Luxembourgite

Wzór chemiczny: Ag<sup>1+</sup>Cu<sup>1+</sup>Pb<sup>2+</sup>Bi<sup>3+</sup><sub>4</sub>Se<sup>2-</sup><sub>8</sub>

Nowo odkryty, rzadki minerał z grupy selenków, charakteryzujący się metalicznym połyskiem i występowaniem w formie igiełkowych kryształów.

## Charakterystyka Luksemburgit jest nowo opisanym, bardzo rzadkim minerałem z gromady siarkosoli, a konkretnie złożonym selenkiem srebra, miedzi, ołowiu i bizmutu. Występuje w postaci bardzo małych, igiełkowych lub włosowatych kryształów, które tworzą skupienia i agregaty. Poszczególne kryształy osiągają długość do 1 mm i grubość zaledwie kilku mikrometrów. Ze względu na swój rozmiar, jego cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez użycia mikroskopu. ## Właściwości fizyczne Kryształy luksemburgitu są elastyczne i giętkie. Minerał ten charakteryzuje się metalicznym połyskiem i jest nieprzezroczysty. Jego twardość i gęstość nie zostały jeszcze precyzyjnie zmierzone ze względu na niewielki rozmiar i rzadkość próbek. ## Barwy i odmiany Luksemburgit ma ciemnoszarą do czarnej barwy, z metalicznym połyskiem. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2019 roku (IMA 2018-154). Jego nazwa pochodzi od Wielkiego Księstwa Luksemburga, w uznaniu dla wsparcia, jakiego kraj ten udziela badaniom naukowym, w tym w dziedzinie mineralogii. Odkrycia dokonał zespół badaczy z publicznego centrum badawczego Luxembourg Institute of Science and Technology (LIST) oraz Narodowego Muzeum Historii Naturalnej Luksemburga na próbce pochodzącej z Niemiec. ## Zastosowania Obecnie luksemburgit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego i stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy mikrominerałów.

Właściwości

Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja luksemburgitu jest możliwa praktycznie wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak skaningowa mikroskopia elektronowa (SEM) z analizą składu chemicznego (EDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). Wizualnie, w warunkach kolekcjonerskich, można go podejrzewać w przypadku znalezienia bardzo drobnych, igiełkowych, metalicznych kryształów w asocjacji z innymi selenidami na znanych stanowiskach. ## Odróżnianie od podobnych Luksemburgit można pomylić z wieloma innymi igiełkowymi siarkosolami i selenidami, takimi jak aikinit, bizmutynit, czy inne minerały z grupy lillianitu. Pewne odróżnienie od watkinsonitu, z którym tworzy serię, jest możliwe tylko poprzez szczegółową analizę chemiczną wykazującą dominację bizmutu nad ołowiem. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy wydłużone, igiełkowe lub włosowate kryształy, często zgrupowane w splątane agregaty lub niewielkie, promieniste skupienia. Kryształy wykazują wydłużenie wzdłuż osi [010].

Środowisko występowania

## Geneza Luksemburgit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w niskotemperaturowych żyłach kwarcowo-syderytowych, bogatych w selen. Jego krystalizacja zachodzi w późnych etapach formowania się żyły, często w druzach i niewielkich pustkach skalnych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi selenidami i siarczkami. Na stanowisku typowym (kopalnia Biersdorf) znaleziono go w towarzystwie eukairytu, tymannitu, clausthalitu, umangitu, klockmannitu, eskebornitu, chalkopirytu, pirytu, a także kwarcu i syderytu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania luksemburgitu jest jego lokalizacja typowa: dawna kopalnia uranu w pobliżu miejscowości Biersdorf w górach Eifel, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat w Niemczech.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako mikrominerał, wartość kolekcjonerska luksemburgitu zależy od bogactwa i estetyki agregatu na matrycy skalnej. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie widocznymi, dobrze uformowanymi, obfitymi skupieniami igiełkowych kryształów, najlepiej w towarzystwie innych rzadkich selenidów. Kontrast z jasnym kwarcem może podnosić atrakcyjność wizualną. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest historyczna lokalizacja typowa w Niemczech. Materiał pochodzi ze starych hałd i jest ekstremalnie trudny do pozyskania.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną delikatność i niewielki rozmiar kryształów, mechaniczne czyszczenie jest niewskazane. Okazy należy chronić przed kurzem, przechowując je w szczelnych pojemnikach. Jeśli czyszczenie jest absolutnie konieczne, można ostrożnie użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z jakimikolwiek chemikaliami, kwasami i detergentami. Kryształy są bardzo kruche i łamliwe, dlatego należy unikać dotykania, wibracji oraz gwałtownych zmian temperatury. Nie należy wystawiać okazu na bezpośrednie działanie światła słonecznego. ## Przechowywanie Okazy luksemburgitu powinny być przechowywane wyłącznie w specjalistycznych pudełkach na mikrominerały (tzw. micromount), aby zabezpieczyć je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Najlepiej trzymać je w stabilnym środowisku o kontrolowanej wilgotności.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej