Lehnerite

Wzór chemiczny: Mn²⁺(U⁶⁺O₂)₂(PO₄)₂·₈H₂O

Lehneryt to rzadki, radioaktywny minerał wtórny z grupy meta-autunitu, wyróżniający się brązowożółtą barwą i tabliczkowymi kryształami.

## Charakterystyka Lehneryt jest uwodnionym fosforanem uranylu i manganu, należącym do grupy meta-autunitu. Tworzy charakterystyczne, cienkie, tabliczkowe kryształy, często zebrane w rozetowe lub wachlarzowate agregaty. Jego wygląd jest typowy dla wtórnych minerałów uranowych, z intensywnym, żywym kolorem i szklistym połyskiem. Jako minerał radioaktywny, wymaga ostrożności w obchodzeniu się z nim. ## Właściwości fizyczne Lehneryt jest minerałem miękkim, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 2-3. Jego kryształy są kruche i wykazują doskonałą łupliwość w jednym kierunku. Połysk jest szklisty, a na powierzchniach łupliwości może być perłowy. Jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość wynosi około 3,50 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w odcieniach od brązowożółtego do miodowożółtego. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Lehneryt został opisany w 1986 roku. Jego nazwa honoruje Ferdinanda Lehnera (1923-1984), niemieckiego kolekcjonera minerałów z Weiden w Bawarii, który odkrył pierwsze okazy tego minerału. Miejscem typowym jest pegmatyt Hagendorf South w Bawarii, w Niemczech. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie nagromadzenia, lehneryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2-3
Połysk: Szklisty, Perłowy
Rysa: jasnożółta
Gęstość: 3.50
Łupliwość: Doskonała wzdłuż {010}; dobra wzdłuż {101}; mniej dobra wzdłuż <mi>{_101}</mi>; słaba wzdłuż {100}.
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Przezroczysty,Prześwitujący
Układ krystaliczny: Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Lehneryt rozpoznaje się po jego charakterystycznej brązowożółtej barwie, tabliczkowej formie kryształów oraz występowaniu w paragenezie z innymi wtórnymi minerałami uranowymi. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego silna radioaktywność, łatwa do wykrycia za pomocą licznika Geigera. Pod wpływem krótkofalowego światła UV wykazuje silną, zielonożółtą fluorescencję. ## Odróżnianie od podobnych Lehneryt można pomylić z innymi minerałami z grupy meta-autunitu, takimi jak meta-autunit czy meta-torbernit. Odróżnienie od nich często wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS) w celu potwierdzenia obecności manganu jako dominującego kationu. Wizualnie jest niemal identyczny z wieloma pokrewnymi fosforanami i arsenianami uranylu. ## Formy kryształów Kryształy lehnerytu są cienkie, tabliczkowe, o kwadratowym lub prostokątnym zarysie. Zazwyczaj tworzą wachlarzowate, promieniste lub rozetowe agregaty, a także cienkie naloty i powłoki na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Lehneryt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż uranowych, szczególnie w pegmatytach granitowych zawierających pierwotne minerały uranu (np. uraninit) i fosforany (np. tryplit). ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranowymi, takimi jak schoepit, paraschoepit, meta-autunit, meta-uranocircit, a także z fosforanami, np. strengitem i fosfosyderytem. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania lehnerytu jest pegmatyt Hagendorf South w Bawarii, w Niemczech. Jest to jedyna potwierdzona i dobrze udokumentowana lokalizacja tego minerału na świecie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy lehnerytu charakteryzują się dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, wachlarzowate lub rozetowe agregaty. Ważny jest intensywny, brązowożółty kolor oraz kontrast z matrycą skalną. Ze względu na rzadkość, nawet mikroskopijne, ale dobrze zdefiniowane kryształy są poszukiwane przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest lokalizacja typowa - pegmatyt Hagendorf South w Bawarii (Niemcy). Wszystkie dostępne na rynku okazy pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy lehnerytu należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą, która może uszkodzić delikatne kryształy. Z uwagi na radioaktywność, wszelkie czynności pielęgnacyjne należy wykonywać w rękawiczkach. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na zmiany temperatury i wilgotności. Nie należy go wystawiać na bezpośrednie działanie światła słonecznego, które może spowodować jego blaknięcie i dehydratację. Jako minerał radioaktywny, nie powinien być przechowywany w miejscach stałego przebywania ludzi. ## Przechowywanie Lehneryt musi być przechowywany w szczelnym, ołowianym pojemniku z odpowiednim oznakowaniem ostrzegającym o radioaktywności. Pojemnik powinien być umieszczony w suchym, chłodnym i ciemnym miejscu, z dala od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie. Należy go trzymać w miejscu niedostępnym dla dzieci i zwierząt.