Lusernaite-(Y)

Wzór chemiczny: Y₄Al(CO₃)₂(OH,F)₁₁·₆H₂O

Niezwykle rzadki minerał z grupy węglanów, tworzący bezbarwne, heksagonalne kryształy w kawernach gnejsu z Luserny we Włoszech.

## Charakterystyka Lusernait-(Y) to uwodniony węglan glinu i itru, należący do minerałów bardzo rzadkich. Tworzy charakterystyczne, cienkie, tabliczkowe kryształy o zarysie heksagonalnym, które często łączą się w różyczkowate lub kuliste agregaty. Poszczególne kryształy rzadko przekraczają 1 mm średnicy. Jest bezbarwny do białego i przezroczysty. ## Właściwości fizyczne Połysk jest perłowy na powierzchniach spodziewanej łupliwości (płaszczyzny podstawy kryształu) i szklisty na pozostałych ścianach. Gęstość obliczona wynosi około 3.10 g/cm³. Twardość nie została określona ze względu na niewielkie rozmiary i kruchość kryształów. ## Barwy i odmiany Minerał jest bezbarwny lub biały. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Został uznany za nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną w 2013 roku. Jego nazwa pochodzi od skały, w której został znaleziony - "Pietra di Luserna" (Kamień z Luserny), będącej lokalnym materiałem budowlanym. Człon "-(Y)" wskazuje na dominację itru (Yttrium) wśród pierwiastków ziem rzadkich w jego składzie. Miejscem typowym i jedynym znanym miejscem występowania jest kamieniołom Vottero w Luserna San Giovanni, Piemont, Włochy. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, lusernait-(Y) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego, będąc cennym nabytkiem dla specjalistycznych kolekcji mikrominerałów.

Właściwości

Połysk: Pearly, Vitreous
Rysa: White
Gęstość: 3.10
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi lusernaitu-(Y) są jego unikalna forma - cienkie, heksagonalne blaszki tworzące różyczkowate skupienia - oraz miejsce występowania. Bezbarwna lub biała barwa, perłowo-szklisty połysk i przezroczystość są również pomocne. Ostateczna identyfikacja jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) i mikroanaliza chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi bezbarwnymi, tabliczkowymi minerałami występującymi w podobnych środowiskach, jak niektóre miki lub inne rzadkie węglany (np. synchysyt-(Y)). Synchysyt-(Y) bywa jednak częściej żółtawy i ma inną strukturę krystaliczną. Ze względu na rzadkość i niewielkie rozmiary, odróżnienie w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwe. ## Formy kryształów Kryształy mają postać cienkich, sześciobocznych tabliczek. Zazwyczaj występują w postaci promienistych lub kulistych agregatów przypominających róże lub wachlarze, o średnicy do kilku milimetrów.

Środowisko występowania

## Geneza Lusernait-(Y) powstaje w końcowym, niskotemperaturowym etapie procesów hydrotermalnych. Krystalizuje w niewielkich pustkach (miarolach) w obrębie ortognejsu, znanego jako "Kamień z Luserny". ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z minerałami tworzącymi kawerny, takimi jak albit, kalcyt, chamozyt, laumontyt, malachit, tytanit oraz synchysyt-(Y). Wyrasta bezpośrednio na minerałach skałotwórczych gnejsu, głównie kwarcu i skaleniach. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania na świecie jest kamieniołom "Vottero" w Luserna San Giovanni, w regionie Piemont we Włoszech.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów tego mikrominerału ocenia się na podstawie kilku kryteriów. Najważniejsza jest ostrość i wykształcenie heksagonalnych kryształów oraz kompletność i estetyka różyczkowatych agregatów. Wyżej cenione są okazy, gdzie lusernait-(Y) jest obfity i tworzy dobrze zdefiniowane skupienia na niewielkiej matrycy skalnej. Wartość podnosi również obecność innych rzadkich minerałów towarzyszących. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane kolekcjonerom okazy pochodzą z jednego miejsca na świecie - kamieniołomu Vottero we Włoszech, który jest lokalizacją typową dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy lusernaitu-(Y) są niezwykle delikatne i kruche. Do usuwania kurzu należy używać wyłącznie sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Odradza się czyszczenie mechaniczne za pomocą szczoteczek. Kontakt z wodą powinien być jak najkrótszy i jeśli nie jest absolutnie konieczny, należy go unikać. ## Czego unikać Minerał, jako węglan, jest wrażliwy na działanie kwasów, z którymi gwałtownie reaguje. Należy unikać wszelkich wstrząsów, wibracji oraz czyszczenia w myjkach ultradźwiękowych. Kryształy są bardzo łamliwe. ## Przechowywanie Najbezpieczniejszym sposobem przechowywania jest umieszczenie okazu w zamykanym, wyściełanym pudełku typu "micromount", które chroni przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami wilgotności.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej