Lyonsite

Wzór chemiczny: Cu₂+₃Fe₃+₄(V₅+O₄)₆

Lyonsyt to rzadki wanadan miedzi i żelaza, tworzący drobne, czarne kryształy o metalicznym połysku.

## Charakterystyka Lyonsyt jest minerałem z gromady wanadanów, chemicznie jest to wanadan miedzi i żelaza. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 0.5 mm długości. Zazwyczaj tworzy agregaty lub rozproszone blaszki na powierzchni skały. Jego charakterystyczną cechą jest czarna barwa i silny, metaliczny połysk. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest nieprzezroczysty. Odznacza się dużą gęstością wynoszącą około 4.26 g/cm³. Twardość nie została precyzyjnie określona. Połysk jest metaliczny do submetalicznego. ## Barwy i odmiany Lyonsyt jest jednolicie czarny. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Johna B. Lyonsa (1916-1999), profesora geologii w Dartmouth College (Hanover, New Hampshire, USA), w uznaniu jego wkładu w mineralogię i petrologię. Minerał został opisany po raz pierwszy w 1987 roku przez E.E. Foorda i innych badaczy na podstawie materiału pozyskanego z wulkanu Izalco w Salwadorze. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, lyonsyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach fumarol wulkanicznych.

Właściwości

Połysk: Metaliczny
Rysa: Czarna
Gęstość: 4.26
Łupliwość: Doskonała wg {010}
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Lyonsyt jest rozpoznawany na podstawie swojego unikalnego środowiska występowania - fumarol wulkanicznych. Identyfikację ułatwiają czarna barwa, silny metaliczny połysk oraz charakterystyczna forma drobnych, tabliczkowych kryształów. Ostateczne potwierdzenie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi czarnymi, metalicznymi minerałami występującymi w fumarolach, takimi jak hematyt czy niektóre tlenki miedzi. Lyonsyt wyróżnia się jednak specyficznym składem chemicznym (obecnością wanadu, miedzi i żelaza) oraz formą kryształów. W warunkach polowych odróżnienie jest praktycznie niemożliwe bez odpowiedniego sprzętu. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy o sześciobocznym zarysie, często wydłużone i listewkowate. Występują jako pojedyncze blaszki, rozetkowe skupienia lub nieregularne agregaty na powierzchni lawy.

Środowisko występowania

## Geneza Lyonsyt jest minerałem pochodzenia wulkanicznego. Powstaje w procesie sublimacji z gazów wulkanicznych w wysokotemperaturowych fumarolach ekshalacyjnych. Krystalizuje w temperaturach od 600 do 800°C bezpośrednio na powierzchni skał wulkanicznych, takich jak bazaltowe andezyty. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami fumarol, takimi jak shcherbinait (V₂O₅), thenardyt, hematyt, a także z różnymi siarczanami i halogenkami metali alkalicznych. W lokalizacji typowej (wulkan Izalco) znaleziono go w towarzystwie mcinnesitu, howardevansytu, bannermanitu i stoiberitu. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska tego rzadkiego minerału to: - Wulkan Izalco, departament Sonsonate, Salwador - lokalizacja typowa. - Fumarole wulkanu Tołbaczyk na Półwyspie Kamczackim w Rosji.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska lyonsytu zależy przede wszystkim od bogactwa i estetyki skupień mikrokryształów na matrycy skalnej. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie wykształconymi, błyszczącymi kryształami tworzącymi gęste agregaty. Ze względu na mikroskopijny rozmiar, jakość okazu ocenia się pod powiększeniem. Obecność rzadkich minerałów towarzyszących również podnosi wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowana większość okazów dostępnych na rynku kolekcjonerskim pochodzi z wulkanu Tołbaczyk na Kamczatce w Rosji. Materiał z lokalizacji typowej w Salwadorze jest ekstremalnie rzadki w kolekcjach.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy lyonsytu są zazwyczaj bardzo delikatne i składają się z mikroskopijnych kryształów na podłożu skalnym. Nie zaleca się czyszczenia mechanicznego ani chemicznego. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Kryształy są kruche i podatne na uszkodzenia mechaniczne, dlatego należy unikać wibracji, uderzeń i ścierania. Nie należy poddawać go działaniu ultradźwięków. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętym pojemniku typu "micromount", aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami fizycznymi. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury i wilgotności.