Luddenite

Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>2</sub>Pb<sup>2+</sup><sub>2</sub>Si<sub>5</sub>O<sub>14</sub>·14H<sub>2</sub>O

Luddenit to bardzo rzadki, niebieski uwodniony krzemian miedzi i ołowiu, tworzący mikroskopijne, listewkowe kryształy.

## Charakterystyka Luddenit jest uwodnionym krzemianem miedzi i ołowiu, występującym w postaci bardzo małych, listewkowych lub igiełkowych kryształów, które rzadko przekraczają 1 mm długości. Zazwyczaj tworzy promieniste agregaty, rozetki lub występuje jako naloty i skórki na innych minerałach. Jego charakterystyczna, intensywnie niebieska barwa sprawia, że jest rozpoznawalny mimo niewielkich rozmiarów. ## Właściwości fizyczne Kryształy luddenitu wykazują szklisty połysk. Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, większość właściwości fizycznych, takich jak twardość czy gęstość, jest trudna do precyzyjnego zmierzenia i nie została jednoznacznie określona. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w jednolitym, jasnoniebieskim do niebieskiego kolorze. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Luddenit został odkryty w kopalni Blue Bell w rejonie Baker w hrabstwie San Bernardino w Kalifornii, USA. Został opisany w 1982 roku przez S.A. Williamsa i nazwany na cześć Roberta W. Luddena (ur. 1923), amerykańskiego geologa i inżyniera górnictwa, który jako pierwszy znalazł próbki tego minerału. ## Zastosowania Luddenit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie jako minerał bardzo rzadki.

Właściwości

Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnoniebieska
Łupliwość
Dobra wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Luddenit jest rozpoznawany głównie na podstawie swojego charakterystycznego, jasnoniebieskiego koloru, formy występowania w postaci drobnych, listewkowych kryształów tworzących promieniste agregaty oraz na podstawie asocjacji z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi z stref utleniania złóż miedzi i ołowiu. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi niebieskimi minerałami wtórnymi, takimi jak linaryt, cyjanotrichit czy chalkantyt. Od linarytu odróżnia go jaśniejszy odcień niebieskiego i inna forma kryształów (linaryt tworzy zwykle kryształy tabelaryczne). Od cyjanotrichitu różni się brakiem jedwabistego połysku i formą agregatów (cyjanotrichit tworzy charakterystyczne "jeżyki"). Od chalkantytu odróżnia go nierozpuszczalność w wodzie. ## Formy kryształów Kryształy są bardzo małe, listewkowe, wydłużone wzdłuż osi [100] i spłaszczone. Zwykle tworzą promieniste lub gwiaździste agregaty, rozetki, a także cienkie naloty i skórki.

Środowisko występowania

## Geneza Luddenit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (gossanach) kruszcowych złóż polimetalicznych, bogatych w miedź i ołów. Tworzy się w warunkach niskich temperatur w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów kruszcowych w obecności roztworów bogatych w krzemionkę. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi, takimi jak cerusyt, wulfenit, shattuckit, chalkocyt, dioptaz, chryzokola, fluoryt, baryt, kwarc, a także z rzadszymi minerałami, jak leadhillit, plattnerit, murdochit i boleit. ## Lokalizacje Najważniejsze i typowe stanowisko, z którego pochodzą najlepsze okazy, to kopalnia Blue Bell w Kalifornii, USA. Minerał ten został również zidentyfikowany w kopalni Reward w Arizonie (USA) oraz w niewielkich ilościach w kopalni Clara w Schwarzwaldzie w Niemczech.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy luddenitu to te, które posiadają dobrze wykształcone, choć wciąż mikroskopijne, kryształy tworzące estetyczne, promieniste agregaty o intensywnej, niebieskiej barwie. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących. Ze względu na rozmiary, okazy są oceniane głównie pod mikroskopem. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są okazy z lokalizacji typowej - kopalni Blue Bell w Kalifornii, USA. Uważane są one za światowy standard dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy luddenitu są niezwykle delikatne i małe. Należy je czyścić wyłącznie sprężonym powietrzem w celu usunięcia kurzu. Jakikolwiek kontakt z wodą, a zwłaszcza z chemikaliami, jest wysoce niewskazany i może prowadzić do uszkodzenia lub zniszczenia kryształów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi płynami. Minerał jest wrażliwy na zmiany temperatury i wilgotności. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na bezpośrednie działanie promieni słonecznych, które mogą spowodować jego dehydratację i zmianę barwy. Należy unikać czyszczenia ultradźwiękami i kwasami. ## Przechowywanie Okazy luddenitu powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamkniętych, szczelnych pojemnikach (tzw. "micromount box"), które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na kruchość, należy unikać wibracji i wstrząsów.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej