Langisite

Wzór chemiczny: CoAs

Langisyt to rzadki arsenek kobaltu o metalicznym połysku, tworzący drobne, heksagonalne kryształy, spotykany w żyłach kalcytowych.

## Charakterystyka Langisyt jest arsenkiem kobaltu, występującym zazwyczaj w formie drobnych, heksagonalnych ziaren lub płytek, rzadko przekraczających 0,5 mm. Najczęściej tworzy wrostki w innych minerałach, zwłaszcza w kalcycie i safflorycie. Charakteryzuje się metalicznym połyskiem i bladym, różowawym odcieniem, który na świeżych powierzchniach może przypominać nikielin, jednak szybko matowieje. ## Właściwości fizyczne Minerał ten odznacza się twardością w zakresie 5,5-6 w skali Mohsa. Jest nieprzezroczysty, a jego gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki wynosi 8,16 g/cm³. Posiada metaliczny połysk. ## Barwy i odmiany Langisyt ma barwę bladoróżową, często z fioletowym odcieniem, co jest cechą charakterystyczną świeżych okazów. Z czasem jego powierzchnia matowieje i ciemnieje. Nie wyróżniono jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia - kopalni Langis w dystrykcie Timiskaming, w prowincji Ontario w Kanadzie. Został opisany i zatwierdzony jako nowy minerał w 1969 roku przez D.C. Harrisa, L.J. Cabriego i S. Kellara. ## Zastosowania Langisyt nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz naukowców badających złoża kobaltu i niklu.

Właściwości

Twardość Mohsa: 6-6.5
Barwa: Pink
Połysk: Metallic
Rysa: Black
Gęstość: 0
Łupliwość: None
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie langisytu gołym okiem jest praktycznie niemożliwe ze względu na jego niewielkie rozmiary. Identyfikacja wymaga zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak analiza refleksyjności w świetle spolaryzowanym (charakterystyczna anizotropia od różowawobrązowej do szarej) oraz analiza chemiczna z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS/WDS) w celu potwierdzenia składu (kobalt i arsen). ## Odróżnianie od podobnych Langisyt można pomylić z innymi arsenkami kobaltu i niklu, takimi jak skutterudyt, saffloryt czy nikielin. Od nikielinu (NiAs) odróżnia go dominacja kobaltu nad niklem. Od skutterudytu (CoAs₃) różni się stechiometrią (stosunkiem Co do As) oraz układem krystalograficznym (heksagonalny vs regularny). Pewne rozróżnienie możliwe jest wyłącznie za pomocą analizy chemicznej i krystalograficznej. ## Formy kryształów Tworzy drobne, heksagonalne kryształy o pokroju tabliczkowym lub płytkowym. Zazwyczaj występuje w postaci nieregularnych ziaren zrośniętych z innymi minerałami, tworząc wrostki w kalcycie lub narastając na kryształach safflorytu.

Środowisko występowania

## Geneza Langisyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w stosunkowo niskich temperaturach w żyłach kruszcowych, głównie kalcytowo-srebrowo-kobaltowych. Jego krystalizacja jest związana z procesami mineralizacji w obrębie skał osadowych i wulkanicznych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi arsenkami, siarczkami i minerałami żyłowymi. Najczęściej spotyka się go w towarzystwie safflorytu, skutterudytu, kobaltynu, rammelsbergitu, nikielinu, srebra rodzimego, bizmutu rodzimego oraz kalcytu. ## Lokalizacje Poza lokalizacją typową w kopalni Langis w Ontario (Kanada), jego występowanie potwierdzono w kilku innych miejscach na świecie. Należą do nich złoża w rejonie Bou Azzer w Maroku, kopalnia Tunaberg w Szwecji oraz niektóre złoża w Saksonii w Niemczech. Wszystkie te stanowiska są klasycznymi lokalizacjami dla minerałów kobaltu i niklu.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów langisytu jest oceniana przede wszystkim na podstawie możliwości jego identyfikacji i bogactwa występowania w próbce. Ponieważ kryształy są mikroskopijne, najbardziej cenione są okazy, gdzie langisyt tworzy wyraźne, dobrze wykształcone kryształy lub bogate skupienia widoczne pod powiększeniem. Kontrast z otaczającymi minerałami (np. białym kalcytem) również podnosi atrakcyjność wizualną okazu typu "micromount". ## Popularne stanowiska Najbardziej znane i klasyczne okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Langis w Ontario w Kanadzie. Materiał do badań pochodzi również ze znanych na całym świecie złóż kobaltu w rejonie Bou Azzer w Maroku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów langisytu generalnie nie należy czyścić mechanicznie ani chemicznie z uwagi na ich niewielkie rozmiary i tendencję do utleniania. Jeśli jest to konieczne, można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Czyszczenie na mokro jest niewskazane. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami, które mogą przyspieszyć proces utleniania i zniszczyć delikatne kryształy. Minerał jest wrażliwy na wilgoć i zmiany atmosferyczne, które powodują jego matowienie. Nie należy go podgrzewać. ## Przechowywanie Okazy langisytu, jako że są najczęściej mikroskopijne, powinny być przechowywane w szczelnych pojemnikach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Zaleca się przechowywanie w suchym miejscu.