Madeiraite

Wzór chemiczny: Na<sub>2</sub>Ca<sub>2</sub>Fe<sup>2+</sup><sub>2</sub>Zr<sup>4+</sup><sub>2</sub>(Si<sub>2</sub>O<sub>7</sub>)<sub>2</sub>O<sub>2</sub>F<sub>2</sub>

Madeirait to bardzo rzadki minerał z grupy sorokrzemianów, odkryty na portugalskiej wyspie Maderze, od której pochodzi jego nazwa.

## Charakterystyka Madeirait jest niezwykle rzadkim minerałem należącym do grupy sorokrzemianów i nadgrupy wöhlerytu. Występuje w formie bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, osiągających rozmiar do 0.3 mm. Zazwyczaj tworzy promieniste agregaty lub występuje jako pojedyncze kryształy wrosłe w skałę. Jego niewielkie rozmiary sprawiają, że jest obiektem zainteresowania głównie wyspecjalizowanych kolekcjonerów mikrominerałów. ## Właściwości fizyczne Kryształy madeiraitu wykazują szklisty połysk. Minerał ten jest przezroczysty do przeświecającego. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, dokładne określenie twardości i gęstości jest trudne, jednak na podstawie składu i struktury można je szacować jako typowe dla krzemianów. ## Barwy i odmiany Madeirait charakteryzuje się barwą od bladożółtej do żółtobrązowej. Nie zaobserwowano u niego pleochroizmu. Nie wyróżnia się żadnych nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w masywie wulkanicznym Água de Pau na wyspie São Miguel w archipelagu Azorów (Portugalia), a nie, jak sugeruje nazwa, na Maderze. Nazwa "madeirait" została jednak nadana na cześć archipelagu Madery, miejsca o podobnej budowie geologicznej. Został oficjalnie zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2007 roku (numer IMA2007-030). Opisany został przez międzynarodowy zespół badaczy pod kierownictwem Alexandra R. Chakhmouradiana. ## Zastosowania Madeirait nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako unikatowy przedstawiciel swojej grupy mineralogicznej.

Właściwości

Twardość Mohsa
5.5-6
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
3.44
Łupliwość
Dobra na {100}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja madeiraitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa ze względu na jego mikroskopijne rozmiary i występowanie w formie wrostków. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) w połączeniu z dyfrakcją rentgenowską (XRD), które pozwalają określić skład chemiczny i strukturę krystaliczną. ## Odróżnianie od podobnych Madeirait może być mylony z innymi rzadkimi krzemianami cyrkonu z nadgrupy wöhlerytu, takimi jak wöhleryt, låvenit czy hiortdahlit, które mogą występować w podobnych środowiskach geologicznych i mieć zbliżoną barwę. Odróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie precyzyjnej analizy składu chemicznego, zwłaszcza zawartości sodu, wapnia, żelaza i fluoru. ## Formy kryształów Madeirait tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, często spłaszczone zgodnie z płaszczyzną {100}. Kryształy te zazwyczaj łączą się w promieniste lub gwiaździste agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Madeirait jest minerałem pochodzenia magmowego. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji w obrębie silnie zróżnicowanych, niedosyconych krzemionką skał alkalicznych, takich jak nefelinowe sjenity. Krystalizuje w pustkach i miarolach w tych skałach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla zaawansowanych stadiów krystalizacji sjenitów nefelinowych. W lokalizacji typowej (Água de Pau) znaleziono go w towarzystwie egirynu, nefelinu, sodalitu, eudialitu, astrofyllitu, lorenzenitu oraz fluorytu. ## Lokalizacje Jedyną potwierdzoną i opisaną lokalizacją występowania madeiraitu na świecie jest jego miejsce odkrycia: masyw wulkaniczny Água de Pau na wyspie São Miguel, Azory, Portugalia. Jest to minerał endemiczny dla tej lokalizacji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu madeiraitu jest oceniana przede wszystkim na podstawie bogactwa i wykształcenia kryształów w agregacie. Najbardziej pożądane są okazy z wyraźnie widocznymi, ostrymi, promienistymi skupieniami o intensywnej, żółtobrązowej barwie. Ważny jest również kontrast z otaczającą skałą (matrycą) oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów madeiraitu jest jego lokalizacja typowa na Azorach w Portugalii. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy madeiraitu, ze względu na ich ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary, powinny być czyszczone z najwyższą ostrożnością. Zaleca się używanie sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Jeśli konieczne jest czyszczenie na mokro, należy używać wyłącznie wody destylowanej i bardzo miękkiego pędzelka, unikając jakiegokolwiek nacisku mechanicznego. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z jakimikolwiek chemikaliami, w tym kwasami i silnymi zasadami. Nie należy poddawać okazów działaniu ultradźwięków. Minerał powinien być chroniony przed nagłymi zmianami temperatury oraz długotrwałą ekspozycją na intensywne światło słoneczne, które teoretycznie mogłoby wpłynąć na jego barwę. ## Przechowywanie Okazy madeiraitu, jako mikrominerały, najlepiej przechowywać w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i wilgocią. Ekspozycja powinna odbywać się w stabilnych warunkach pokojowych.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej