Machiite

Wzór chemiczny: Al<sub>2</sub>Ti<sup>4+</sup><sub>3</sub>O<sub>9</sub>

Ekstremalnie rzadki tlenek glinu i tytanu, znany wyłącznie z meteorytu Allende, nazwany na cześć japońskiego mineraloga.

## Charakterystyka Machiit jest minerałem znanym jedynie z mikroskopijnych inkluzji w meteorycie Allende, który spadł w Meksyku w 1969 roku. Występuje w postaci niezwykle małych, subhedralnych (częściowo wykształconych) ziaren, zwykle o wielkości od 1 do 10 mikrometrów. Ze względu na swój rozmiar, jego cechy wizualne nie są możliwe do oceny gołym okiem i wymagają zaawansowanych technik analitycznych, takich jak skaningowa mikroskopia elektronowa. ## Właściwości fizyczne Z powodu mikroskopijnej wielkości ziaren, większość właściwości fizycznych machiitu, takich jak twardość, gęstość, połysk czy przezroczystość, nie została bezpośrednio zmierzona, a jedynie oszacowana na podstawie jego składu chemicznego i struktury krystalicznej. Gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki elementarnej wynosi 4.61 g/cm³. ## Barwy i odmiany W obrazach z mikroskopu elektronowego (BSE), gdzie barwa zależy od średniej liczby atomowej, machiit jest ciemnoszary. Jego rzeczywista barwa nie jest znana. Nie wyróżniono żadnych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2016 roku (IMA2016-029). Nazwa honoruje dr. Yasunori Miurę (ur. 1949), emerytowanego profesora z Uniwersytetu Yamaguchi w Japonii, za jego wkład w badania materiałów pozaziemskich, w tym analizę kraterów uderzeniowych. Odkrycia dokonano podczas badania wapniowo-glinowych inkluzji (CAI) w słynnym meteorycie Allende.

Właściwości

Gęstość
4.61
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja machiitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych. Wymaga to analizy chemicznej z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS/WDS) oraz badań strukturalnych metodą dyfrakcji elektronów (EBSD) na wypolerowanych próbkach meteorytu. Jego charakterystyczny skład chemiczny (wysoka zawartość tytanu i glinu) oraz unikalna struktura krystalograficzna są kluczowe dla rozpoznania. ## Odróżnianie od podobnych W obrębie inkluzji CAI w meteorycie Allende, machiit może być mylony z innymi tlenkami tytanu i glinu, takimi jak hibonit (CaAl₁₂O₁₉) czy anosowit ((Ti³⁺,Ti⁴⁺)₂Ti⁴⁺O₅). Odróżnienie wymaga precyzyjnej analizy składu chemicznego, ponieważ machiit charakteryzuje się specyficznym stosunkiem Al do Ti i brakiem wapnia, w przeciwieństwie do hibonitu. ## Formy kryształów Machiit tworzy bardzo małe, subhedralne ziarna, co oznacza, że jego kryształy są tylko częściowo wykształcone i nie mają w pełni rozwiniętych, płaskich ścian. Występuje jako pojedyncze, izolowane ziarna w obrębie innych minerałów.

Środowisko występowania

## Geneza Machiit jest minerałem pochodzenia pozaziemskiego. Powstał w bardzo wczesnym etapie formowania się Układu Słonecznego, w warunkach wysokiej temperatury i niskiego ciśnienia, w bogatym w gaz obłoku protoplanetarnym. Uważa się, że skondensował bezpośrednio z gazu lub wykrystalizował z pierwotnego stopu w obrębie wapniowo-glinowych inkluzji (CAI), które są jednymi z najstarszych ciał stałych w naszym systemie. ## Asocjacje mineralne Machiit występuje w meteorycie Allende w ścisłym sąsiedztwie innych minerałów typowych dla inkluzji CAI, takich jak perowskit (CaTiO₃), spinel (MgAl₂O₄) oraz melilit (grupa minerałów, głównie åkermanit i gehlenit). ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania machiitu na świecie jest chondryt węglisty Allende, który spadł w stanie Chihuahua w Meksyku, 8 lutego 1969 roku. Jest to tak zwana lokalizacja typowa (type locality) dla tego minerału.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopijny, machiit nie jest przedmiotem handlu jako oddzielny okaz. Wartość kolekcjonerska jest związana z całym fragmentem meteorytu Allende, w którym został on zidentyfikowany. Dla kolekcjonerów i instytucji naukowych największe znaczenie mają okazy, które zostały przebadane i mają udokumentowaną obecność rzadkich faz mineralnych, takich jak machiit. Wartość takiego okazu zależy od jego wielkości, proweniencji oraz jakości dokumentacji naukowej. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem machiitu jest meteoryt Allende. Fragmenty tego meteorytu są dostępne na rynku kolekcjonerskim, jednak te zawierające potwierdzoną obecność machiitu znajdują się głównie w kolekcjach instytucji badawczych i uniwersyteckich.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijny rozmiar i występowanie wyłącznie w postaci inkluzji w innym materiale, czyszczenie pojedynczych okazów machiitu nie jest możliwe ani stosowane. ## Czego unikać Okazy meteorytu Allende zawierające machiit powinny być chronione przed wilgocią, zanieczyszczeniami chemicznymi i skrajnymi temperaturami, aby zachować integralność całego okazu. ## Przechowywanie Meteoryt Allende, jako materiał macierzysty dla machiitu, powinien być przechowywany w stabilnych warunkach, najlepiej w suchym środowisku (np. w pojemniku z pochłaniaczem wilgoci), z dala od bezpośredniego światła słonecznego i zanieczyszczeń, aby zapobiec degradacji minerałów towarzyszących.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej