Lermontovite

Wzór chemiczny: U⁴⁺PO₄(OH)·H₂O

Lermontowit to rzadki, wtórny minerał uranu o charakterystycznej zielonej barwie i włóknistym wyglądzie, występujący w strefach utleniania złóż uranowych.

## Charakterystyka Lermontowit jest uwodnionym fosforanem uranylu, który tworzy skupienia o wyglądzie filcu lub ziemistych mas. Jego struktura składa się z drobnych, igiełkowych lub włóknistych kryształów, które rzadko są widoczne gołym okiem. Zazwyczaj występuje w formie naskorupień i nalotów na innych minerałach uranowych. Ze względu na swój skład chemiczny, minerał ten jest silnie radioaktywny. ## Właściwości fizyczne Kryształy lermontowitu są bardzo drobne i delikatne. Minerał ten charakteryzuje się jedwabistym połyskiem w przypadku agregatów włóknistych lub matowym w przypadku skupień ziemistych. Jest nieprzezroczysty. Jego twardość i gęstość są trudne do precyzyjnego zmierzenia z powodu natury jego skupień, ale szacuje się je odpowiednio na około 2 w skali Mohsa i 3.86 g/cm³ (wartość obliczona). ## Barwy i odmiany Lermontowit najczęściej przybiera barwy od zielonkawożółtej do oliwkowozielonej. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1914 roku przez rosyjskiego mineraloga Konstantina A. Nenadkiewicza. Nazwa pochodzi od nazwiska Michaiła Lermontowa (1814–1841), słynnego rosyjskiego poety i pisarza, w uznaniu jego wkładu w rosyjską kulturę. Pierwotnie opisany materiał był prawdopodobnie mieszaniną, a minerał został zdyskwalifikowany. Ponownie zatwierdzono go jako odrębny gatunek mineralny w 1957 roku na podstawie nowych badań. ## Zastosowania Lermontowit, podobnie jak inne wtórne minerały uranu, nie ma bezpośredniego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie ogranicza się do sfery naukowej jako wskaźnik procesów geochemicznych w złożach uranu oraz do zainteresowania kolekcjonerskiego wśród specjalistów gromadzących minerały promieniotwórcze.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2
Barwa: Grayish green, green
Połysk: Silky
Rysa: Greenish yellow
Gęstość: 4.00
Łupliwość: Perfect on {010}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Lermontowit można rozpoznać po jego charakterystycznych, filcowatych lub ziemistych skupieniach o zielonkawej barwie. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego występowanie w strefach utleniania złóż uranu oraz bardzo silna radioaktywność, łatwo wykrywalna za pomocą licznika Geigera. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami uranu o podobnym wyglądzie, takimi jak autunit czy torbernit, które jednak często tworzą lepiej wykształcone, tabliczkowe kryształy i wykazują fluorescencję w świetle UV, której lermontowit nie posiada. Od innych zielonych, ziemistych minerałów odróżnia go przede wszystkim ekstremalna radioaktywność. ## Formy kryształów Tworzy mikroskopijne, igiełkowe lub listewkowe kryształy, które łączą się w gęste, spilśnione agregaty przypominające filc. Występuje również w postaci skupień ziemistych, proszkowych oraz jako naskorupienia.

Środowisko występowania

## Geneza Lermontowit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) hydrotermalnych złóż uranu. Tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów uranu, takich jak uraninit, w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia, w obecności wód bogatych w fosforany. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu, takimi jak ningyoit, fosfuranilit, saleeit, torbernit, autunit, a także z gipsem, kaolinitem i kwarcem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska tego minerału znajdują się w Rosji, w Górach Kaukaskich (rejon Piatigorska, góra Beshtau), skąd pochodziły pierwsze opisane okazy. Notowany był również w Niemczech (Saksonia), Czechach (Příbram) oraz w Stanach Zjednoczonych (Utah).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska lermontowitu zależy głównie od bogactwa i czystości skupień. Najbardziej cenione są okazy z widocznymi, gęstymi, filcowatymi agregatami o intensywnej, zielonej barwie, pokrywające znaczną powierzchnię skały macierzystej. Ważna jest również dobrze udokumentowana lokalizacja, zwłaszcza jeśli jest to jedno z klasycznych stanowisk. ## Popularne stanowiska Za najlepsze dla tego minerału uważa się historyczne lokalizacje w rejonie Piatigorska w Rosji. Okazy z tych miejsc są rzadkością na rynku kolekcjonerskim i osiągają wysokie ceny. Minerał ten jest poszukiwany głównie przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich i promieniotwórczych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Minerał jest niezwykle delikatny i wrażliwy na wodę. Czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. W razie konieczności można użyć strumienia sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą, która może uszkodzić i zmienić strukturę minerału. ## Czego unikać Lermontowit jest minerałem niestabilnym. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Powinien być chroniony przed wilgocią, wysoką temperaturą i bezpośrednim światłem słonecznym, które mogą prowadzić do jego dehydratacji i rozpadu. Ze względu na silną radioaktywność, należy ograniczyć ekspozycję i zawsze myć ręce po kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Okazy lermontowitu muszą być przechowywane w suchych warunkach, najlepiej w szczelnie zamkniętych pojemnikach (np. typu "perky box") z dala od innych minerałów, które mogłyby ulec uszkodzeniu przez promieniowanie. Ze względu na radioaktywność, należy przechowywać go w miejscu niedostępnym dla dzieci i zwierząt, z odpowiednim oznakowaniem.