Machatschkiite

Wzór chemiczny: Ca<sub>6</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)(As<sup>5+</sup>O<sub>3</sub>OH)<sub>3</sub>PO<sub>4</sub>·15H<sub>2</sub>O

Machatschkiit to bardzo rzadki, uwodniony arsenian-fosforan wapnia, tworzący bezbarwne lub białe, tabliczkowe kryształy o perłowym połysku.

## Charakterystyka Machatschkiit jest bardzo rzadkim minerałem z grupy arsenianów i fosforanów. Występuje w postaci niewielkich, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, często zgrupowanych w rozetkowe lub promieniste agregaty. Zazwyczaj jest bezbarwny do białego, z charakterystycznym perłowym połyskiem na powierzchniach łupliwości i szklistym na pozostałych ścianach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 2.5. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość jest nieco większa od gęstości kwarcu i wynosi około 2.9 g/cm³. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co jest przyczyną jego perłowego połysku. ## Barwy i odmiany Machatschkiit jest zazwyczaj bezbarwny lub biały. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kopalni Anton w Heubachtal (dolina Heubach) w Schwarzwaldzie w Niemczech. Opisany został w 1964 roku przez Hugo Strunza. Nazwa została nadana na cześć Felixa Karla Ludwiga Machatschkiego (1895-1970), austriackiego mineraloga i krystalografa, profesora Uniwersytetu Wiedeńskiego, za jego wkład w krystalochemię arsenianów i fosforanów. ## Zastosowania Machatschkiit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie ze względu na swoją ekstremalną rzadkość.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Perłowy, Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
2.9
Łupliwość
Doskonała na {0001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Machatschkiit jest rozpoznawany na podstawie swojego wyglądu - małych, bezbarwnych lub białych, tabliczkowych kryształów o perłowym połysku, często tworzących rozetkowe agregaty. Kluczowe cechy to niska twardość, doskonała łupliwość i występowanie w paragenezie z innymi rzadkimi arsenianami. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi bezbarwnymi minerałami wtórnymi o perłowym połysku, takimi jak gips czy niektóre miki. Odróżnia go od nich pokrój kryształów (cienkie tabliczki w rozetkach), środowisko występowania (strefy utleniania złóż kruszcowych bogatych w arsen) oraz współwystępowanie z innymi arsenianami, np. farmakolitem. ## Formy kryształów Kryształy są cienkie, tabliczkowe lub listewkowe, o sześciobocznym zarysie. Zwykle występują w postaci niewielkich, promienistych lub rozetkowych skupień i agregatów, a także jako cienkie powłoki i naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Machatschkiit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) hydrotermalnych złóż kruszców bogatych w arsen, zwłaszcza w żyłach zawierających smaltyn-chloantyt i inne arsenki niklu i kobaltu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z farmakolitem, pikrofarmakolitem, sainfelditem, gipsem, erytrynem i annabergitem. ## Lokalizacje Jest to minerał ekstremalnie rzadki. Poza lokalizacją typową - kopalnią Anton w dolinie Heubach w Schwarzwaldzie (Niemcy) - jego występowanie potwierdzono jedynie w kilku miejscach na świecie, m.in. w Jáchymovie (Czechy) oraz w kopalni Sterling Hill w Ogdensburgu, New Jersey (USA).

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy to te z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, rozetkowe agregaty na kontrastującej matrycy skalnej. Ważna jest również wielkość kryształów - okazy z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów są wyjątkowo rzadkie i poszukiwane. Czystość (brak uszkodzeń) i dobra asocjacja z innymi rzadkimi minerałami, np. sainfelditem, znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Najlepsze i najbardziej znane okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Schwarzwaldzie w Niemczech. Są one uważane za klasyczne i stanowią wzorzec dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego niską twardość i doskonałą łupliwość, należy unikać mycia w wodzie, a zwłaszcza czyszczenia mechanicznego i ultradźwiękowego. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami, które mogą uszkodzić delikatne kryształy. Minerał jest wrażliwy na ciepło i może ulec dehydratacji (utracie wody z sieci krystalicznej), co prowadzi do jego zniszczenia. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i bezpośrednim światłem słonecznym. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach, w zamkniętych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i zmianami wilgotności. Nie należy przechowywać go razem z twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej