Lithiotantite

Wzór chemiczny: LiTa<sup>5+</sup><sub>3</sub>O<sub>8</sub>

Litiotantyt to rzadki tlenek litu i tantalu, tworzący mikroskopijne, bezbarwne do jasnobrązowych kryształy.

## Charakterystyka Litiotantyt jest bardzo rzadkim minerałem z grupy tlenków, składającym się z litu, tantalu i tlenu. Występuje w postaci niezwykle małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, których rozmiar rzadko przekracza 0.2 mm. Kryształy są zazwyczaj bezbarwne, białe lub jasnobrązowe i charakteryzują się diamentowym połyskiem. Ze względu na niewielkie rozmiary, obserwacja cech makroskopowych jest praktycznie niemożliwa bez użycia specjalistycznego sprzętu, jak mikroskop elektronowy. ## Właściwości fizyczne Kryształy litiotantytu wykazują diamentowy połysk. Są przezroczyste do przeświecających. Twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie zmierzone ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, jednak gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 8.25 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest najczęściej bezbarwny, biały lub przyjmuje odcienie jasnego brązu. Nie wyróżnia się żadnych odmian. ## Historia i nazwa Litiotantyt został odkryty w pegmatycie granitowym w miejscowości Orłowka, w paśmie górskim na wschód od jeziora Bajkał w Rosji. Został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1982 roku. Jego nazwa pochodzi od składu chemicznego - zawiera lit (gr. *lithion*) oraz tantal (ang. *tantalum*). ## Zastosowania Litiotantyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego ani komercyjnego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako bardzo rzadki i specyficzny minerał.

Właściwości

Połysk
Adamantine
Rysa
White
Gęstość
8.25
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja litiotantytu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych. Wymaga użycia skaningowego mikroskopu elektronowego (SEM) do obserwacji morfologii kryształów oraz analizy chemicznej za pomocą spektroskopii dyspersji energii (EDS) w celu potwierdzenia obecności litu, tantalu i tlenu. Charakterystyczny jest jego tabliczkowy kształt i występowanie w specyficznym środowisku geologicznym. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi mikroskopijnymi tantalanami lub niobianami, które często współwystępują w pegmatytach. Pewne rozróżnienie możliwe jest wyłącznie na podstawie szczegółowej analizy chemicznej i strukturalnej. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, wydłużone, listewkowe lub tabliczkowe kryształy, często zebrane w promieniste lub chaotyczne skupienia. Kryształy są zazwyczaj zbyt małe, aby dostrzec ich szczegółowe ściany gołym okiem.

Środowisko występowania

## Geneza Litiotantyt jest minerałem pochodzenia magmowego. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji w rzadkich, zróżnicowanych pegmatytach granitowych, bogatych w lit i tantal. Tworzy się w pustkach i szczelinach skalnych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z kwarcem, mikroklinem, albitem, spodumenem, tantalityem-(Mn), elbaitem, lepidolitem, simpsonitem i mikrolitem. Jego obecność jest wskaźnikiem wysokiej koncentracji litu i tantalu w pegmatycie. ## Lokalizacje Typową i główną lokalizacją, z której pochodzą najlepiej wykształcone okazy, jest pegmatyt w Orłowce, w Kraju Zabajkalskim w Rosji. Znany jest również z kilku innych pegmatytów na świecie, w tym z rejonu Tanco w Manitobie (Kanada) oraz z pegmatytu Manono w Demokratycznej Republice Konga.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu litiotantytu jest oceniana przede wszystkim na podstawie bogactwa i wielkości mikroskopijnych kryształów na matrycy skalnej. Najbardziej pożądane są okazy, gdzie kryształy tworzą widoczne pod mikroskopem, estetyczne skupienia na kontrastującym tle, na przykład na kwarcu lub alicie. Kolor i przezroczystość mają mniejsze znaczenie ze względu na rozmiar kryształów. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i znane okazy pochodzą z typowej lokalizacji w Orłowce w Rosji. Okazy z innych lokalizacji, jak Tanco w Kanadzie, są również poszukiwane przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich i mikromontów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalnie mały rozmiar kryształów i ich występowanie w formie wrostków w innych minerałach, czyszczenie pojedynczych okazów litiotantytu nie jest praktykowane. Okazy macierzyste, na których występuje, można czyścić mechanicznie, bardzo delikatną szczoteczką, unikając kontaktu z samymi kryształami litiotantytu. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich metod czyszczenia chemicznego, ultradźwięków oraz silnych strumieni wody, które mogłyby uszkodzić lub usunąć mikroskopijne kryształy z podłoża. ## Przechowywanie Okazy z litiotantytem powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamykanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy dołączyć dokładną etykietę z lokalizacją i oznaczeniem położenia mikroskopijnych kryształów.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej