Magnesio-ferri-hornblende

Wzór chemiczny: &#9744;Ca<sub>2</sub>(Mg<sub>4</sub>Fe<sup>3+</sup>)[(Si<sub>7</sub>Al)O<sub>22</sub>](OH)<sub>2</sub>

Magnesio-ferri-hornblenda to minerał z grupy amfiboli, będący ważnym składnikiem skał magmowych i metamorficznych, o typowej ciemnozielonej do czarnej barwie.

## Charakterystyka Magnesio-ferri-hornblenda jest krzemianem należącym do grupy amfiboli wapniowych. Stanowi ważny minerał skałotwórczy, będąc kluczowym składnikiem wielu skał magmowych i metamorficznych. Tworzy kryształy o pokroju pryzmatycznym, od krótkich i grubych po wydłużone, igiełkowe. Przeważnie występuje w formie wrosłych ziaren lub zbitych, ziarnistych bądź włóknistych skupień. Jej charakterystyczną cechą jest ciemna, najczęściej czarna, ciemnozielona lub ciemnobrunatna barwa. ## Właściwości fizyczne Twardość minerału w skali Mohsa wynosi 5-6, co czyni go stosunkowo odpornym na zarysowania. Połysk jest typowo szklisty, a na powierzchniach przełamu może być nieco bardziej matowy. Jest minerałem nieprzezroczystym, jedynie na bardzo cienkich krawędziach lub w cienkich odłamkach staje się przeświecający. Gęstość waha się w przedziale 3,2-3,3 g/cm³. ## Barwy i odmiany Paleta barw jest ograniczona do ciemnych odcieni zieleni, brązu i czerni. Minerał ten jest częścią złożonej serii roztworów stałych hornblendy, a jego precyzyjna identyfikacja i odróżnienie od innych członków grupy (jak ferro-hornblenda czy magnesio-hornblenda) na podstawie cech wizualnych jest niemożliwe - wymaga to zaawansowanych analiz chemicznych. Nie wyróżnia się dla niej odmian handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, zatwierdzona przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w ramach nowej klasyfikacji amfiboli z 2012 roku, bezpośrednio odzwierciedla jego skład chemiczny. Człon "Magnesio-" wskazuje na dominację magnezu, "ferri-" na obecność żelaza na trzecim stopniu utlenienia (Fe³⁺), a "hornblende" odnosi się do jego przynależności do tej szerokiej i znanej od dawna grupy minerałów. Nazwa "hornblende" pochodzi od starych niemieckich terminów górniczych "Horn" (róg) i "blenden" (łudzić, zwodzić), co nawiązywało do wyglądu minerału i braku użytecznej rudy metalu. ## Zastosowania Magnesio-ferri-hornblenda nie ma bezpośredniego zastosowania przemysłowego. Jej znaczenie jest przede wszystkim naukowe, jako wskaźnika warunków ciśnienia i temperatury, w jakich formowały się skały (petrologia). Skały zawierające hornblendę, takie jak dioryty czy amfibolity, są wykorzystywane jako kamień budowlany i dekoracyjny.

Właściwości

Twardość Mohsa
5-6
Połysk
Vitreous
Rysa
Pale green to grayish green
Gęstość
3.2-3.3
Łupliwość
Good on {110}
Przełam
Uneven to subconchoidal
Przezroczystość
Translucent to opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną, pozwalającą zidentyfikować minerał jako członka grupy amfiboli, jest jego łupliwość. Posiada dwie doskonałe płaszczyzny łupliwości przecinające się pod kątami około 56° i 124°. Na przekroju poprzecznym kryształu tworzy to charakterystyczny rombowy zarys. Ciemna barwa i szklisty połysk są również pomocne w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Magnesio-ferri-hornblendę najczęściej myli się z piroksenami (np. augitem), które mają podobną barwę i również są minerałami skałotwórczymi. Kluczowe rozróżnienie polega na kącie łupliwości - u piroksenów wynosi on około 90°. Odróżnienie od innych ciemnych amfiboli (np. ferro-hornblendy, pargasytu) jest praktycznie niemożliwe bez analizy chemicznej. ## Formy kryształów Kryształy są jednoskośne, o pokroju słupkowym lub pryzmatycznym, często zakończone prostymi ścianami. Przekrój poprzeczny kryształów jest sześcioboczny lub rombowy. Występuje także w postaci skupień ziarnistych, włóknistych (azbestopodobnych) lub promienistych.

Środowisko występowania

## Geneza Magnesio-ferri-hornblenda jest produktem krystalizacji z magm o składzie pośrednim (np. andezytowych, diorytowych) bogatych w wodę. Powstaje również powszechnie w procesach metamorfizmu regionalnego, zwłaszcza w warunkach facji amfibolitowej, w wyniku transformacji skał magmowych (bazaltów, gabr) lub nieczystych skał osadowych (margli, dolomitów). ## Asocjacje mineralne W skałach metamorficznych (amfibolitach) współwystępuje najczęściej z plagioklazem, granatem (almandynem), epidotem i biotytem. W skałach magmowych (diorytach, granodiorytach, syenitach) towarzyszą jej plagioklazy, ortoklaz, kwarc, biotyt oraz tytanit i magnetyt. ## Lokalizacje Jako minerał skałotwórczy jest szeroko rozpowszechniony. Dobrze wykształcone kryształy znane są z wielu klasycznych lokalizacji. Stanowisko typowe znajduje się w okolicach Kragerø w Norwegii. Inne znane wystąpienia to m.in. dolina Zillertal w Austrii, okolice Bancroft w Ontario (Kanada), a także liczne stanowiska we Włoszech, Czechach i USA.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Wartość kolekcjonerska okazów magnesio-ferri-hornblendy (sprzedawanej najczęściej pod ogólną nazwą "hornblenda") zależy od stopnia wykształcenia kryształów. Najbardziej cenione są ostre, dobrze zakończone, błyszczące kryształy o dużych rozmiarach. Atrakcyjność podnosi ich umiejscowienie na jasnej, kontrastującej matrycy skalnej, na przykład na białym feldspacie lub kalcycie. ## Popularne stanowiska Do lokalizacji dostarczających najlepszych okazów kolekcjonerskich należą te, gdzie minerał krystalizował w szczelinach lub pustkach skalnych. Klasyczne przykłady to m.in. Kragerø (Norwegia), Pargas (Finlandia), Bancroft (Ontario, Kanada) oraz niektóre alpejskie stanowiska w Austrii i Włoszech.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić delikatnie, używając miękkiej szczoteczki i wody destylowanej. Ze względu na obecność płaszczyzn łupliwości, należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą spowodować pękanie lub rozwarstwienie kryształów. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, zwłaszcza kwasu fluorowodorowego, który go rozpuszcza. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury oraz uderzeń, gdyż jest kruchy i może łatwo pękać wzdłuż kierunków łupliwości. ## Przechowywanie Przechowywanie nie wymaga specjalnych warunków. Minerał jest niewrażliwy na światło. Aby uniknąć zarysowań, powinien być przechowywany osobno od twardszych minerałów, takich jak kwarc czy korund. Najlepiej trzymać go w osobnych pudełkach lub na miękkich podkładkach.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej