Lengenbachite

Wzór chemiczny: Ag<sup>1+</sup><sub>4</sub>Cu<sup>1+</sup><sub>2</sub>Pb<sup>2+</sup><sub>18</sub>As<sup>3+</sup><sub>12</sub>S<sup>2-</sup><sub>39</sub>

Rzadki siarkosól ołowiu, srebra, miedzi i arsenu, tworzący elastyczne, włosowate lub blaszkowate kryształy o metalicznym połysku.

## Charakterystyka Lengenbachit jest złożonym siarkosolem ołowiu, srebra, miedzi i arsenu, występującym w formie niezwykle cienkich, elastycznych, listewkowatych lub włosowatych kryształów. Zwykle tworzy splątane agregaty, naskorupienia lub występuje w postaci wrostków w innych minerałach, najczęściej w dolomitowym marmurze. Jego kryształy są tak cienkie, że często zwijają się w cylindryczne lub rurkowate formy. Jest nieprzezroczysty i ma charakterystyczny metaliczny połysk. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 1.5-2.5, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Kryształy są wysoce elastyczne i giętkie, co jest jedną z jego najbardziej charakterystycznych cech. Posiada wysoką gęstość, wynoszącą około 5.85 g/cm³, co jest typowe dla minerałów bogatych w ołów. Połysk jest silnie metaliczny, a barwa i rysa są czarne. ## Historia i nazwa Nazwa lengenbachit pochodzi od miejsca jego odkrycia – kamieniołomu Lengenbach w dolinie Binn (Binntal) w Szwajcarii, który jest jego lokalizacją typową. Minerał został opisany po raz pierwszy w 1904 roku przez Roberta Hjalmara Solly'ego. ## Zastosowania Lengenbachit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast niezwykle cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim ze względu na swoją rzadkość, unikalną morfologię kryształów oraz klasyczną lokalizację występowania.

Właściwości

Twardość Mohsa
1.5-2.5
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
5.8-5.9
Łupliwość
Doskonała wg {100}
Przełam
Włóknisty
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Trójskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Lengenbachit można rozpoznać po jego unikalnej formie – bardzo cienkich, elastycznych, listewkowatych lub włosowatych kryształach, często zwiniętych lub splątanych. Charakterystyczny jest również silny metaliczny połysk, czarna barwa oraz bardzo niska twardość. Występowanie w dolomitowych marmurach w towarzystwie innych rzadkich siarkosoli jest silną wskazówką diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Lengenbachit bywa mylony z innymi igiełkowymi siarkosolami, takimi jak jamesonit, boulangeryt czy zinkenit. Odróżnia się od nich przede wszystkim znacznie większą elastycznością i giętkością kryształów. Wiele z tych minerałów jest sztywnych i kruchych. Ostateczne potwierdzenie wymaga jednak zaawansowanych analiz chemicznych (EDS) lub rentgenowskich (XRD). ## Formy kryształów Kryształy są tabliczkowe, listewkowate lub włosowate, wydłużone w jednym kierunku. Charakterystyczną cechą jest ich tendencja do zwijania się w rurkowate lub cylindryczne formy. Tworzy skupienia promieniste, splątane agregaty przypominające wełnę mineralną (tzw. "filc"), a także naskorupienia na innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Lengenbachit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w wyniku metasomatycznego oddziaływania roztworów bogatych w arsen, siarkę i metale (Pb, Ag, Cu) na skały węglanowe, takie jak dolomity i marmury dolomitowe, w warunkach stosunkowo niskich temperatur. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z bogatym zespołem innych, często rzadkich siarkosoli. W lokalizacji typowej (Lengenbach) towarzyszą mu między innymi jordanit, sartoryt, dufrénoysyt, baumhaueryt, hutchinsonit, a także realgar, aurypigment i piryt. Minerałem macierzystym jest zazwyczaj biały, cukierkowaty dolomit. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania lengenbachitu, skąd pochodzą najlepsze na świecie okazy, jest kamieniołom Lengenbach w dolinie Binn (Binntal) w kantonie Valais w Szwajcarii. Jest to jego lokalizacja typowa i praktycznie jedyne miejsce, gdzie występuje w ilościach i jakości mającej znaczenie kolekcjonerskie. Znane są również wystąpienia z kilku innych miejsc na świecie, m.in. z kopalni Uschkatyn-III w Kazachstanie, jednak nie dostarczają one materiału porównywalnej klasy.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy lengenbachitu to te, które posiadają bogate, gęste skupienia dobrze wykształconych, błyszczących, elastycznych kryształów, kontrastujące z białą matrycą dolomitową. Szczególnie poszukiwane są okazy z widocznymi, częściowo zwiniętymi kryształami. Wielkość okazu i bogactwo agregatów są kluczowe dla jego wartości. Obecność innych rzadkich, dobrze zidentyfikowanych minerałów towarzyszących z Lengenbach również podnosi atrakcyjność. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem wartościowych okazów kolekcjonerskich jest historyczna lokalizacja – kamieniołom Lengenbach w Szwajcarii. Okazy z tego miejsca są uważane za klasyki mineralogiczne i stanowią punkt odniesienia dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów lengenbachitu generalnie nie powinno się czyścić na mokro. Pył można usuwać bardzo ostrożnie za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. Jakikolwiek kontakt z wodą lub chemikaliami jest ryzykowny. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi środkami chemicznymi, które mogą uszkodzić delikatne kryształy. Minerał jest bardzo miękki i kruchy, dlatego należy chronić go przed uderzeniami, zarysowaniem i wibracjami. Długotrwała ekspozycja na silne światło lub wilgoć może prowadzić do jego powolnego utleniania i degradacji. ## Przechowywanie Okazy lengenbachitu najlepiej przechowywać w zamkniętych, stabilnych pojemnikach (np. typu "micromount"), chroniących przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na zawartość arsenu i ołowiu, po kontakcie z minerałem należy umyć ręce.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej