leucyt
Wzór chemiczny: K(AlSi₂O₆)
Leucyt to krzemian potasu i glinu, tworzący charakterystyczne, białe lub szare kryształy o kształcie zbliżonym do dwudziestoczterościanu trapezoidalnego, występujący w skałach wulkanicznych ubogich w krzemionkę.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5.5-6
- Barwa
- Biały, szary, kremowy, bezbarwny
- Połysk
- Szklisty
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 2.45
- Łupliwość
- Bardzo słaba na {110}
- Przełam
- Muszlowy
- Przezroczystość
- Przezroczysty, Prześwitujący
- Układ krystaliczny
- Tetragonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną leucytu jest jego charakterystyczna forma krystaliczna - dwudziestoczterościan deltoidalny (trapezoedr). Występowanie w skałach wulkanicznych bogatych w potas i ubogich w krzemionkę (jak fonolity i leucytyty) jest również silną wskazówką. Biała rysa i szklisty połysk pomagają w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Leucyt bywa mylony z analcymem, który tworzy kryształy o bardzo podobnym kształcie. Analcym jest jednak zeolitem sodowym, krystalizującym w innych warunkach geologicznych (często w pęcherzach pogazowych w bazaltach) i ma nieco niższą twardość. Granaty (głównie z grupy grossularu) mogą mieć podobny kształt, ale są znacznie twardsze (powyżej 6,5 w skali Mohsa) i gęstsze, a także występują w innych typach skał, głównie metamorficznych. ## Formy kryształów Leucyt tworzy niemal wyłącznie kryształy w formie dwudziestoczterościanu deltoidalnego. Mogą one być ostrokrawędziste i w pełni wykształcone, występując jako porfirokryształy w skale macierzystej lub, rzadziej, jako luźne, pojedyncze kryształy uwolnione z wietrzejącej skały.
Środowisko występowania
## Geneza Leucyt jest minerałem magmowym, krystalizującym w wysokich temperaturach bezpośrednio z lawy bogatej w potas i niedosyconej krzemionką. Jest typowym minerałem skał wylewnych, takich jak fonolity, leucytyty i tefryty leucytowe. Jego obecność wyklucza współwystępowanie pierwotnego kwarcu, ponieważ leucyt reaguje z krzemionką, tworząc skaleń potasowy. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często występuje w towarzystwie sanidynu, nefelinu, augitu (klinopiroksenu), oliwinu i melilitu. W zależności od lokalizacji, mogą mu towarzyszyć również różne zeolity jako produkty wtórnych przemian. ## Lokalizacje Najbardziej klasyczne i znane na świecie stanowiska leucytu znajdują się we Włoszech, w kompleksie wulkanicznym Wezuwiusza (Monte Somma) oraz w Górach Albańskich (np. w rejonie Roccamonfina). Piękne kryształy pochodzą również z wulkanicznego regionu Eifel w Niemczech. W Stanach Zjednoczonych znane są wystąpienia w Leucite Hills w stanie Wyoming. Minerał ten jest również składnikiem skałotwórczym law wulkanów w Afryce, np. Nyiragongo w Demokratycznej Republice Konga.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dużymi, ostrokrawędzistymi i dobrze wykształconymi kryształami leucytu o formie idealnego trapezoedru. Wysoko oceniane są kryształy o czystej, białej barwie, silnie kontrastujące z ciemną skałą macierzystą. Atrakcyjne są również grupy kryształów oraz luźne, nieuszkodzone pojedyncze kryształy (tzw. "floaters"). ## Popularne stanowiska Za źródło najlepszych, klasycznych okazów leucytu uważa się historyczne lokalizacje we Włoszech, zwłaszcza w rejonie Wezuwiusza. Okazy z Niemiec (Eifel) i USA (Wyoming) również są poszukiwane przez kolekcjonerów i często odznaczają się doskonałym wykształceniem kryształów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy leucytu można bezpiecznie czyścić za pomocą miękkiej szczoteczki i wody destylowanej. Ze względu na jego kruchość należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogłyby spowodować powstanie wewnętrznych pęknięć. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów, zwłaszcza kwasu solnego, dlatego należy unikać kontaktu z chemikaliami. Nie należy go poddawać gwałtownym zmianom temperatury. Mimo że jest stosunkowo twardy, twardsze minerały (np. kwarc) mogą go zarysować. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy leucytu najlepiej przechowywać w osobnych pudełkach lub klaserach, aby uniknąć otarć i zarysowań. Należy chronić je przed kurzem i długotrwałą ekspozycją na wilgoć.