryształy pochodzące z klasycznych lokalizacji.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5-6
Barwa: Medium green to dark green to green-black to black, brown
Połysk: Vitreous
Rysa: Pale grey-green, grey-white
Gęstość: 0
Łupliwość: on {110}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Translucent to opaque
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Magnezohornblendę można rozpoznać po jej ciemnozielonej do czarnej barwie, szklistym połysku oraz charakterystycznym, wydłużonym kształcie kryształów. Kluczową cechą diagnostyczną amfiboli, w tym hornblendy, jest kąt między płaszczyznami łupliwości, wynoszący około 124° i 56°, co jest widoczne na przekroju poprzecznym kryształów jako rombowy zarys. ## Odróżnianie od podobnych Magnezohornblenda jest trudna do odróżnienia od innych ciemnych amfiboli (jak ferrohornblenda, pargasyt) oraz piroksenów (np. augitu) bez zaawansowanych badań. Od augitu różni się wspomnianym kątem łupliwości (u augitu wynosi on blisko 90°). Od turmalinu (schörlu) odróżnia ją mniejsza twardość i inny przekrój poprzeczny kryształu (u turmalinu jest trygonalny, często z zaokrąglonymi ścianami). ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj słupkowe, wydłużone zgodnie z jedną osią, często o sześciobocznym lub rombowym przekroju. Występuje również w formie skupień ziarnistych, włóknistych, promienistych lub w postaci wrosłych ziaren w skale.

Środowisko występowania

## Geneza Magnezohornblenda jest typowym minerałem skał magmowych i metamorficznych. Krystalizuje z magm o pośrednim składzie, bogatych w wodę, tworząc skały takie jak dioryty, andezyty i granodioryty. Powstaje również w trakcie metamorfizmu regionalnego średniego i wysokiego stopnia, głównie w amfibolitach, gdzie jest głównym składnikiem, oraz w gnejsach. ## Asocjacje mineralne W skałach magmowych magnezohornblenda często współwystępuje z plagioklazami, biotytem, kwarcem i piroksenami. W skałach metamorficznych jej typowymi minerałami towarzyszącymi są plagioklazy, granaty (szczególnie almandyn), epidot, a także staurolit i kyanit w warunkach wyższego ciśnienia. ## Lokalizacje Jako minerał pospolity, magnezohornblenda występuje w wielu miejscach na świecie. Dobrze wykształcone kryształy znane są z Pargas w Finlandii (miejsce typowe), okolic Arendal w Norwegii, regionu Bancroft w Ontario (Kanada), a także z licznych stanowisk w Czechach (np. okolice Tešínska), we Włoszech (m.in. w dolinie Val di Fassa) oraz w USA (stany Nowy Jork i Kalifornia).

Rzadkość

Pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najbardziej pożądane są okazy z ostro zakończonymi, dobrze wykształconymi i błyszczącymi kryształami. Wysoko cenione są duże, pojedyncze kryształy o wyraźnym, sześciobocznym zarysie, a także estetyczne grupy kryształów narosłe na kontrastującej matrycy skalnej. Ciemnozielona, intensywna barwa jest preferowana nad niemal czarną, w której trudniej dostrzec szczegóły formy. Okazy bez uszkodzeń mechanicznych, z wyraźnymi zakończeniami, osiągają najwyższą wartość. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej cenione okazy kolekcjonerskie pochodzą z historycznych lokalizacji w Europie, takich jak Pargas w Finlandii i Arendal w Norwegii. Duże i dobrze uformowane kryształy dostarczane są również przez kopalnie w rejonie Bancroft w Kanadzie. Okazy z Czech i Włoch również są popularne w kolekcjach, często jako przykłady typowych form tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy magnezohornblendy najlepiej czyścić za pomocą miękkiej, suchej szczoteczki w celu usunięcia kurzu. W przypadku silniejszych zabrudzeń można użyć wody destylowanej i delikatnego pędzelka. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić kryształy, zwłaszcza jeśli okaz posiada wewnętrzne spękania. ## Czego unikać Minerał ten jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, które mogą go trawić i powodować matowienie powierzchni. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury. Chociaż jest stabilny w świetle, długotrwała ekspozycja na intensywne światło słoneczne nie jest zalecana dla żadnego okazu kolekcjonerskiego. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, z dala od chemikaliów i źródeł wilgoci. Ze względu na twardość 5-6, jest podatny na zarysowanie przez twardsze minerały, takie jak kwarc czy korund. Zaleca się przechowywanie go w osobnych pudełkach lub w gablotach, gdzie nie będzie miał kontaktu z innymi, twardszymi okazami.