Macquartite

Wzór chemiczny: Cu₂+₂Pb₂+₇(Cr₆+O₄)₄(SiO₄)₂(OH)₂

Macquartyt to bardzo rzadki, pomarańczowoczerwony minerał ołowiu, miedzi i chromu, występujący w postaci mikroskopijnych kryształów.

## Charakterystyka Macquartyt jest złożonym chromianem i krzemianem ołowiu i miedzi. Tworzy pryzmatyczne, igiełkowe lub listewkowe kryształy, zazwyczaj o mikroskopijnych rozmiarach, rzadko przekraczające 1 mm długości. Najczęściej występuje w formie promienistych agregatów lub niewielkich skupień na powierzchni skały macierzystej. Jego intensywna, pomarańczowoczerwona barwa jest najbardziej charakterystyczną cechą wizualną. ## Właściwości fizyczne Kryształy macquartytu wykazują połysk określany jako diamentowy do żywicznego. Są przezroczyste do przeświecających. Twardość w skali Mohsa wynosi około 3.5, a gęstość jest wysoka, w przybliżeniu 6.95 g/cm³, co jest typowe dla minerałów bogatych w ołów. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednobarwny i występuje wyłącznie w odcieniach od pomarańczowego do pomarańczowoczerwonego. Nie wyróżnia się żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Macquartyt został odkryty w kopalni Tiger w hrabstwie Pinal w Arizonie (USA). Opisali go w 1980 roku Sidney A. Williams i Marjorie C. Duggan. Nazwa minerału honoruje Jeana-Claude'a Macquarta (1778–1855), francuskiego chemika i pisarza, autora wczesnych prac z dziedziny chemii mineralogicznej. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, macquartyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów (tzw. mikromontów) oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5
Połysk: Adamantine to Resinous
Rysa: Pale orange
Gęstość: 6.95
Łupliwość: Perfect on {101}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent to Translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Macquartyt jest rozpoznawalny głównie dzięki swojej unikalnej kombinacji cech: intensywnej pomarańczowoczerwonej barwy, występowaniu w formie drobnych, igiełkowych kryształów tworzących promieniste agregaty oraz współwystępowaniu z innymi rzadkimi minerałami z kopalni Tiger. Ostateczna identyfikacja wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi pomarańczowymi lub czerwonymi minerałami wtórnymi ołowiu, takimi jak wulfenit, krokoit czy wanadynit. Od wulfenitu odróżnia go forma kryształów (igiełkowe, a nie tabliczkowe). Od krokoitu różni się twardszym, bardziej diamentowym połyskiem i zazwyczaj mniejszym rozmiarem kryształów. Wanadynit tworzy kryształy heksagonalne, podczas gdy macquartyt krystalizuje w układzie jednoskośnym. Kluczowe jest jednak miejsce występowania i minerały towarzyszące. ## Formy kryształów Kryształy są najczęściej wydłużone, pryzmatyczne, igiełkowe lub listewkowe. Zwykle tworzą promieniste lub gwiaździste agregaty, a także bezładne skupienia na powierzchni skały.

Środowisko występowania

## Geneza Macquartyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (gossanach) złóż polimetalicznych bogatych w ołów i miedź. Jego uformowanie wymaga specyficznych warunków geochemicznych, w tym obecności jonów chromianowych (CrO₄)²⁻, które w środowisku naturalnym występują bardzo rzadko. Źródłem chromu w lokalizacji typowej (kopalnia Tiger) były prawdopodobnie utleniające się minerały pierwotne, takie jak wanadynit zawierający domieszki chromu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z szeregiem innych rzadkich minerałów wtórnych, zwłaszcza z lokalizacji typowej. Najczęściej towarzyszą mu: dioptaz, wulfenit, cerusyt, chryzokola, hematyt, kwarc, a także inne rzadkie chromiany i krzemiany ołowiu jak np. fenikochroit, hemihedryt czy wickenburgit. ## Lokalizacje Jedyną potwierdzoną i dobrze udokumentowaną lokalizacją występowania macquartytu na świecie jest jego miejsce odkrycia - kopalnia Tiger w Mammoth-Saint Anthony Mine district, hrabstwo Pinal, Arizona, USA. Jest to klasyczna lokalizacja dla wielu rzadkich minerałów wtórnych.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy macquartytu to te, które posiadają dobrze wykształcone, ostro zakończone kryształy tworzące estetyczne, promieniste agregaty. Kluczowa jest intensywność i czystość pomarańczowoczerwonej barwy. Ważny jest również kontrast z podłożem (matrycą) - zazwyczaj białawym cerusytem lub kwarcem. Ze względu na mikroskopijny charakter minerału, wielkość agregatów i pojedynczych kryształów ma ogromne znaczenie, a okazy z kryształami widocznymi bez dużego powiększenia są wyjątkowo pożądane. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest historyczna kopalnia Tiger w Arizonie, która od wielu lat jest nieczynna i niedostępna. Wszystkie dostępne na rynku okazy pochodzą ze starych zbiorów, co dodatkowo podnosi ich wartość i rzadkość.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Jakikolwiek kontakt z wodą lub chemikaliami jest niewskazany. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, mechaniczne czyszczenie (np. szczoteczką) jest niemożliwe i grozi zniszczeniem okazu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi płynami, w tym wodą i środkami czyszczącymi. Minerał jest wrażliwy na kwasy. Należy chronić go przed wysoką temperaturą, wstrząsami i ultradźwiękami. Jako minerał zawierający ołów i chrom, wymaga ostrożnego obchodzenia się - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po kontakcie. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów wyłącznie w specjalistycznych pudełkach na mikromonty, które chronią je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i wilgocią. Ekspozycja powinna odbywać się z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej