Lehmannite

Wzór chemiczny: Na₁₈Cu²⁺₁₂Ti⁴⁺O₈(As⁵⁺O₄)₈FCl₅

Lehmannit to bardzo rzadki arsenian sodu, miedzi i tytanu, tworzący ciemnozielone, tabliczkowe kryształy w produktach ekshalacji wulkanicznych.

## Charakterystyka Lehmannit jest złożonym arsenianem sodu, miedzi i tytanu, należącym do grupy minerałów rzadkich. Występuje w postaci niewielkich, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, zwykle nieprzekraczających 0.3 mm długości. Kryształy te często tworzą promieniste lub chaotyczne agregaty. Jego barwa jest charakterystyczna, od ciemnej, szarozielonej po oliwkowozieloną, niemal czarną. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej około 4.5. Jest dość gęsty, z gęstością właściwą 3.676 g/cm³. Kryształy są przeświecające do nieprzezroczystych, a ich przełam jest nierówny. Rysa, czyli kolor sproszkowanego minerału, ma odcień szarozielony z oliwkową nutą. ## Historia i nazwa Lehmannit został oficjalnie uznany za nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2014 roku (IMA2014-040). Jego nazwa honoruje Johanna Gottloba Lehmanna (1719–1767), niemieckiego mineraloga i chemika, który jako pierwszy opisał minerały krokoit i wulfenit. Został odkryty w produktach działalności fumaroli wulkanu Tołbaczyk na Kamczatce. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, lehmannit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów mikroskopowych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4.5-0
Rysa: Greyish green with an olive hue.
Gęstość: 3.676
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Translucent,Opaque
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie lehmannitu w warunkach polowych jest niemożliwe ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów. Identyfikacja wymaga zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak analiza składu chemicznego (EDS) i dyfrakcja rentgenowska (XRD). W kolekcji można go wstępnie zidentyfikować na podstawie charakterystycznego wyglądu (ciemnozielone, tabliczkowe kryształy w agregatach) i potwierdzonej lokalizacji (fumarola Arsenatnaya). ## Odróżnianie od podobnych Lehmannit współwystępuje z wieloma innymi rzadkimi arsenianami z fumaroli Tołbaczyka, takimi jak arsmirandyt, erykłaksmanit czy kozyrevskit. Odróżnienie go od tych minerałów możliwe jest wyłącznie za pomocą analizy chemicznej i krystalograficznej. Wizualne podobieństwo jest zbyt duże, by stanowić podstawę do pewnej identyfikacji. ## Formy kryształów Lehmannit tworzy cienkie, tabliczkowe lub listewkowe kryształy o pokroju wydłużonym. Kryształy te łączą się w promieniste, gwiaździste lub bezładne agregaty, a także tworzą cienkie skorupy na powierzchni skały.

Środowisko występowania

## Geneza Lehmannit jest minerałem pochodzenia wulkanicznego, powstającym w procesie sublimacji z gazów wulkanicznych w środowisku fumaroli. Krystalizuje w wysokich temperaturach (około 450-500°C) w strefach ekshalacji bogatych w arsen, miedź i chlor. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich arsenianów i tlenków powstających w podobnych warunkach. Najczęściej współwystępuje z hematytem, tenorytem, sanidynem, a także z arsmirandytem, erykłaksmanitem, lammeritem, urusovitem i johilleritem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania lehmannitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - fumarola Arsenatnaya, znajdująca się na drugim stożku żużlowym wulkanu Tołbaczyk na Półwyspie Kamczackim w Rosji.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu lehmannitu ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i wykształcenia kryształów w agregacie. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie widocznymi, dobrze uformowanymi, promienistymi skupieniami kryształów na kontrastującej matrycy skalnej. Wielkość agregatów i intensywność barwy również wpływają na atrakcyjność okazu. ## Popularne stanowiska Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy lehmannitu pochodzą z jednego miejsca na świecie – fumaroli wulkanu Tołbaczyk na Kamczatce. Jest to minerał typowy dla tej lokalizacji i nie został dotąd znaleziony nigdzie indziej.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy lehmannitu są niezwykle delikatne i małe, dlatego nie powinny być czyszczone mechanicznie ani chemicznie. Wszelkie próby czyszczenia grożą zniszczeniem lub utratą kryształów. Należy je pozostawić w stanie nienaruszonym na oryginalnej matrycy skalnej. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, ultradźwiękami oraz wszelkimi wibracjami i uderzeniami. Minerał jest wrażliwy na zmiany wilgotności i temperatury, które mogą występować w środowisku fumaroli, dlatego powinien być przechowywany w stabilnych warunkach. ## Przechowywanie Okazy mikroskopowe lehmannitu należy przechowywać wyłącznie w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja powinna odbywać się tylko pod mikroskopem.