Livingstonite

Wzór chemiczny: Hg<sup>2+</sup>Sb<sup>3+</sup><sub>4</sub>S<sup>2-</sup><sub>6</sub>(S<sub>2</sub>)<sup>2-</sup>

Livingstonit to rzadki minerał siarczkowy rtęci i antymonu, tworzący pryzmatyczne kryształy o metalicznym połysku i charakterystycznej, czerwonej rysie.

## Charakterystyka Livingstonit jest minerałem z gromady siarkosoli, chemicznie złożonym siarczkiem rtęci i antymonu. Występuje w formie smukłych, pryzmatycznych lub igiełkowych kryształów, często zebranych w promieniste lub bezładne agregaty. Okazy bywają również skupione w formach włóknistych, spilśnionych lub ziarnistych. Jego wygląd jest typowy dla wielu siarkosoli – ma ciemnoszarą do czarnej barwy i silny, metaliczny połysk na świeżych powierzchniach, który z czasem może matowieć. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 2. Jest nieprzezroczysty i dość ciężki, z gęstością wynoszącą około 4.81 g/cm³. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co sprawia, że jest kruchy i łatwo rozpada się na mniejsze fragmenty lub włókna wzdłuż płaszczyzn łupliwości. ## Barwy i odmiany Livingstonit ma jednolitą barwę od ołowianoszarej, przez stalowoszarą, do czarnej. Nie tworzy odmian barwnych ani handlowych. Czasem na jego powierzchni mogą pojawiać się wtórne naloty o tęczowych barwach, będące efektem utleniania. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje szkockiego misjonarza i odkrywcę Davida Livingstone'a (1813–1873), który podróżował po Afryce. Został on opisany po raz pierwszy w 1874 roku przez Mariano de la Bárcena na podstawie okazów znalezionych w Huitzuco de los Figueroa w stanie Guerrero w Meksyku. ## Zastosowania Ze względu na zawartość rtęci, livingstonit był lokalnie wykorzystywany jako podrzędna ruda tego metalu, szczególnie w historycznych kopalniach w Meksyku. Obecnie, z uwagi na swoją rzadkość i toksyczność, ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czerwona
Gęstość
4.81
Łupliwość
Doskonała wzdłuż {010}
Przełam
Nieregularny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najbardziej charakterystyczną cechą diagnostyczną livingstonitu jest jego jaskrawoczerwona rysa, która silnie kontrastuje z ciemną barwą samego minerału. Tę cechę dzieli z cynobrem, z którym często współwystępuje. Inne pomocne wskaźniki to niska twardość (2 w skali Mohsa), metaliczny połysk, pryzmatyczna lub igiełkowa forma kryształów oraz doskonała łupliwość. ## Odróżnianie od podobnych Livingstonit bywa mylony ze stibnitem, który ma bardzo podobny wygląd (metaliczny połysk, pryzmatyczne kryształy, niska twardość). Kluczową różnicą jest rysa: livingstonit ma rysę czerwoną, a stibnit ołowianoszarą. Od cynobru, który również ma czerwoną rysę, odróżnia go forma kryształów – cynober rzadko tworzy wydłużone pryzmaty, a livingstonit tak. Ponadto cynober jest zazwyczaj czerwony, podczas gdy livingstonit jest szary do czarnego. ## Formy kryształów Kryształy livingstonitu są jednoskośne i najczęściej przybierają postać wydłużonych, smukłych pryzmatów lub igieł. Często występują w postaci promienistych lub splątanych agregatów. Spotykane są również skupienia włókniste i masywne, ziarniste.

Środowisko występowania

## Geneza Livingstonit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego niskich temperatur. Powstaje w końcowych etapach krystalizacji w żyłach kruszcowych, zazwyczaj w skałach wapiennych lub dolomitowych. Jego obecność jest wskaźnikiem specyficznych warunków chemicznych, bogatych w rtęć, antymon i siarkę. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami hydrotermalnymi, zwłaszcza z cynobrem, stibnitem i siarką rodzimą. Towarzyszą mu również kalcyt, dolomit, gips i kwarc. W miejscu typowym (Huitzuco, Meksyk) znajdowano go w gipsie w towarzystwie siarki. ## Lokalizacje Najważniejsze i historyczne stanowisko, skąd pochodzą najlepsze okazy, to Huitzuco de los Figueroa w stanie Guerrero w Meksyku. Inne znane lokalizacje to m.in. kopalnia Khaidarkan w Kirgistanie oraz dystrykt Hunan w Chinach. Wystąpienia odnotowano również w Japonii i Hiszpanii, jednak okazy z tych miejsc są znacznie rzadsze i mniej znane na rynku kolekcjonerskim.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy livingstonitu to te, które prezentują dobrze wykształcone, ostro zakończone kryształy o silnym, metalicznym połysku. Szczególnie poszukiwane są grupy promienistych kryształów lub okazy, na których livingstonit kontrastuje z minerałem macierzystym, np. białym kalcytem lub żółtą siarką. Ważnym atutem jest również współwystępowanie z cynobrem, co tworzy atrakcyjne wizualnie i mineralogicznie kompozycje. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej klasycznym i pożądanym przez kolekcjonerów źródłem livingstonitu jest jego lokalizacja typowa – Huitzuco w Meksyku. Okazy stamtąd, często z historycznych zbiorów, uchodzą za wzorcowe dla tego gatunku. Dobrej jakości kryształy pochodzą również z Kirgistanu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Livingstonit jest minerałem bardzo delikatnym i toksycznym. Należy go czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Jakikolwiek kontakt z wodą lub środkami chemicznymi jest niewskazany. ## Czego unikać Minerał zawiera rtęć i antymon, dlatego należy bezwzględnie unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Po każdym kontakcie z okazem należy dokładnie umyć ręce. Nie wolno go podgrzewać, ponieważ może to prowadzić do uwolnienia toksycznych oparów rtęci. Należy chronić go przed wilgocią, chemikaliami i wysoką temperaturą. ## Przechowywanie Okazy livingstonitu powinny być przechowywane w szczelnie zamykanych, oznaczonych pojemnikach lub pudełkach klaserowych, z dala od innych minerałów, które mógłby zarysować. Ze względu na toksyczność, należy trzymać go w miejscu niedostępnym dla dzieci i zwierząt.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej