Larisaite

Wzór chemiczny: Na(H₃O)(U⁶⁺O₂)₃(Se⁴⁺O₃)₂O₂(H₂O)₃·H₂O

Larisaite to bardzo rzadki, radioaktywny minerał uranylu i selenu, tworzący mikroskopijne, żółte kryształy tabliczkowe.

## Charakterystyka Larisaite to uwodniony selenin uranylu sodu i hydronium. Występuje w postaci niezwykle małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 0.2 mm długości. Kryształy te tworzą rozetowe lub promieniste agregaty, a także cienkie naloty i powłoki na skałach macierzystych. Ze względu na swój skład chemiczny, minerał ten jest silnie radioaktywny. ## Właściwości fizyczne Kryształy larisaite wykazują żółto-zieloną fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno długo-, jak i krótkofalowym). Twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie zmierzone z powodu niewielkich rozmiarów i rzadkości kryształów. Jest minerałem kruchym. ## Barwy i odmiany Larisaite ma charakterystyczną, jasnożółtą barwę. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w złożu uranu Little Eva w Grand County, w stanie Utah (USA) i zatwierdzony przez IMA w 2017 roku. Jego nazwa honoruje Larisę N. Belovą (1923–1998), rosyjską krystalograf i mineralog, która wniosła znaczący wkład w badania minerałów uranu. ## Zastosowania Larisaite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma wyłącznie znaczenie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów uranowych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 1
Barwa: Canary- yellow
Połysk: Vitreous
Rysa: Yellow
Gęstość: 0
Łupliwość: On (010)
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Transparent,Translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie larisaite w terenie jest praktycznie niemożliwe bez specjalistycznego sprzętu. Identyfikacja opiera się na analizie chemicznej (EDS) i rentgenowskiej (XRD). W kolekcji można go zidentyfikować na podstawie jasnożółtej barwy, charakterystycznej formy mikroskopijnych, tabliczkowych kryształów tworzących agregaty oraz silnej radioaktywności. ## Odróżnianie od podobnych Larisaite można pomylić z wieloma innymi wtórnymi minerałami uranu o żółtej barwie, takimi jak autunit, carnotyt czy tyuyamunit. Odróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych. Kluczowa jest obecność selenu w składzie chemicznym, co jest cechą wyróżniającą go spośród wielu pospolitszych minerałów uranylu. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy o zarysach zbliżonych do prostokątnych lub listewkowych. Kryształy te często łączą się w promieniste lub rozetowe agregaty, a także tworzą cienkie powłoki i naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Larisaite jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż uranu zlokalizowanych w skałach osadowych (piaskowcach). Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów uranu (uraninitu) w obecności roztworów bogatych w selen. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu i selenu. W lokalizacji typowej znaleziono go w towarzystwie gipsu, kwarcu, a także innych seleninów uranylu, takich jak guilleminit i demesmaekerite. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania larisaite na świecie jest jego lokalizacja typowa - złoże uranu Little Eva, dystrykt Yellow Cat, hrabstwo Grand, w stanie Utah, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopowy, larisaite jest ceniony przede wszystkim za samo potwierdzenie jego obecności na okazie. Najwyżej oceniane są próbki, na których widoczne są dobrze wykształcone, choćby najmniejsze, agregaty krystaliczne, wyraźnie odcinające się barwą od skały macierzystej. Bogactwo nalotu i asocjacja z innymi rzadkimi minerałami uranowymi również podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kopalnia Little Eva w Utah, USA. Materiał z tej lokalizacji jest ekstremalnie trudny do zdobycia i pojawia się na rynku kolekcjonerskim sporadycznie.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Minerał ten jest ekstremalnie rzadki i kruchy, a jego czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. Zazwyczaj występuje w postaci mikroskopijnych nalotów, które nie wymagają czyszczenia. W razie konieczności można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i chemikaliami, które mogą rozpuścić lub uszkodzić delikatne kryształy. Jako minerał wtórny jest niestabilny w wilgotnym środowisku. Ze względu na radioaktywność, należy unikać bezpośredniego kontaktu ze skórą, wdychania pyłu i przechowywać go z dala od miejsc stałego przebywania ludzi. ## Przechowywanie Okazy larisaite muszą być przechowywane w szczelnych, ołowianych pojemnikach przeznaczonych dla minerałów radioaktywnych, z dala od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie. Najlepiej trzymać je w suchym miejscu, w specjalistycznych pudełkach typu "perky box", aby zabezpieczyć je przed uszkodzeniami mechanicznymi.