Lemoynite

Wzór chemiczny: Na<sub>2</sub>CaZr<sup>4+</sup><sub>2</sub>Si<sub>10</sub>O<sub>26</sub>·5-6H<sub>2</sub>O

Lemoynit to bardzo rzadki minerał krzemianowy, ceniony za delikatne, włókniste kryształy o jasnożółtej barwie, występujący w syenitach nefelinowych.

## Charakterystyka Lemoynit jest złożonym, uwodnionym krzemianem cyrkonu, sodu i wapnia, należącym do grupy minerałów rzadkich. Tworzy charakterystyczne, drobne agregaty promieniste lub sferulityczne, złożone z bardzo cienkich, igiełkowych lub włóknistych kryształów. Poszczególne kryształy są zazwyczaj zbyt małe, by można je było dostrzec gołym okiem, a ich skupienia rzadko przekraczają kilka milimetrów średnicy. Ze względu na swoją delikatną naturę, okazy są kruche. ## Właściwości fizyczne Kryształy lemoynitu wykazują połysk od szklistego do jedwabistego, co jest typowe dla ich włóknistej budowy. Minerał jest przeświecający. Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 4, a gęstość jest zbliżona do 2.69 g/cm³. ## Barwy i odmiany Lemoynit najczęściej występuje w odcieniach od bladożółtego do kanarkowo-żółtego. Może być również biały lub bezbarwny. Nie wyróżnia się żadnych nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w 1965 roku w kamieniołomie w masywie Mont Saint-Hilaire w Quebecu w Kanadzie. Jego nazwa honoruje rodzinę Le Moyne, w tym Charlesa Le Moyne (1626–1685), francuskiego osadnika i ważną postać w historii Nowej Francji (dzisiejszego Quebecu). Został opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek minerału w 1969 roku. ## Zastosowania Lemoynit nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, będąc obiektem pożądania dla specjalistów zbierających minerały rzadkie oraz pochodzące z typowej lokalizacji.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Szklisty do jedwabistego
Rysa
Biała
Gęstość
2.69
Łupliwość
Doskonała na {100} i {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Prześwitujący
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi lemoynitu są jego jasnożółta barwa, włóknisty wygląd i tworzenie promienistych agregatów. Kluczowa jest również lokalizacja - zdecydowana większość okazów pochodzi z Mont Saint-Hilaire. Występuje w pustkach w syenitach nefelinowych. ## Odróżnianie od podobnych Lemoynit może być mylony z innymi włóknistymi, żółtymi minerałami z Mont Saint-Hilaire, takimi jak monteregianit-(Y) czy niektóre zeolity. Monteregianit-(Y) jest jednak rozpuszczalny w kwasach, a dokładne odróżnienie często wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Minerał tworzy drobne, igiełkowe do włóknistych kryształy, które niemal zawsze występują w formie promienistych lub sferulitycznych skupień i rozet. Pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy są praktycznie niespotykane.

Środowisko występowania

## Geneza Lemoynit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Krystalizuje w późnym stadium z roztworów pomagmowych w pustkach i szczelinach pegmatytów syenitowych oraz ksenolitów w obrębie alkalicznych intruzji, takich jak syenity nefelinowe. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami typowymi dla środowiska Mont Saint-Hilaire, takimi jak analcym, mikroklin, egiryn, natrolit, a także z innymi rzadkimi minerałami cyrkonu i tytanu, np. monteregianitem-(Y), elpidytem czy sérandytem. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania lemoynitu jest masyw Mont Saint-Hilaire w Quebecu, Kanada, który jest jego lokalizacją typową. Znaleziono go również w kompleksie alkalicznym Pilanesberg w Republice Południowej Afryki oraz w masywie Chibiny na Półwyspie Kolskim w Rosji. Mimo to, okazy z Mont Saint-Hilaire pozostają standardem dla tego minerału.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej poszukiwane okazy lemoynitu to te z dobrze zdefiniowanymi, kulistymi agregatami o intensywnej, kanarkowo-żółtej barwie, kontrastowo osadzonymi na jasnej matrycy skalnej (np. na analcymie). Ważny jest brak uszkodzeń delikatnych włókien oraz estetyczne rozmieszczenie skupień. Okazy o większej średnicy agregatów (powyżej 5 mm) są znacznie cenniejsze. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i najczęściej spotykane na rynku kolekcjonerskim są okazy z kamieniołomów Poudrette i Demix w Mont Saint-Hilaire, Quebec, Kanada. Materiał z innych lokalizacji jest ekstremalnie rzadki i stanowi dużą gratkę dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy lemoynitu są niezwykle delikatne i kruche. Należy unikać jakiegokolwiek czyszczenia mechanicznego, w tym używania szczoteczek. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można ostrożnie użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości, aby usunąć luźny kurz. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami, które mogą uszkodzić delikatne włókna lub skałę macierzystą. Minerał jest wrażliwy na wstrząsy i uderzenia. Długotrwała ekspozycja na silne światło słoneczne może potencjalnie spowodować blaknięcie, chociaż nie jest to dobrze udokumentowane. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów wyłącznie w zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami wilgotności. Należy unikać umieszczania ciężkich przedmiotów na pudełku.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej