Lizardite

Wzór chemiczny: Mg₃Si₂O₅(OH)₄

Lizarsyt to pospolity minerał z grupy serpentynu, tworzący drobnoziarniste, masywne skupienia o charakterystycznym tłustym lub woskowym połysku.

## Charakterystyka Lizarsyt jest minerałem z grupy serpentynu, będącym jednym z trzech głównych polimorfów obok antygorytu i chryzotylu. Najczęściej występuje w postaci zbitych, drobnoziarnistych lub skrytokrystalicznych mas. Rzadko tworzy wykształcone kryształy, które mają postać niewielkich, heksagonalnych płytek. Typowe okazy mają barwę od zielonej, przez żółtozieloną, do białawej lub szarej. Charakterystyczny jest jego połysk, opisywany jako woskowy, tłusty lub jedwabisty. ## Właściwości fizyczne Jest to minerał bardzo miękki, o twardości 2.5 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Ma doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co objawia się tendencją do oddzielania się cienkich płytek lub łusek. Jego gęstość jest stosunkowo niska i wynosi około 2,55-2,64 g/cm³. W dotyku sprawia wrażenie gładkiego, czasem nieco tłustego. ## Barwy i odmiany Lizarsyt przyjmuje różne odcienie zieleni, od jasnozielonego po ciemnozielony, a także barwy żółtawe, białe i szare. Często zawiera wrostki innych minerałów, zwłaszcza czarnego magnetytu, tworzące charakterystyczne żyłki lub plamki. Skały zbudowane głównie z lizarsytu i innych minerałów serpentynowych noszą handlową i petrograficzną nazwę serpentynitów i są cenionym materiałem ozdobnym. ## Historia i nazwa Minerał został formalnie opisany i nazwany w 1955 roku przez E. J. W. Whittakera i Jacka Zussmana. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia i pierwszego szczegółowego zbadania - Półwyspu Lizard w Kornwalii (Wielka Brytania). ## Zastosowania Jako główny składnik skał serpentynitowych, lizarsyt jest wydobywany razem z nimi i wykorzystywany jako kamień dekoracyjny i okładzinowy. Ze względu na swoją miękkość, serpentynity są łatwe w obróbce i polerowaniu. Czysty lizarsyt ma znaczenie głównie naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Połysk: Waxy, Greasy, Silky
Rysa: White
Gęstość: 2.55-2.64
Łupliwość: Perfect on {001}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Translucent to Opaque
Układ krystaliczny: Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne lizarsytu to jego niska twardość (2.5 w skali Mohsa), tłusty lub woskowy połysk oraz doskonała łupliwość w jednym kierunku. Występuje w postaci zbitych, drobnoziarnistych mas, często o zielonkawej barwie. Charakterystyczne jest również jego występowanie w skałach ultramaficznych (serpentynitach). ## Odróżnianie od podobnych Odróżnienie lizarsytu od innych minerałów z grupy serpentynu (antygorytu, chryzotylu) jest bardzo trudne bez zaawansowanych badań (np. dyfrakcji rentgenowskiej). Antygoryt jest zazwyczaj nieco twardszy i ma bardziej blaszkową strukturę. Chryzotyl tworzy wyraźne, oddzielające się włókna (azbest). Talk jest jeszcze bardziej miękki (twardość 1) i w dotyku sprawia wrażenie mydlanego. ## Formy kryształów Lizarsyt niemal zawsze tworzy skupienia skrytokrystaliczne i masywne. Bardzo rzadko obserwuje się pojedyncze, wykształcone kryształy, które mają postać mikroskopijnych, płaskich, sześciobocznych płytek.

Środowisko występowania

## Geneza Lizarsyt jest typowym minerałem hydrotermalnym niskich temperatur. Powstaje w wyniku procesu serpentynizacji, czyli przeobrażenia skał ultramaficznych, takich jak perydotyty i dunity. Woda wchodzi w reakcję z minerałami bogatymi w magnez i żelazo, głównie oliwinem i piroksenami, przekształcając je w minerały z grupy serpentynu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami serpentynowymi (antygorytem, chryzotylem), a także z magnetytem, chromitem, brucytem, talkiem, magnezytem, dolomitem i kalcytem. ## Lokalizacje Jako minerał skałotwórczy jest szeroko rozpowszechniony na świecie. Do klasycznych i ważnych lokalizacji należą Półwysep Lizard w Kornwalii (Wielka Brytania), Val Malenco (Włochy), Zermatt (Szwajcaria), region Uralu (Rosja), a także liczne stanowiska w Kanadzie (Quebec) i USA (Kalifornia, Pensylwania, Maryland).

Rzadkość

Pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów największą wartość przedstawiają okazy z rzadkich lokalizacji lub te, które wykazują nietypowe cechy, np. wyjątkowo intensywną barwę lub wyraźną teksturę. Ponieważ wykształcone kryształy są ekstremalnie rzadkie, nawet mikroskopijne płytki w pustkach skalnych są poszukiwane przez specjalistów. W przypadku okazów masywnych liczy się estetyka, kolor i połysk. Wartości dodaje również asocjacja z innymi, rzadszymi minerałami. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z klasycznych lokalizacji, takich jak Val Malenco we Włoszech czy Półwysep Lizard w Wielkiej Brytanii, są cenione ze względu na swoje znaczenie historyczne i naukowe. Serpentynity z Quebecu w Kanadzie również dostarczają dobrej jakości materiału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy lizarsytu należy czyścić bardzo ostrożnie. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można przemyć okaz w wodzie destylowanej, a następnie dokładnie osuszyć miękką szmatką. Nie należy stosować myjek ultradźwiękowych ani parowych. ## Czego unikać Lizarsyt jest bardzo miękki i podatny na zarysowania. Należy unikać kontaktu z twardszymi minerałami. Jest również wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i gwałtownymi jej zmianami. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać osobno, w wyściełanych pudełkach lub owinięte w miękki materiał, aby uniknąć zarysowań i uszkodzeń mechanicznych. Nie powinien być wystawiany na długotrwałe działanie bezpośredniego światła słonecznego.