Lapieite
Wzór chemiczny: Cu<sup>1+</sup>Ni<sup>2+</sup>Sb<sup>3+</sup>S<sup>2-</sup><sub>3</sub>
Lapieit to rzadki siarczek miedzi, niklu i antymonu, tworzący drobne, metaliczne ziarna w serpentynitach.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Czarna
- Gęstość
- 5.43
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Nieprzezroczysty
- Układ krystaliczny
- Rombowy
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja lapieitu jest niemożliwa gołym okiem i wymaga zaawansowanych technik laboratoryjnych. Podstawową metodą jest analiza w świetle odbitym pod mikroskopem polaryzacyjnym (mikroskopem rudnym), która pozwala zaobserwować jego charakterystyczną barwę, anizotropię i współwystępowanie z innymi siarczkami. Ostateczne potwierdzenie tożsamości wymaga analizy chemicznej z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS/WDS) lub dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Pod mikroskopem lapieit może być mylony z innymi siarczkami o podobnym odcieniu, takimi jak pentlandyt, gersdorfit czy ullmannit. Odróżnienie opiera się na precyzyjnych pomiarach współczynnika odbicia światła (refleksyjności) oraz analizie składu chemicznego, który dla lapieitu jest unikatowy (kombinacja Cu, Ni i Sb). ## Formy kryształów Lapieit tworzy wyłącznie bardzo drobne, nieregularne, anhedralne ziarna rozproszone w skale. Nie zaobserwowano jego prawidłowo wykształconych kryształów.
Środowisko występowania
## Geneza Lapieit powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych zachodzących w obrębie zserpentynizowanych skał ultramaficznych (serpentynitów). Jego krystalizacja związana jest z niskotemperaturowymi roztworami bogatymi w siarkę, antymon, nikiel i miedź, które przemieszczają się przez spękania w skale. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w ścisłej asocjacji z innymi siarczkami i arsenkami. Najczęściej towarzyszą mu: pentlandyt, heazlewoodyt, nikielin, maucheryt, gersdorfit, ullmannit, chalkopiryt, digenit, djurleit, chalkozyn, a także magnetyt i awaruit. Współwystępuje również z minerałami z grupy chloru, takimi jak klinochlor. ## Lokalizacje Jedynym znanym i potwierdzonym miejscem występowania lapieitu na świecie jest jego lokalizacja typowa (type locality) nad rzeką Lapie, w rejonie górniczym Mayo, w kanadyjskim Terytorium Jukonu.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Z racji ekstremalnej rzadkości i mikroskopijnych rozmiarów, wartość kolekcjonerska lapieitu nie jest oceniana na podstawie typowych kryteriów, jak kolor czy forma. Najcenniejsze są okazy skalne (tzw. "micromounts") pochodzące z lokalizacji typowej, w których obecność lapieitu została potwierdzona analizami. Wartość okazu podnosi bogata asocjacja z innymi rzadkimi siarczkami i arsenkami niklu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów lapieitu jest jego miejsce odkrycia w Jukonie w Kanadzie. Materiał z tej lokalizacji jest niezwykle trudny do zdobycia i pojawia się na rynku kolekcjonerskim sporadycznie, głównie w obiegu między wyspecjalizowanymi kolekcjonerami minerałów rzadkich i instytucjami naukowymi.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Z uwagi na ekstremalnie małe rozmiary ziaren i ich występowanie w obrębie skały macierzystej, izolowane czyszczenie pojedynczych okazów lapieitu jest w praktyce niemożliwe i niepotrzebne. Wszelkie czyszczenie dotyczy całej skały i powinno ograniczać się do delikatnego przetarcia suchą, miękką szczoteczką w celu usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, zwłaszcza kwasami, które mogą reagować z siarczkami. Skałę zawierającą lapieit należy chronić przed wilgocią, aby zapobiec utlenianiu towarzyszących mu minerałów siarczkowych. Nie należy poddawać okazu ultradźwiękom ani gwałtownym zmianom temperatury. ## Przechowywanie Okazy skalne z lapieitem najlepiej przechowywać w stabilnych warunkach pokojowych, w suchym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego. Zalecane jest umieszczenie ich w zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.