Lepageite

Wzór chemiczny: Mn<sup>2+</sup><sub>3</sub>(Fe<sup>3+</sup><sub>7</sub>Fe<sup>2+</sup><sub>4</sub>)O<sub>3</sub>[Sb<sup>3+</sup><sub>5</sub>As<sup>3+</sup><sub>8</sub>O<sub>34</sub>]

Lepageit to ekstremalnie rzadki arsenian-antymonian żelaza i manganu, tworzący czarne, metaliczne, igiełkowe kryształy znane tylko z jednej lokalizacji na świecie.

## Charakterystyka Lepageit jest minerałem o czarnej barwie i silnym, metalicznym połysku. Występuje w postaci bardzo drobnych, igiełkowych lub włóknistych kryształów, które zazwyczaj tworzą promieniste lub wachlarzowate agregaty. Poszczególne kryształy są niezwykle małe, rzadko przekraczając ułamki milimetra długości. Ze względu na swoją naturę jest całkowicie nieprzezroczysty. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się metalicznym połyskiem i czarną rysą. Jego gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 5,43 g/cm³. Twardość w skali Mohsa nie została dotychczas określona ze względu na niewielkie rozmiary i igiełkową formę kryształów, uniemożliwiającą wykonanie standardowego testu. ## Barwy i odmiany Lepageit jest jednobarwny - występuje wyłącznie w kolorze czarnym. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje profesora Yvona LePage (ur. 1944), kanadyjskiego krystalografa z National Research Council of Canada, w uznaniu jego wkładu w rozwój krystalografii i mineralogii. Lepageit został oficjalnie opisany jako nowy gatunek minerału w 2016 roku przez Anthony'ego R. Kampfa i współpracowników. ## Zastosowania Z uwagi na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, lepageit nie ma żadnego zastosowania praktycznego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich.

Właściwości

Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
5.43
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja lepageitu na podstawie cech wizualnych jest praktycznie niemożliwa i wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) i analiza chemiczna (EDS). Wstępną wskazówką może być jego czarna barwa, metaliczny połysk, igiełkowa forma kryształów tworzących promieniste agregaty oraz, co najważniejsze, pochodzenie z jedynej znanej lokalizacji. ## Odróżnianie od podobnych Lepageit może być mylony z innymi czarnymi, igiełkowymi minerałami występującymi w Franklin, takimi jak niektóre siarkosole lub tlenki. Bez specjalistycznego sprzętu nie da się go odróżnić od współwystępujących z nim loellingitu czy arsenopirytu. Pewne rozróżnienie możliwe jest wyłącznie na podstawie analizy składu chemicznego. ## Formy kryształów Kryształy lepageitu mają pokrój igiełkowy (acykularny) lub włóknisty. Prawie zawsze występują w formie agregatów - najczęściej promienistych (rozchodzących się od wspólnego środka) lub wachlarzowatych.

Środowisko występowania

## Geneza Lepageit powstaje w unikalnym środowisku zmetamorfizowanego, stratoidalnego złoża rud cynku, żelaza i manganu. Jest to minerał wtórny, krystalizujący w późnym etapie procesów hydrotermalnych, które przeobraziły pierwotne osady rudne. Jego powstanie jest związane z wysoką koncentracją arsenu, antymonu, żelaza i manganu w specyficznych warunkach panujących w złożu Franklin. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w paragenezie z innymi, często również rzadkimi, minerałami złoża Franklin. Najczęściej towarzyszą mu arsenopiryt, loellingit, andyrobertsyt, sterlinghillyt, a także cynkit i willemit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania lepageitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Fletcher, w miejscowości Franklin, w hrabstwie Sussex, w stanie New Jersey, USA. Jest to minerał endemiczny dla tego jednego złoża.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu lepageitu jest determinowana przede wszystkim przez samą możliwość jego identyfikacji. Najwyżej cenione są próbki, na których widoczne są dobrze uformowane, promieniste agregaty igiełkowych kryształów, najlepiej osadzone na kontrastującym podłożu (np. na białym kalcycie). Dużą wartość dodaną stanowi współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami z Franklin, co podnosi walor naukowy i estetyczny okazu. ## Popularne stanowiska Jedyne źródło okazów lepageitu to historyczne zbiory pochodzące z kopalni Fletcher w Franklin, New Jersey, USA. Kopalnia jest od dawna nieczynna, a nowe materiały nie są pozyskiwane, co czyni każdy istniejący okaz unikatowym.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy lepageitu są niezwykle delikatne i podatne na uszkodzenia mechaniczne. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usunięcie kurzu za pomocą strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Należy unikać jakiegokolwiek kontaktu z wodą, środkami chemicznymi czy szczoteczkami. ## Czego unikać Minerał zawiera arsen i antymon, które są pierwiastkami toksycznymi. Należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. Nie wolno go podgrzewać ani poddawać działaniu kwasów i innych chemikaliów. Kruche, igiełkowe kryształy łatwo ulegają zniszczeniu, dlatego należy unikać wibracji, wstrząsów i dotykania. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów lepageitu w szczelnych, zamykanych pojemnikach (typu "micromount box"), które chronią przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Pojemnik powinien być wyraźnie oznaczony, z informacją o toksyczności minerału.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej