Lautenthalite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>Cu<sup>2+</sup><sub>4</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>6</sub>·3H<sub>2</sub>O

Lautenthalit to rzadki, wtórny siarczan ołowiu i miedzi, tworzący charakterystyczne, błękitne naloty i niewielkie, listewkowe kryształy.

## Charakterystyka Lautenthalit jest uwodnionym siarczanem hydroksylowym ołowiu i miedzi, należącym do grupy minerałów rzadkich. Występuje najczęściej w postaci cienkich skorup, nalotów lub niewielkich skupień na skałach macierzystych. Tworzy bardzo małe, listewkowe lub tabliczkowe kryształy, które często układają się w formy rozetkowe lub sferyczne agregaty. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, jest to głównie minerał mikromontowy, ceniony przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości około 2.5 w skali Mohsa. Charakteryzuje się szklistym połyskiem. Jest przezroczysty do przeświecającego, szczególnie w przypadku niewielkich, pojedynczych kryształów. Jego gęstość obliczona wynosi około 3.69 g/cm³. ## Barwy i odmiany Lautenthalit posiada charakterystyczną, jednolitą barwę, od jasnoniebieskiej po błękitną (sky-blue). Nie wyróżnia się dla niego żadnych nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od jego lokalizacji typowej - kopalni w rejonie Lautenthal w górach Harz w Niemczech. Został on po raz pierwszy opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek minerału w 1985 roku przez G. Gebharda i G. Amthauera. ## Zastosowania Jako minerał bardzo rzadki i występujący w niewielkich ilościach, lautenthalit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Vitreous
Rysa
Light blue
Gęstość
3.69
Łupliwość
Perfect on {010}
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną lautenthalitu jest jego jasnoniebieska barwa, forma występowania w postaci drobnych, listewkowych kryształów tworzących agregaty oraz parageneza. Występuje w strefach utleniania złóż polimetalicznych, co jest ważną wskazówką terenową. ## Odróżnianie od podobnych Lautenthalit może być mylony z innymi niebieskimi minerałami wtórnymi, takimi jak linaryt, kalcedonit, serpieryt czy devillin. Linaryt ma zazwyczaj znacznie intensywniejszą, ciemnoniebieską barwę. Kalcedonit często wykazuje odcienie zielonkawe i krystalizuje w innym układzie (rombowym). Pewne rozróżnienie tych minerałów często wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak spektroskopia EDS, lub analizy krystalograficznej. ## Formy kryształów Kryształy lautenthalitu są zazwyczaj bardzo małe, o pokroju listewkowym lub cienkotabliczkowym. Często zrastają się w rozety, kuliste agregaty lub tworzą druzy pokrywające powierzchnię skały.

Środowisko występowania

## Geneza Lautenthalit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych) kruszcowych złóż hydrotermalnych, bogatych w ołów i miedź. Tworzy się w wyniku wietrzenia i przemian pierwotnych siarczków, takich jak galena i chalkopiryt, w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami strefy utleniania. Do jego najczęstszych asocjacji należą: linaryt, kalcedonit, brochantyt, cerusyt, anglesyt, a także z reliktami pierwotnych siarczków. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania są historyczne kopalnie w okolicach Lautenthal w górach Harz w Niemczech. Znany jest również z kopalni Red Gill w Kumbrii (Anglia, Wielka Brytania) oraz z kilku innych, nielicznych lokalizacji na świecie, gdzie występowały odpowiednie warunki geochemiczne.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów kolekcjonerskich lautenthalitu ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i pokrycia powierzchni skały przez minerał. Wyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, choćby mikroskopijnymi, kryształami o intensywnej, błękitnej barwie. Atrakcyjność podnosi również obecność rzadkich minerałów towarzyszących na tym samym okazie. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Lautenthal w Niemczech. Materiał z tej lokalizacji jest uważany za wzorcowy dla tego gatunku. Cenione są również okazy z Red Gill w Anglii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy lautenthalitu są bardzo delikatne i wymagają ostrożnego obchodzenia się. Do usuwania kurzu najlepiej używać miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Należy unikać mycia wodą, a jeśli jest to absolutnie konieczne, należy użyć wody destylowanej w bardzo krótkim kontakcie i natychmiastowo osuszyć okaz. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na chemikalia, zwłaszcza kwasy, które mogą go uszkodzić lub całkowicie rozpuścić. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, wysokiej temperatury oraz długotrwałej ekspozycji na wilgoć. Ze względu na niską twardość jest podatny na zarysowania. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych, suchych warunkach, najlepiej w zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej