Larsenite

Wzór chemiczny: Pb²⁺Zn²⁺SiO₄

Larsenit to rzadki krzemian ołowiu i cynku, ceniony przez kolekcjonerów za silną, żółtozieloną fluorescencję w świetle krótkofalowym UV.

## Charakterystyka Larsenit jest minerałem należącym do grupy krzemianów, chemicznie jest to krzemian ołowiu i cynku. Występuje zazwyczaj w formie skupień ziarnistych, mas zbitych lub w postaci niewielkich, słabo wykształconych kryształów o pokroju pryzmatycznym. Jego najbardziej charakterystyczną cechą, która przyciąga uwagę kolekcjonerów, jest intensywna, cytrynowożółta lub żółtozielona fluorescencja w krótkofalowym świetle ultrafioletowym (UV-SW). ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 3. Jest dość kruchy, a jego gęstość jest wysoka i wynosi około 5,9 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających ołów. Połysk larsenitu określa się jako szklisty do tłustego. Jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Larsenit jest zazwyczaj bezbarwny lub biały, niekiedy z szarym lub bladożółtym odcieniem. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych czy handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1928 roku przez Charlesa Palache'a, Lawsona H. Bauera i Harry'ego Bermana. Jego nazwa upamiętnia Espera Signiusa Larsena Jr. (1879–1961), amerykańskiego petrologa i profesora mineralogii na Uniwersytecie Harvarda, za jego wkład w badania petrologiczne i mineralogiczne. ## Zastosowania Larsenit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim, poszukiwanym głównie ze względu na swoją rzadkość i wyjątkowe właściwości fluorescencyjne.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3
Barwa: Colorless, white
Połysk: Vitreous to greasy
Rysa: White
Gęstość: 5.90
Łupliwość: Good on {120}
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną larsenitu jest jego bardzo silna, cytrynowożółta do żółtozielonej fluorescencja w krótkofalowym świetle UV. W świetle dziennym jest to niepozorny, białawy lub bezbarwny minerał o tłustawym połysku, występujący w masywnych skupieniach. Wysoka gęstość również jest pomocną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Larsenit bywa mylony z innymi białymi lub bezbarwnymi minerałami ze złoża Franklin, takimi jak willemit czy kalcyt. Willemit również wykazuje fluorescencję (zazwyczaj zieloną), ale jest znacznie twardszy (5,5 w skali Mohsa). Kalcyt jest znacznie lżejszy, bardziej pospolity i reaguje z kwasem solnym, a jego fluorescencja (jeśli występuje) jest zazwyczaj czerwona lub pomarańczowa. Klinohedryt, inny rzadki minerał z Franklin, fluoryzuje na pomarańczowo. ## Formy kryształów Larsenit tworzy słabo wykształcone, pryzmatyczne kryształy, często o przekroju zbliżonym do kwadratu. Najczęściej jednak spotykany jest w formie skupień ziarnistych, zbitych mas lub jako wypełnienia niewielkich spękań w skale.

Środowisko występowania

## Geneza Larsenit jest minerałem pochodzenia metamorficznego. Powstał w wyniku metamorfizmu kontaktowego złoża rud cynku, ołowiu i manganu, osadzonych w prekambryjskich skałach węglanowych (marmurach). Jest produktem późnych procesów hydrotermalnych zachodzących w obrębie złoża. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z wieloma innymi rzadkimi minerałami ze złoża Franklin. Najczęściej towarzyszą mu: willemit, franklinit, cynkit, andradyt, kalcyt, klinohedryt, rodochrozyt i baryt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i klasycznym miejscem występowania larsenitu na świecie jest Kopalnia Franklin w miejscowości Franklin, w hrabstwie Sussex, w stanie New Jersey, USA. Jest to tak zwana lokalizacja typowa (type locality) dla tego minerału.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy larsenitu wykazujące jak najsilniejszą i najczystszą żółtą fluorescencję. Atrakcyjność podnosi bogata asocjacja z innymi fluorescencyjnymi minerałami z Franklin, takimi jak kalcyt (fluorescencja czerwona) i willemit (fluorescencja zielona), tworząc wielokolorowe kompozycje w świetle UV. Wielkość okazu i obfitość larsenitu w matrycy również mają znaczenie. ## Popularne stanowiska Ponieważ larsenit występuje wyłącznie w Kopalni Franklin w New Jersey, wszystkie okazy kolekcjonerskie pochodzą z tej jednej, historycznej lokalizacji. Kopalnia jest obecnie zamknięta i przekształcona w muzeum, co sprawia, że nowe okazy nie są już pozyskiwane, a materiał na rynku pochodzi wyłącznie ze starych zbiorów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy larsenitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na jego miękkość i kruchość, należy unikać myjek ultradźwiękowych oraz twardych szczotek. Jeśli konieczne jest użycie wody, powinna to być woda destylowana, a okaz należy natychmiast dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Larsenit jest wrażliwy na uderzenia i zarysowania. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Okazy larsenitu powinny być przechowywane osobno, w wyściełanych pudełkach, aby uniknąć kontaktu z twardszymi minerałami. Najlepiej trzymać je w stabilnych warunkach, z dala od wilgoci i bezpośredniego światła słonecznego, które jednak nie ma na niego znaczącego wpływu.