Lautarite
Wzór chemiczny: Ca(I<sup>5+</sup>O<sub>3</sub>)<sub>2</sub>
Lautaryt to rzadki jodan wapnia, tworzący bezbarwne lub żółtawe kryształy o szklistym połysku, występujący w złożach azotanów w Chile.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3.5-4
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- White
- Gęstość
- 4.59
- Łupliwość
- Good on {110}
- Przełam
- Conchoidal
- Przezroczystość
- Transparent to translucent
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Lautaryt rozpoznaje się na podstawie jego formy krystalicznej (jednoskośne, pryzmatyczne kryształy), wysokiej gęstości, szklistego połysku oraz charakterystycznego środowiska występowania w suchych złożach azotanowych (saletrach). Jest jednym z niewielu naturalnie występujących jodanów. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami występującymi w złożach saletry, takimi jak nitronatryt czy anhydryt. Odróżnia go od nich jednak znacznie wyższa gęstość, charakterystyczna forma kryształów oraz brak reakcji z wodą (w przeciwieństwie do nitronatrytu, który jest silnie higroskopijny). Od podobnego jodanu, brüggenitu, różni się układem krystalograficznym. ## Formy kryształów Kryształy lautarytu są jednoskośne, zazwyczaj o pokroju pryzmatycznym, często wydłużone wzdłuż jednej osi. Mogą tworzyć promieniste agregaty lub występować jako pojedyncze, narosłe kryształy w druzach.
Środowisko występowania
## Geneza Lautaryt jest minerałem pochodzenia wtórnego. Powstaje w ekstremalnie suchych, pustynnych warunkach klimatycznych w wyniku utleniania pierwotnych minerałów zawierających jod w obrębie złóż azotanów (saletry chilijskiej). ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami azotanowymi i siarczanowymi typowymi dla saletry chilijskiej, takimi jak nitronatryt, anhydryt, gips, halit, a także z innymi rzadkimi jodanami, jak brüggenit i dietzeit. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska występowania lautarytu znajdują się w Chile, na pustyni Atakama, w regionach Antofagasta (np. kopalnie Lautaro, Oficina Pampa Blanca) i Tarapacá (np. Oficina Alianza). Są to jedyne potwierdzone lokalizacje, gdzie minerał ten występuje w dobrze wykształconych okazach.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostro zakończonymi, przezroczystymi i dobrze wykształconymi kryształami, które kontrastują z matrycą skalną. Ważny jest brak uszkodzeń, czystość oraz wielkość kryształów. Szczególnie poszukiwane są grupy kryształów tworzące atrakcyjne wizualnie druzy lub promieniste agregaty. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane okazy pochodzą z historycznych lokalizacji w Chile, takich jak kopalnia Lautaro czy Oficina Pampa Blanca w regionie Antofagasta. Okazy z tych miejsc są uważane za klasyczne i stanowią punkt odniesienia dla jakości tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy lautarytu należy czyścić z najwyższą ostrożnością. Ze względu na jego rozpuszczalność w wodzie, absolutnie unikać kontaktu z nią. Do usuwania kurzu można użyć miękkiego, suchego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać wszelkiego kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami, które mogą go uszkodzić lub rozpuścić. Minerał jest stosunkowo miękki i kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami, zarysowaniem i wibracjami. Przechowywać z dala od źródeł ciepła. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchym miejscu, najlepiej w szczelnym, zamykanym pudełku klaserowym z dala od wilgoci. Aby zapobiec uszkodzeniom mechanicznym, każdy okaz powinien być odizolowany od innych minerałów.