Lanthanite-(Ce)

Wzór chemiczny: Ce³⁺₂(CO₃)₃(H₂O)₆·2H₂O

Lantanit-(Ce) to rzadki, uwodniony węglan ceru, tworzący drobne, tabliczkowe kryształy o perłowym lub szklistym połysku, często w odcieniach różu i bieli.

## Charakterystyka Lantanit-(Ce) jest minerałem z grupy lantanitów, chemicznie klasyfikowanym jako uwodniony węglan ceru. Występuje w postaci niewielkich, cienkich, tabliczkowych lub blaszkowatych kryształów, które rzadko przekraczają kilka milimetrów. Kryształy te często tworzą rozetowe lub promieniste skupienia, a także ziemiste lub proszkowe naloty na innych minerałach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 2.5, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Jest lekki, o gęstości około 2.7 g/cm³. Kryształy wykazują doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co sprawia, że są bardzo delikatne i łatwo się rozdzielają na cienkie blaszki. Połysk jest zazwyczaj perłowy na powierzchniach łupliwości i szklisty do ziemistego na innych powierzchniach. ## Barwy i odmiany Lantanit-(Ce) najczęściej jest bezbarwny, biały, szarawy, żółtawy lub różowawy. Różowe zabarwienie jest charakterystyczne i często poszukiwane przez kolekcjonerów. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa "lantanit" pochodzi od pierwiastka lantan, który jest składnikiem tej grupy minerałów. Przyrostek "-(Ce)" został dodany zgodnie z zasadami nazewnictwa minerałów ziem rzadkich (system Levinsona), aby wskazać, że dominującym pierwiastkiem ziem rzadkich w tym konkretnym minerale jest cer. Został opisany po raz pierwszy w 1845 roku. ## Zastosowania Lantanit-(Ce) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach ziem rzadkich oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Barwa
Yellowish white, pink, colourless
Połysk
Pearly, Vitreous, Earthy
Rysa
White
Gęstość
2.76
Łupliwość
{010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Lantanit-(Ce) można rozpoznać po jego charakterystycznych, cienkich, tabliczkowych kryształach, często tworzących rozetowe agregaty. Kluczowe cechy to bardzo niska twardość (2.5), doskonała łupliwość w jednym kierunku oraz perłowy połysk na płaszczyznach łupliwości. Często ma charakterystyczny różowawy odcień. Reaguje gwałtownie z kwasami, wydzielając dwutlenek węgla. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami z grupy lantanitu, takimi jak lantanit-(La) i lantanit-(Nd). Rozróżnienie między nimi jest możliwe jedynie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia EDS lub WDS. Od innych węglanów (np. kalcytu) odróżnia go niższa twardość, specyficzna forma kryształów i często różowa barwa. ## Formy kryształów Kryształy są typowo cienkotabliczkowe, o zarysie rombowym lub pseudoheksagonalnym. Zwykle występują w postaci wachlarzowatych, rozetowych lub promienistych agregatów. Spotykany jest również w formie ziemistych i proszkowych nalotów oraz skorup.

Środowisko występowania

## Geneza Lantanit-(Ce) jest wtórnym minerałem powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców i pegmatytów bogatych w pierwiastki ziem rzadkich. Tworzy się w wyniku zmiany i rozkładu pierwotnych minerałów zawierających cer, takich jak allanit, ceryt, bastnezyt czy monacyt. Jest produktem procesów zachodzących blisko powierzchni ziemi, w warunkach niskich temperatur i ciśnień. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z minerałami, z których powstaje, takimi jak allanit-(Ce), ceryt-(Ce), bastnezyt-(Ce), a także z innymi wtórnymi minerałami ziem rzadkich, kalcytem, fluorytem i różnymi tlenkami żelaza. ## Lokalizacje Znaczące stanowiska, z których pochodzą dobrze wykształcone okazy, to między innymi kopalnia Bastnäs w Riddarhyttan (Szwecja) - lokalizacja typowa. Inne znane lokalizacje to Curitiba w stanie Parana (Brazylia), kopalnia Niobec w Quebec (Kanada), a także niektóre stanowiska w USA (np. w Pensylwanii i Nowym Meksyku).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, rozetowe lub wachlarzowate agregaty. Intensywność różowej barwy znacząco podnosi atrakcyjność okazu. Ważna jest również wielkość kryształów - mimo że minerał tworzy małe formy, okazy z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów są rzadkością. Kontrastujące podłoże (matryca) również jest pożądane. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów uważa się historyczne stanowisko Bastnäs w Szwecji. Wysokiej jakości mikrokryształy pochodzą również z Curitiba w Brazylii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy lantanitu-(Ce) są ekstremalnie delikatne i wrażliwe. Czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć strumienia sprężonego powietrza do usunięcia luźnego kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą, ponieważ minerał jest w niej częściowo rozpuszczalny i może ulec zniszczeniu. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest bardzo miękki, podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i bezpośrednim światłem słonecznym, które mogą spowodować odwodnienie i zmianę struktury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnych, zamykanych pudełkach (typu "micromount"), z dala od kurzu, wilgoci i wahań temperatury. Ze względu na kruchość, nie powinien być przechowywany w kontakcie z twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej