Lavendulan
Wzór chemiczny: NaCaCu<sup>2+</sup><sub>5</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>4</sub>Cl(H<sub>2</sub>O)<sub>5</sub>
Lawendulan to rzadki minerał miedzi, wapnia i sodu, ceniony przez kolekcjonerów za charakterystyczną, lawendowo-niebieską barwę.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2.5
- Barwa
- Turquoise-blue, greenish blue, pale blue
- Połysk
- Vitreous, Waxy, Pearly
- Rysa
- Light blue
- Gęstość
- 3.54
- Łupliwość
- Good on {010} Distinct on {100} {001}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Translucent
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną lawendulanu jest jego unikalna lawendowo-niebieska barwa. Występuje on zazwyczaj w formie naskorupień, skupień włóknistych i niewielkich sferolitów. Rzadkość występowania dobrze wykształconych kryształów sprawia, że forma jest również istotną wskazówką. Jasnoniebieska rysa pomaga w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Lawendulan bywa mylony z innymi niebieskimi minerałami wtórnymi strefy utleniania, takimi jak chalkantyt, linaryt czy niektóre odmiany turkusu. Chalkantyt jest rozpuszczalny w wodzie i ma inny odcień błękitu. Linaryt jest zazwyczaj ciemniejszy i krystalizuje w innym pokroju. Analiza chemiczna potwierdzająca obecność arsenu, miedzi, wapnia i sodu jest ostateczną metodą identyfikacji. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są rzadkością i zwykle mają postać bardzo małych, cienkich tabliczek lub listewek, często zebranych w rozetowe lub gwiaździste grupy. Najczęściej spotykaną formą występowania są jednak drobnoziarniste lub włókniste naskorupienia i kuliste agregaty o promienistej strukturze wewnętrznej.
Środowisko występowania
## Geneza Lawendulan jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców zawierających arsen i miedź. Tworzy się w wyniku działania wód powierzchniowych na pierwotne minerały arsenowe, takie jak tennantyt czy arsenopiryt, w obecności minerałów miedzi. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi arsenianami miedzi oraz minerałami strefy utleniania. Do jego typowych minerałów towarzyszących należą: olivenit, erytryn, annabergit, tenoryt, kupryt, malachit, azuryt, a także gips i kalcyt. ## Lokalizacje Najważniejsze historyczne i współczesne lokalizacje lawendulanu to Jáchymov w Czechach (miejsce typowe), kopalnie w rejonie Saksonii w Niemczech, kopalnie Lavrio w Grecji oraz pustynia Atakama w Chile (szczególnie okolice Copiapó). Znaczące okazy pochodzą również z kopalni San Juan w Argentynie, a także z niektórych stanowisk w USA (Arizona, Utah) i Australii.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy lawendulanu charakteryzują się intensywną, nasyconą, lawendowo-niebieską barwą. Duże znaczenie ma forma występowania - bogate naskorupienia pokrywające znaczną powierzchnię skały macierzystej lub dobrze uformowane, promieniste agregaty są bardziej pożądane niż cienkie naloty. Wyjątkowo rzadkie, widoczne gołym okiem kryształy osiągają najwyższe ceny. Kontrast z barwą skały macierzystej również podnosi atrakcyjność okazu. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów uważa się lokalizacje w Chile (np. kopalnia Casualidad, dystrykt Copiapó), które słyną z okazów o żywej barwie i w formie pięknych, kulistych agregatów. Historycznie cenione są również okazy z Jáchymova (Czechy) i Saksonii (Niemcy). Okazy z greckiego Lavrio są również poszukiwane przez kolekcjonerów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy lawendulanu są bardzo delikatne i wrażliwe. Do usuwania kurzu należy używać wyłącznie miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Z uwagi na zawartość arsenu i rozpuszczalność w wodzie, należy unikać kontaktu z nią. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można bardzo ostrożnie przetrzeć powierzchnię wacikiem minimalnie zwilżonym wodą destylowaną, a następnie natychmiast osuszyć. ## Czego unikać Lawendulan jest wrażliwy na chemikalia, zwłaszcza kwasy, które go rozkładają. Należy unikać myjek ultradźwiękowych i parowych. Minerał jest także niestabilny w podwyższonej temperaturze, która może prowadzić do jego dehydratacji i zmiany barwy. Długotrwała ekspozycja na silne światło słoneczne może spowodować blaknięcie. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych pojemnikach lub gablotach, z dala od kurzu, wilgoci i bezpośredniego światła słonecznego. Ze względu na jego kruchość i miękkość, powinien być odizolowany od twardszych minerałów, aby uniknąć zarysowań i uszkodzeń mechanicznych.