Långbanshyttanite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>2</sub>Mn<sup>2+</sup><sub>2</sub>Mg(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>4</sub>·6H<sub>2</sub>O

Långbanshyttanit to bardzo rzadki, uwodniony arsenian ołowiu, manganu i magnezu, tworzący bezbarwne, tabliczkowe kryształy.

## Charakterystyka Långbanshyttanit jest niezwykle rzadkim minerałem z grupy arsenianów, występującym w postaci niewielkich, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, zwykle nieprzekraczających 1 mm długości. Kryształy są bezbarwne i przezroczyste, często tworzą niewielkie, rozetowe skupienia lub występują jako pojedyncze blaszki na podłożu skalnym. Ze względu na swój skład chemiczny i rzadkość występowania, jest minerałem o znaczeniu wyłącznie naukowym i kolekcjonerskim. ## Właściwości fizyczne Kryształy wykazują doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co jest zgodne z ich blaszkowatą budową. Połysk jest szklisty do perłowego na płaszczyznach łupliwości. Twardość minerału nie została precyzyjnie określona, ale szacuje się ją na około 2-3 w skali Mohsa, co czyni go bardzo miękkim i delikatnym. Gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki elementarnej wynosi 4.23 g/cm³. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od historycznej nazwy kopalni Långban w Szwecji - Långbanshyttan. Został on zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2010 roku. Opisali go Dan Holtstam, Jörgen Langhof i Andreas Karlsson na podstawie okazów znalezionych na hałdach kopalni Långban.

Właściwości

Twardość Mohsa
2-3
Połysk
Szklisty, Perłowy
Rysa
Biała
Gęstość
4.23
Łupliwość
Doskonała według {0001}
Przełam
Łuskowaty
Przezroczystość
Przezroczysty
Układ krystaliczny
Trigonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie opiera się na unikalnym zespole cech: występowaniu w postaci małych, bezbarwnych, tabliczkowych kryształów o perłowym połysku, ekstremalnej rzadkości oraz współwystępowaniu z innymi rzadkimi minerałami z Långban. Identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub analiza chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi bezbarwnymi, blaszkowymi minerałami wtórnymi, takimi jak gips czy miki, jednak różni się od nich środowiskiem występowania (specyficzna mineralizacja skarnowa Långban) i znacznie większą gęstością. Ostateczne odróżnienie od podobnych arsenianów (np. finnemanitu) jest możliwe tylko za pomocą analizy laboratoryjnej. ## Formy kryształów Tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o sześciobocznym zarysie, wydłużone w jednym kierunku. Kryształy często występują w niewielkich, promienistych lub rozetowych agregatach.

Środowisko występowania

## Geneza Långbanshyttanit jest minerałem wtórnym, który powstał w wyniku procesów hydrotermalnych lub metamorficznych w obrębie złoża rud żelaza i manganu w Långban. Krystalizuje w szczelinach i niewielkich pustkach w skarnach i skałach węglanowych, w środowisku bogatym w arsen, ołów i mangan. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami typowymi dla tej lokalizacji. Znajdowano go w towarzystwie finnemanitu, hausmanitu, magnetytu, kalcytu, barytu oraz niezidentyfikowanych fyllokrzemianów z grupy serpentynu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania långbanshyttanitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Långban w regionie Värmland w Szwecji. Wszystkie znane okazy pochodzą z materiału zebranego na starych hałdach tej historycznej kopalni.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu zależy przede wszystkim od obecności dobrze wykształconych, choćby mikroskopijnych, kryształów o wyraźnym zarysie i połysku. Najbardziej cenione są bogate skupienia kryształów lub pojedyncze, ale dobrze wyizolowane kryształy na kontrastującym podłożu skalnym. Ze względu na ekstremalną rzadkość, każdy autentyczny okaz, nawet niewielki, ma dużą wartość dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kopalnia Långban w Szwecji, która jest jednym z najsłynniejszych stanowisk mineralogicznych na świecie, znanym z występowania setek unikalnych gatunków minerałów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Jakikolwiek kontakt z wodą lub chemikaliami jest niewskazany ze względu na delikatność i potencjalną rozpuszczalność minerału. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami, środkami czyszczącymi oraz ultradźwiękami. Minerał jest bardzo miękki i kruchy, dlatego należy chronić go przed wszelkimi uderzeniami i otarciami. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie wilgoci. ## Przechowywanie Långbanshyttanit wymaga przechowywania w stabilnych warunkach, najlepiej w zamkniętym, wyściełanym pudełku klaserowym lub gablocie, z dala od kurzu, wilgoci i bezpośredniego światła słonecznego. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, idealnym rozwiązaniem jest małe pudełko typu "micromount".

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej