Macphersonite
Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>4</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)(CO<sub>3</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>2</sub>
Makpersonit to rzadki, wtórny minerał ołowiu, polimorficzny z susannitem i leadhillem, wyróżniający się białymi lub bezbarwnymi kryształami o perłowym połysku.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2.5-3
- Połysk
- Perłowy, Żywiczny, Szklisty
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 6.50-6.55
- Łupliwość
- Doskonała wg {001}
- Przełam
- Muszlowy
- Przezroczystość
- Przezroczysty do przeświecającego
- Układ krystaliczny
- Rombowy
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Makpersonit rozpoznaje się po jego tabliczkowym pokroju kryształów, doskonałej łupliwości w jednym kierunku, perłowym połysku na płaszczyznach łupliwości oraz wysokiej gęstości. Reaguje z kwasem solnym, co jest typowe dla węglanów. Często występuje w asocjacji z innymi wtórnymi minerałami ołowiu. ## Odróżnianie od podobnych Makpersonit jest niezwykle trudny do odróżnienia od swoich polimorfów - leadhillitu i susannitu - bez zaawansowanych badań, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). Wizualnie te trzy minerały mogą być identyczne. Od cerusytu odróżnia go obecność siarczanu w składzie i nieco inny pokrój kryształów, choć często współwystępują razem, co dodatkowo utrudnia identyfikację. ## Formy kryształów Kryształy są pseudoheksagonalne, cienkie do grubych, tabliczkowe wzdłuż płaszczyzny {001}. Często tworzą wachlarzowate lub rozetowe agregaty, a także cienkie powłoki i skorupy na innych minerałach.
Środowisko występowania
## Geneza Makpersonit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców ołowiu. Tworzy się w wyniku reakcji wód bogatych w węglany i siarczany z pierwotnymi minerałami ołowiu, takimi jak galena. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje ze swoimi polimorfami: leadhillem i susannitem. Inne minerały towarzyszące to cerusyt, anglesyt, lanarkit, kalcedonit i galena. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska dla tego minerału to kopalnie w Leadhills i Wanlockhead w Szkocji (Wielka Brytania). Znany jest również z kopalni Tsumeb w Namibii, z kilku lokalizacji w Grecji (np. Lavrion), a także z kopalni Red Gill w Kumbrii (Anglia).
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostro zarysowanymi, dobrze wykształconymi, pseudoheksagonalnymi kryształami, które są przezroczyste i bezbarwne. Atrakcyjność podnosi wyraźny perłowy połysk oraz kontrastująca matryca skalna. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, makpersonit jest głównie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w mikrominerałach ("micromounts"). ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z lokalizacji typowej, czyli z Leadhills w Szkocji, mają szczególną wartość historyczną i naukową. Wysoko cenione są również dobrze wykrystalizowane próbki z kopalni Tsumeb w Namibii.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Dopuszczalne jest użycie wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Ze względu na miękkość, czyszczenie mechaniczne jest wysoce niewskazane. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą gwałtownie reagować z węglanami. Minerał jest miękki i kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami, zarysowaniem i wibracjami. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na nagłe zmiany temperatury. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy makpersonitu, zwłaszcza te z dobrze wykształconymi kryształami, powinny być przechowywane w zamykanych pudełkach typu "micromount" lub w gablotach, z dala od kurzu i zanieczyszczeń. Należy je chronić przed bezpośrednim działaniem światła słonecznego, które, choć nie powoduje blaknięcia, może prowadzić do degradacji termicznej.