Liroconite
Wzór chemiczny: Cu²⁺₂AlAs⁵⁺O₄(OH)₄·4H₂O
Lirokonit to rzadki, uwodniony arsenian miedzi i glinu, ceniony przez kolekcjonerów za intensywnie niebieskie lub zielone, pseudo-ośmiościenne kryształy.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2-2.5
- Barwa
- Sky-blue to green; light blue to light bluish green in transmitted light.
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- Pale blue to pale green
- Gęstość
- 2.94
- Łupliwość
- On {110} and {011}, indistinct.
- Przełam
- Irregular/Uneven,Conchoidal
- Przezroczystość
- Transparent,Translucent
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Lirokonit jest stosunkowo łatwy do zidentyfikowania na podstawie jego unikalnych cech. Kluczowe są: intensywna niebieska lub zielona barwa, charakterystyczny kształt cienkich, soczewkowatych kryształów o pseudo-ośmiościennym zarysie oraz szklisty połysk. Bardzo niska twardość (2-2.5) jest również ważną wskazówką. Jasnoniebieska rysa jest cechą diagnostyczną odróżniającą go od wielu innych niebieskich minerałów wtórnych. ## Odróżnianie od podobnych Lirokonit bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi. Od chalkantytu odróżnia go brak rozpuszczalności w wodzie. Od azurytu różni się jaśniejszą, bardziej błękitną barwą (azuryt jest ciemnoniebieski) i znacznie niższą twardością. Klinoklaz ma podobną barwę, ale zazwyczaj tworzy inne formy kryształów (pryzmatyczne, w wachlarzowatych agregatach) i jest twardszy. ## Formy kryształów Kryształy lirokonitu są zazwyczaj cienkie, spłaszczone, o kształcie soczewki lub klina. Ich zarys często przypomina ośmiościan, chociaż krystalizują w układzie jednoskośnym. Rzadziej tworzy skupienia ziarniste lub masywne naloty.
Środowisko występowania
## Geneza Lirokonit jest rzadkim minerałem wtórnym, tworzącym się w strefach utleniania (wietrzenia) kruszcowych złóż miedzi i arsenu. Powstaje w wyniku działania wód powierzchniowych na pierwotne minerały zawierające miedź i arsen, w środowisku bogatym w glin. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami miedzi i arsenu. Typowe minerały towarzyszące to: klinoklaz, olivenit, kornwallit, straszimiryt, tyrolit, chenevixyt, malachit, azuryt, cuprit oraz limonit. ## Lokalizacje Historycznie najważniejsze i najbardziej znane stanowisko, skąd pochodzą najlepsze na świecie okazy lirokonitu, to kopalnia Wheal Gorland w St Day, w Kornwalii (Wielka Brytania). Inne znaczące lokalizacje to kopalnie w rejonie Tintic w stanie Utah (USA) oraz pojedyncze wystąpienia w Niemczech (Schwarzwald), Austrii i na Słowacji.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy lirokonitu charakteryzują się ostro zakończonymi, dobrze wykształconymi kryształami o intensywnej, lazurowoniebieskiej barwie. Ważny jest również rozmiar kryształów - te przekraczające 1 cm są już uważane za wyjątkowe. Połysk, przezroczystość oraz estetyczne rozmieszczenie na matry skalnej (najlepiej kontrastującej, np. z limonitem) znacząco podnoszą wartość kolekcjonerską. Okazy bez uszkodzeń mechanicznych są rzadkością i osiągają najwyższe ceny. ## Ceny rynkowe Ceny lirokonitu są wysokie ze względu na jego rzadkość i estetykę. Małe, pojedyncze kryształy lub miniatury z mikrokryształami mogą kosztować od kilkudziesięciu do kilkuset dolarów. Dobrej jakości okazy z historycznej lokalizacji w Kornwalii, z kryształami o wielkości kilku milimetrów na matrycy, regularnie osiągają ceny od kilkuset do kilku tysięcy dolarów. Wyjątkowe, duże i dobrze zachowane egzemplarze mogą być wyceniane na dziesiątki tysięcy dolarów. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądanym i klasycznym materiałem kolekcjonerskim jest lirokonit z kopalni Wheal Gorland w Kornwalii w Wielkiej Brytanii. Okazy z tej lokalizacji są uważane za niedościgniony wzorzec dla tego minerału. Inne okazy, choć rzadsze na rynku, pochodzą z kopalni w dystrykcie Tintic w Utah, USA.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy lirokonitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością. Dopuszczalne jest użycie miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie konieczności można bardzo ostrożnie przemyć okaz czystą wodą destylowaną, a następnie natychmiast i dokładnie osuszyć go chłodnym powietrzem. Należy unikać myjek ultradźwiękowych i parowych. ## Czego unikać Lirokonit jest minerałem bardzo delikatnym. Jest wrażliwy na działanie kwasów i innych chemikaliów. Jako minerał uwodniony, może ulec dehydratacji (utracie wody) w zbyt wysokiej temperaturze lub przy niskiej wilgotności, co prowadzi do jego zniszczenia. Należy chronić go przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych, które mogą spowodować blaknięcie koloru. Jest bardzo miękki, więc trzeba unikać kontaktu z twardszymi minerałami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów lirokonitu w osobnych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby zapobiec zarysowaniom i uszkodzeniom mechanicznym. Należy trzymać je w stabilnych warunkach temperaturowych i wilgotnościowych, z dala od źródeł ciepła i bezpośredniego światła.