Libyan Desert glass

Wzór chemiczny: SiO<sub>2</sub>

Szkło Pustyni Libijskiej to naturalne szkliwo krzemionkowe o jasnożółtej barwie, powstałe prawdopodobnie w wyniku uderzenia meteorytu na Saharze.

## Charakterystyka Szkło Pustyni Libijskiej (LDG) jest naturalnym szkłem impaktowym, składającym się niemal w całości z czystej krzemionki (lechatelierytu). Występuje w postaci nieregularnych, obtoczonych przez wiatr fragmentów o charakterystycznej, jasnożółtej do zielonkawożółtej barwie. Powierzchnia okazów jest często chropowata, wżarta i matowa wskutek eonów piaskowania (korazji) na pustyni. Wewnętrzna struktura jest zazwyczaj jednorodna, szklista, choć może zawierać drobne pęcherzyki gazu oraz rzadkie inkluzje mineralne, takie jak krystobalit. ## Właściwości fizyczne Twardość wynosi około 6-7 w skali Mohsa, co jest wartością zbliżoną do kwarcu. Połysk jest szklisty, a materiał jest zazwyczaj przeświecający, rzadziej przezroczysty. Gęstość jest znacznie niższa niż u większości minerałów i wynosi około 2.2 g/cm³, co sprawia, że okazy wydają się lekkie w stosunku do swojego rozmiaru. ## Barwy i odmiany Dominującą i najbardziej pożądaną barwą jest intensywnie żółta. Spotyka się również odcienie bladożółte, mlecznobiałe oraz zielonkawe. Materiał jest jednorodny i nie tworzy nazwanych odmian handlowych; klasyfikuje się go jedynie na podstawie jakości koloru i przezroczystości. ## Historia i nazwa Nazwa pochodzi bezpośrednio od miejsca występowania - Pustyni Libijskiej, na pograniczu Libii i Egiptu. Materiał ten był znany już w starożytnym Egipcie. Dowodem na to jest skarabeusz wyrzeźbiony ze Szkła Pustyni Libijskiej, umieszczony w pektorale faraona Tutenchamona, co datuje jego użycie na około 1300 r. p.n.e. Pierwszy naukowy opis w literaturze zachodniej pochodzi od Patricka Claytona w 1932 roku. ## Zastosowania Poza ogromnym znaczeniem naukowym jako dowód prehistorycznego impaktu, Szkło Pustyni Libijskiej jest cenionym materiałem kolekcjonerskim. Najczystsze i najbardziej przezroczyste fragmenty bywają szlifowane i wykorzystywane do tworzenia unikatowej biżuterii.

Właściwości

Twardość Mohsa
6-7
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
2.2
Przełam
Conchoidal
Przezroczystość
Transparent to translucent

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Szkło Pustyni Libijskiej jest stosunkowo łatwe do rozpoznania. Kluczowe cechy to: niska gęstość (jest bardzo lekkie), charakterystyczna żółta barwa, szklista struktura wewnętrzna oraz typowa, wżarta i matowa powierzchnia zewnętrzna. Obecność pęcherzyków gazu i ewentualnych ciemniejszych inkluzji jest również cechą diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Można je pomylić z innymi tektrytami (np. mołdawitem), które jednak mają zazwyczaj ciemniejszą, zieloną lub brązową barwę i inną rzeźbę powierzchni. Od zwykłego, sztucznego szkła odróżnia je nieregularny kształt, ślady korazji, obecność inkluzji (np. krystobalitu) oraz specyficzny skład chemiczny. Cytryn (odmiana kwarcu) jest znacznie cięższy i krystaliczny, a nie amorficzny. ## Formy kryształów Jako szkło naturalne, jest substancją amorficzną (bezpostaciową) i nie tworzy kryształów. Występuje wyłącznie w formie nieregularnych bryłek, odłamków i fragmentów o obtoczonych krawędziach.

Środowisko występowania

## Geneza Najbardziej akceptowana teoria zakłada, że Szkło Pustyni Libijskiej powstało około 29 milionów lat temu w wyniku uderzenia dużego meteorytu lub komety w piaski Pustyni Zachodniej. Ekstremalna temperatura i ciśnienie eksplozji doprowadziły do stopienia bogatych w krzemionkę piasków, które następnie gwałtownie zastygły w atmosferze, tworząc szkliwo. Nie odnaleziono dotąd krateru uderzeniowego, co sugeruje, że mógł to być wybuch powietrzny (jak w przypadku katastrofy tunguskiej), który rozproszył stopiony materiał na ogromnym obszarze. ## Asocjacje mineralne Wewnątrz szkła można znaleźć inkluzje minerałów wysokotemperaturowych, takich jak krystobalit i baddeleit. Na powierzchni i w zagłębieniach okazów występuje piasek pustynny, głównie kwarc. ## Lokalizacje Jedyne potwierdzone miejsce występowania to obszar Wielkiego Morza Piasku na Pustyni Libijskiej, na pograniczu zachodniego Egiptu i wschodniej Libii. Cały materiał kolekcjonerski pochodzi z tego jednego, rozległego pola rozrzutu.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy to te o intensywnej, czysto żółtej barwie, wysokiej przezroczystości i minimalnej ilości wewnętrznych pęcherzyków czy inkluzji. Duże, nieuszkodzone fragmenty o ciekawej, aerodynamicznej formie (choć rzadkiej) również osiągają wyższe ceny. Okazy mleczne, białawe lub o mało intensywnym kolorze są oceniane niżej. ## Ceny rynkowe Ceny wahają się od kilku do kilkudziesięciu dolarów za gram, w zależności od jakości. Małe, kilkugramowe fragmenty są powszechnie dostępne. Ceny gwałtownie rosną dla okazów powyżej 50-100 gramów, a duże, przezroczyste fragmenty o intensywnej barwie mogą osiągać bardzo wysokie ceny na rynku kolekcjonerskim. ## Popularne stanowiska Całość materiału pochodzi z jednego obszaru - pola rozrzutu na Pustyni Libijskiej. Zbieranie materiału jest obecnie ściśle kontrolowane i ograniczone przez rząd Egiptu, co wpływa na jego dostępność i cenę na rynku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy można bezpiecznie czyścić letnią wodą z dodatkiem łagodnego mydła i użyciem miękkiej szczoteczki, aby usunąć piasek i pył z zagłębień. Po umyciu należy je dokładnie spłukać, najlepiej wodą destylowaną, i pozostawić do całkowitego wyschnięcia lub delikatnie osuszyć miękką szmatką. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z silnymi chemikaliami, zwłaszcza z kwasem fluorowodorowym, który trawi krzemionkę. Mimo stosunkowo wysokiej twardości, szkło jest kruche i podatne na pękanie przy gwałtownych zmianach temperatury (szok termiczny) oraz uderzeniach. Nie należy go czyścić w myjkach ultradźwiękowych. ## Przechowywanie Okazy najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub na podstawkach, aby uniknąć zarysowań i obtłuczeń od twardszych minerałów. Materiał jest stabilny i nie blaknie pod wpływem światła słonecznego, więc może być eksponowany w oświetlonych gablotach.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej