Launayite

Wzór chemiczny: Cu¹⁺Pb²⁺₁₀(Sb³⁺,As³⁺)₁₃S²⁻₃₀

Launayit jest rzadkim minerałem z grupy siarkosoli, ołowiano-miedziowo-antymonowym, tworzącym igiełkowe kryształy o metalicznym połysku.

## Charakterystyka Launayit to złożona siarkosól miedzi, ołowiu, antymonu i arsenu. Występuje w postaci bardzo drobnych, igiełkowych lub włoskowych kryształów, które często tworzą splątane agregaty. Poszczególne kryształy są zazwyczaj zbyt małe, aby można je było obserwować gołym okiem. Minerał ma stalowoszary do czarnego kolor i metaliczny połysk. ## Właściwości fizyczne Kryształy launayitu są elastyczne. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, większość właściwości fizycznych, takich jak twardość czy gęstość, jest trudna do precyzyjnego zmierzenia na naturalnych okazach i została określona na podstawie materiału syntetycznego lub obliczeń. Gęstość obliczona wynosi 5,75 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest nieprzezroczysty i ma stalowoszarą barwę, często z czarnym nalotem. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Launayit został po raz pierwszy opisany w 1967 roku przez Y. Laurenta, P. Picota, R. Pierrota, F. Permingeata i J. Ivana. Nazwa minerału honoruje Louisa de Launay (1860–1938), francuskiego geologa i profesora geologii stosowanej w École Nationale Supérieure des Mines w Paryżu, za jego wkład w badanie złóż kruszcowych. ## Zastosowania Launayit nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach i mikromontażach.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5-4
Barwa: Lead-gray
Połysk: Metallic
Rysa: Black
Gęstość: 0
Łupliwość: <mi>{100}</mi> and <mi>{001}</mi>
Przełam: Fibrous
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Launayit jest trudny do zidentyfikowania bez zaawansowanych metod analitycznych, takich jak analiza chemiczna (EDS) i dyfrakcja rentgenowska (XRD). Wizualnie charakteryzuje się występowaniem w postaci drobnych, igiełkowych, stalowoszarych kryształów o metalicznym połysku, często w towarzystwie innych siarkosoli. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z wieloma innymi igiełkowymi siarkosolami, takimi jak jamesonit, boulangeryt, zinkenit czy plagionit. Pewne odróżnienie jest możliwe niemal wyłącznie na podstawie analizy składu chemicznego, ponieważ wszystkie te minerały tworzą podobne wizualnie agregaty. ## Formy kryształów Tworzy wydłużone, igiełkowe lub włosowate kryształy, wyciągnięte wzdłuż osi [010]. Kryształy te często występują w postaci splątanych, filcowatych lub promienistych skupień i agregatów. Rzadko obserwuje się pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy.

Środowisko występowania

## Geneza Launayit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w żyłach kruszcowych, formujących się w warunkach niskich i średnich temperatur. Zazwyczaj występuje w paragenezie z innymi siarkosolami ołowiu, antymonu i arsenu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z takimi minerałami jak sfaleryt, galena, piryt, chalkopiryt, arsenopiryt, boulangeryt, bournonit, jamesonit, semseyit, tetraedryt, plagionit oraz kwarc i dolomit. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska tego rzadkiego minerału to: - Taylor Pit, Huntingdon, hrabstwo Hastings, Ontario, Kanada (miejsce odkrycia). - Kopalnia Quiruvilca, prowincja Santiago de Chuco, Peru. - Różne lokalizacje w Masywie Centralnym we Francji, m.in. w departamentach Puy-de-Dôme i Cantal. - Kopalnia Casapalca, prowincja Huarochirí, Peru.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska launayitu zależy przede wszystkim od bogactwa i estetyki agregatów igiełkowych kryształów. Najbardziej cenione są okazy, na których launayit tworzy gęste, błyszczące skupienia na kontrastującym podłożu (np. na kwarcu). Ważny jest również brak uszkodzeń delikatnych kryształów oraz dobrze udokumentowana asocjacja z innymi rzadkimi siarkosolami. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z lokalizacji typowej w Kanadzie oraz z kopalni Quiruvilca w Peru są najbardziej znane w środowisku kolekcjonerskim, chociaż materiał z obu tych miejsc jest bardzo rzadko dostępny na rynku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy launayitu są niezwykle delikatne i podatne na uszkodzenia mechaniczne. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Jeśli jest to konieczne, można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. ## Czego unikać Należy unikać ultradźwięków, myjek parowych, kwasów, rozpuszczalników i nagłych zmian temperatury. Kontakt z wodą może prowadzić do utleniania. Kryształy są bardzo kruche i łamliwe, dlatego należy unikać jakiegokolwiek dotyku czy wibracji. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamykanych, wyściełanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja powinna odbywać się w stabilnych warunkach, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.