Lonsdaleite

Wzór chemiczny: C

Lonsdaleit to heksagonalna odmiana diamentu, powstająca w wyniku uderzeń meteorytów, wyróżniająca się teoretycznie wyższą twardością.

## Charakterystyka Lonsdaleit, nazywany również heksagonalnym diamentem, jest jedną z alotropowych odmian węgla, podobnie jak grafit i diament. Jego struktura krystaliczna jest heksagonalna, w odróżnieniu od regularnej (sześciennej) struktury typowego diamentu. Minerał ten tworzy się w warunkach ekstremalnie wysokiego ciśnienia i temperatury, jakie panują podczas uderzenia meteorytu w powierzchnię Ziemi. Naturalne kryształy lonsdaleitu są mikroskopijnej wielkości i zazwyczaj występują w postaci drobnych, rozproszonych ziaren w obrębie grafitu w meteorytach żelaznych. Okazy mają najczęściej barwę brązowawożółtą lub szarawą. ## Właściwości fizyczne Lonsdaleit charakteryzuje się wyjątkową twardością, która według symulacji teoretycznych może przewyższać twardość diamentu. W praktyce, ze względu na mikroskopijny rozmiar i zanieczyszczenia naturalnych kryształów, pomiary te są trudne do zweryfikowania. Twardość naturalnych próbek określa się na 7-8 w skali Mohsa. Gęstość minerału wynosi około 3.2 g/cm³. Kryształy są przezroczyste. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w ograniczonym zakresie barw, najczęściej jako brązowawożółty lub szary. Ze względu na swoją specyficzną strukturę i genezę, nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Lonsdaleit został po raz pierwszy zidentyfikowany i opisany w 1967 roku w meteorycie Canyon Diablo, znalezionym w okolicach Krateru Meteorytowego w Arizonie (USA). Jego nazwa honoruje brytyjską krystalograf, profesor Kathleen Lonsdale, pionierkę w dziedzinie badań struktury kryształów przy użyciu promieni rentgenowskich, która potwierdziła heksagonalną budowę tego minerału. ## Zastosowania Ze względu na ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary naturalnych kryształów, lonsdaleit nie ma obecnie żadnych zastosowań przemysłowych. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako unikalny materiał pozaziemskiego pochodzenia.

Właściwości

Twardość Mohsa
7-8
Połysk
Diamentowy
Gęstość
3.2
Przezroczystość
Przezroczysty
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja lonsdaleitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub transmisyjna mikroskopia elektronowa (TEM). W warunkach kolekcjonerskich rozpoznanie opiera się na potwierdzeniu, że okaz jest fragmentem meteorytu, w którym stwierdzono obecność tego minerału (np. Canyon Diablo). ## Odróżnianie od podobnych Lonsdaleit jest ściśle powiązany z diamentem i grafitem. Od diamentu odróżnia go heksagonalna struktura krystaliczna (w przeciwieństwie do regularnej struktury diamentu). Od grafitu różni się znacznie większą twardością i przezroczystością. W praktyce występuje jako mikroskopijne inkluzje w graficie w obrębie meteorytów. ## Formy kryształów Lonsdaleit tworzy wyłącznie mikroskopijne, heksagonalne kryształy, często o niedoskonałym wykształceniu. Występuje w postaci drobnych ziaren, agregatów i wrostków w graficie.

Środowisko występowania

## Geneza Lonsdaleit powstaje w wyniku metamorfizmu szokowego. Kiedy meteoryt zawierający grafit uderza w Ziemię, ogromne ciśnienie i wysoka temperatura powstałe w momencie impaktu powodują transformację struktury grafitu w heksagonalną strukturę lonsdaleitu. Jest to proces zachodzący w ułamku sekundy. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje niemal wyłącznie w towarzystwie grafitu, diamentu, troilitu, cohenitu i innych minerałów typowych dla meteorytów żelaznych. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania lonsdaleitu jest meteoryt Canyon Diablo z Krateru Meteorytowego w Arizonie, USA. Jego obecność stwierdzono również w innych meteorytach, takich jak Kenna (Nowy Meksyk, USA) czy Allan Hills 77283 (Antarktyda).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów wartość okazu nie leży w wizualnych cechach samego lonsdaleitu (który jest niewidoczny gołym okiem), ale w autentyczności i proweniencji fragmentu meteorytu, w którym został on zidentyfikowany. Cenione są okazy z potwierdzoną laboratoryjnie obecnością lonsdaleitu, pochodzące ze znanych spadków, jak Canyon Diablo. Wielkość i historia samego fragmentu meteorytu również odgrywają kluczową rolę. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów dostępnych na rynku kolekcjonerskim są fragmenty meteorytów. Najbardziej klasycznym i pożądanym materiałem są okazy z meteorytu Canyon Diablo, które jako pierwsze posłużyły do opisania tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy zawierające lonsdaleit (zazwyczaj fragmenty meteorytów) są stabilne i nie wymagają specjalistycznego czyszczenia. W razie potrzeby kurz można usunąć miękkim pędzelkiem lub sprężonym powietrzem. Należy unikać czyszczenia na mokro, aby nie uszkodzić matrycy meteorytu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z silnymi chemikaliami, które mogłyby zareagować z minerałami towarzyszącymi w meteorycie. Chociaż sam lonsdaleit jest bardzo twardy i odporny, okazy meteorytów mogą być wrażliwe na wilgoć i gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Fragmenty meteorytów z lonsdaleitem najlepiej przechowywać w suchym miejscu, w zamkniętym pojemniku lub gablocie, aby chronić je przed kurzem i wilgocią. Ze względu na ich wartość naukową i rzadkość, zaleca się minimalizowanie bezpośredniego kontaktu.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej