Leucophanite
Wzór chemiczny: NaCaBeSi<sub>2</sub>O<sub>6</sub>F
Leukofan to rzadki krzemian berylu, sodu i wapnia, ceniony przez kolekcjonerów za charakterystyczne, szkliste kryształy o subtelnej, żółtawozielonej barwie i fluorescencji.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4
- Połysk
- Vitreous, Greasy
- Rysa
- White
- Gęstość
- 2.96
- Łupliwość
- Perfect on {001}
- Przełam
- Uneven to Conchoidal
- Przezroczystość
- Transparent to Translucent
- Układ krystaliczny
- Triclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Leukofan można rozpoznać po jego charakterystycznych, cienkich, tabliczkowych kryształach o pseudo-tetragonalnym zarysie. Ważną cechą diagnostyczną jest jego bladozielona lub żółtawa barwa, szklisty połysk oraz doskonała łupliwość w jednym kierunku. Reaguje na promieniowanie ultrafioletowe, wykazując bladoniebieską lub fioletowawą fluorescencję w świetle krótko- i długofalowym. ## Odróżnianie od podobnych Leukofan bywa mylony z innymi minerałami z grupy melilitu, takimi jak melifanit, z którym często współwystępuje. Melifanit ma podobny pokrój i barwę, ale zazwyczaj tworzy kryształy o bardziej ośmiokątnym zarysie i wykazuje inną fluorescencję (zwykle żółtą lub niebiesko-białą). Ostateczne rozróżnienie często wymaga zaawansowanych metod analitycznych. ## Formy kryształów Kryształy leukofanu są zazwyczaj cienkie do grubych, tabliczkowe, o kwadratowym lub prostokątnym zarysie, co jest wynikiem ich pseudo-tetragonalnej symetrii (w rzeczywistości krystalizują w układzie trójskośnym). Często występują jako pojedyncze kryształy wrosłe w matrycę skalną lub w formie zbliźniaczonych grup.
Środowisko występowania
## Geneza Leukofan jest minerałem charakterystycznym dla syenitów nefelinowych i związanych z nimi pegmatytów. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji magmy alkalicznej, bogatej w sód, beryl i pierwiastki lotne, takie jak fluor. Tworzy się w pustkach i druzach w obrębie tych skał. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami typowymi dla pegmatytów syenitowych. Do najczęstszych asocjacji należą albit, egiryn, nefelin, analcym, natrolit, katapleit, epididymit, eudidymit, a zwłaszcza inne krzemiany berylu jak melifanit i eudialit. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje, z których pochodzą najlepsze okazy leukofanu, znajdują się w Norwegii, w kompleksie alkalicznym Langesundsfjorden. Znaczące okazy znajdowano również na Półwyspie Kolskim w Rosji (masywy Chibiny i Łowoziero) oraz na Mont Saint-Hilaire w Quebecu w Kanadzie. Te trzy lokalizacje dostarczają praktycznie wszystkich wartościowych kolekcjonersko leukofanów na świecie.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi, przezroczystymi kryształami o wyraźnej, bladozielonej lub żółtej barwie. Wysoko oceniane są również okazy, gdzie pojedynczy, duży kryształ leukofanu jest estetycznie osadzony na kontrastującej matrycy, na przykład z ciemnego egirynu lub białego albitu. Ważna jest także wielkość kryształów - te przekraczające 1 cm są już uważane za znaczące. Brak uszkodzeń, zwłaszcza na krawędziach i narożach, jest kluczowy ze względu na łupliwość minerału. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane okazy pochodzą z klasycznych lokalizacji w Norwegii (Langesundsfjorden) oraz z Mont Saint-Hilaire w Kanadzie. Okazy z tych miejsc są uważane za światowy standard dla tego minerału. Materiał z Rosji (Półwysep Kolski) również jest ceniony, choć często występuje w formie mniej wyodrębnionych kryształów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy leukofanu należy czyścić bardzo ostrożnie ze względu na ich miękkość i doskonałą łupliwość. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usuwania kurzu. Jeśli konieczne jest mycie, należy użyć wody destylowanej i unikać silnego strumienia. Po czyszczeniu okaz należy pozostawić do całkowitego wyschnięcia w temperaturze pokojowej. ## Czego unikać Leukofan jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać myjek ultradźwiękowych i czyszczenia parowego, ponieważ mogą one spowodować pękanie wzdłuż płaszczyzn łupliwości. Należy również unikać gwałtownych zmian temperatury i długotrwałej ekspozycji na silne światło słoneczne, chociaż blaknięcie nie jest znaczącym problemem. ## Przechowywanie Ze względu na stosunkowo niską twardość (4 w skali Mohsa), leukofan powinien być przechowywany oddzielnie od twardszych minerałów, aby uniknąć zarysowań. Najlepiej trzymać go w osobnym pudełku z miękką wyściółką. Chronić przed kurzem i wilgocią.