Lawrencite

Wzór chemiczny: Fe²⁺Cl₂

Lawrensyt to rzadki chlorek żelaza(II) występujący głównie w meteorytach, który jest silnie higroskopijny i nietrwały w kontakcie z wilgotnym powietrzem.

## Charakterystyka Lawrensyt jest uwodnionym chlorkiem żelaza(II), znanym przede wszystkim ze swojego pozaziemskiego pochodzenia. Występuje niemal wyłącznie w meteorytach żelaznych i kamienno-żelaznych. Czysty, niezmieniony lawrensyt jest biały, jednak z powodu swojej ekstremalnej higroskopijności gwałtownie reaguje z wilgocią atmosferyczną, utleniając się i zmieniając barwę na zieloną, a następnie brązową. Proces ten prowadzi do jego szybkiego rozkładu i zniszczenia struktury meteorytu, w którym się znajduje, co jest zjawiskiem znanym jako "choroba meteorytów". ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki i delikatny. Jego gęstość wynosi około 3,16 g/cm³. Jest przeświecający. Ze względu na swoją nietrwałość, obserwacja jego właściwości fizycznych jest utrudniona. ## Barwy i odmiany Świeży, niezmieniony lawrensyt jest biały. Pod wpływem wilgoci i tlenu z powietrza szybko staje się zielonkawy, a ostatecznie przechodzi w brązowe lub rdzawobrązowe produkty utleniania, takie jak akaganéit i goethyt. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje amerykańskiego chemika Johna Lawrence'a Smitha (1818-1883), który był pionierem w badaniach składu chemicznego meteorytów. Minerał został opisany w 1877 roku na podstawie znalezisk w meteorycie Tazewell, który spadł w hrabstwie Claiborne w stanie Tennessee, USA. ## Zastosowania Lawrensyt nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Jego znaczenie jest czysto naukowe, jako wskaźnik warunków panujących w ciałach macierzystych meteorytów. Dla kolekcjonerów meteorytów jest minerałem problematycznym, powodującym niszczenie cennych okazów.

Właściwości

Połysk: Żywiczny
Gęstość: 3.16
Łupliwość: On {0001} ?
Przezroczystość: Prześwitujący
Układ krystaliczny: Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Obecność lawrensytu w meteorycie najczęściej zdradzają objawy jego rozkładu. Na powierzchni meteorytu pojawiają się "pocące się" kropelki zielonkawej lub brązowej, oleistej cieczy (roztwór chlorku żelaza), które z czasem krystalizują w postaci rdzawych wykwitów. Jest to pewny znak jego obecności. ## Odróżnianie od podobnych Produkty rozkładu lawrensytu, takie jak akaganéit, mogą przypominać zwykłą rdzę (goethyt, lepidokrokit), jednak ich pojawienie się w formie "kropelek" na świeżej powierzchni cięcia meteorytu jest bardzo charakterystyczne dla lawrensytu. ## Formy kryształów Lawrensyt tworzy niewielkie, płytkowe lub łuskowe kryształy. Najczęściej występuje w formie drobnych ziaren, żyłek lub wrostków w masie metalicznej (kamacycie i taenicie) meteorytów żelaznych.

Środowisko występowania

## Geneza Lawrensyt jest minerałem pierwotnym, który uformował się w ciałach macierzystych planetoid w warunkach bardzo niskiej prężności tlenu i braku wody. Jest produktem reakcji żelaza z chlorem obecnym w pierwotnej mgławicy słonecznej. Na Ziemi jego występowanie jest ograniczone do wnętrza meteorytów, które chroniły go przed ziemską atmosferą. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z głównymi składnikami meteorytów żelaznych: kamacytem i taenitem. Towarzyszą mu również inne minerały akcesoryczne znajdowane w meteorytach, takie jak troilit, schreibersyt i grafit. ## Lokalizacje Minerał ten jest znajdowany w wielu meteorytach żelaznych i kamienno-żelaznych (pallasytach i mezosyderytach) na całym świecie. Miejscem typowym jest meteoryt Tazewell (Tennessee, USA). Inne znane przykłady to meteoryty Nantan (Chiny), Sikhote-Alin (Rosja), Canyon Diablo (USA) czy Muonionalusta (Szwecja).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Lawrensyt sam w sobie nie jest przedmiotem kolekcjonerskim ze względu na swoją nietrwałość. Jego obecność w meteorycie jest traktowana jako poważna wada, która zagraża stabilności okazu. Zjawisko rozkładu lawrensytu, choć destrukcyjne, jest interesujące z naukowego punktu widzenia i bywa dokumentowane przez zaawansowanych kolekcjonerów i badaczy. ## Popularne stanowiska Nie kolekcjonuje się lawrensytu jako takiego, a raczej meteoryty, w których może on występować. Meteoryty pochodzące ze znalezisk pustynnych (np. z Afryki Północno-Zachodniej) lub lodowych (Antarktyda) często wykazują silne oznaki jego rozkładu z powodu długotrwałego kontaktu z wilgocią.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Lawrensytu nie czyści się w tradycyjny sposób. Jakikolwiek kontakt z wodą, alkoholem czy innymi płynami prowadzi do jego natychmiastowego rozkładu. Okazy (meteoryty) zawierające lawrensyt wymagają specjalistycznej konserwacji w warunkach bezwodnych. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wilgocią i wodą. Nawet wilgoć zawarta w powietrzu jest dla niego destrukcyjna. Przechowywanie w normalnych warunkach atmosferycznych prowadzi do jego szybkiego utlenienia i rozpadu, co niszczy również otaczający go materiał meteorytowy. ## Przechowywanie Okazy zawierające lawrensyt muszą być przechowywane w całkowicie bezwodnych warunkach. Najlepszym rozwiązaniem jest trzymanie ich w szczelnych pojemnikach z desykantem (np. żelem krzemionkowym) lub w atmosferze gazu obojętnego (np. azotu lub argonu). Niektóre kolekcje przechowują takie okazy w bezwodnych cieczach, jak olej parafinowy.