Lanarkite

Wzór chemiczny: Pb₂+₂O(S₆+O₄)

Lanarkit to rzadki, wtórny siarczan ołowiu, tworzący białe lub zielonkawe, igiełkowe kryształy, często o perłowym lub żywicznym połysku.

## Charakterystyka Lanarkit jest wtórnym siarczanem ołowiu, występującym w strefach utleniania złóż kruszców ołowiu. Tworzy wydłużone, listewkowe lub igiełkowe kryształy, często spłaszczone i ułożone w promieniste agregaty lub skupienia włókniste. Okazy bywają bezbarwne, białe, szare, bladożółte lub jasnozielone. Ze względu na wysoką zawartość ołowiu jest minerałem stosunkowo ciężkim. ## Właściwości fizyczne Kryształy lanarkitu są miękkie i kruche, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 2-2.5. Charakteryzują się wysoką gęstością, typową dla minerałów ołowiu, wahającą się od 6,8 do 6,9 g/cm³. Połysk jest zmienny - od perłowego na powierzchniach łupliwości, przez żywiczny, aż po diamentowy. Jest minerałem przezroczystym do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Lanarkit najczęściej jest biały lub bezbarwny. Może przybierać odcienie szarości, a także bladożółte lub zielonkawe zabarwienie, prawdopodobnie spowodowane domieszkami. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1832 roku przez szkockiego mineraloga Jamesa Sowerby'ego. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia - kopalni Leadhills w hrabstwie Lanarkshire w Szkocji. ## Zastosowania Lanarkit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów rzadkich minerałów oraz naukowców badających strefy utleniania złóż ołowiu.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2-2.5
Połysk: Perłowy, Żywiczny, Diamentowy
Rysa: Biała
Gęstość: 6.8-6.9
Łupliwość: Doskonała wg {001}
Przełam: Muszlowy
Przezroczystość: Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny: Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi lanarkitu są jego formy krystaliczne (wydłużone, listewkowe kryształy), wysoka gęstość (okaz jest ciężki jak na swój rozmiar), miękkość oraz perłowy połysk na płaszczyznach łupliwości. Często występuje w towarzystwie innych wtórnych minerałów ołowiu, takich jak cerusyt czy anglesyt. ## Odróżnianie od podobnych Lanarkit bywa mylony z cerusytem i anglesytem. Cerusyt jest twardszy (3-3.5) i często tworzy siatkowate agregaty. Anglesyt również jest twardszy (2.5-3) i ma inne formy kryształów. Ostateczne rozróżnienie często wymaga analizy chemicznej lub krystalograficznej. ## Formy kryształów Kryształy lanarkitu są jednoskośne, ale często wykazują pseudo-rombową symetrię. Zazwyczaj są wydłużone wzdłuż jednej osi, tworząc formy listewkowe, igiełkowe lub włoskowe. Kryształy mogą być lekko wygięte i często tworzą wachlarzowate lub promieniste agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Lanarkit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych) kruszcowych złóż ołowiu. Tworzy się w wyniku wietrzenia galeny (PbS) i innych siarczków ołowiu w warunkach niskiej zawartości dwutlenku węgla. Może również powstawać jako produkt reakcji kwaśnych wód kopalnianych z minerałami ołowiu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami strefy utlenienia. Najczęściej spotykane minerały towarzyszące to cerusyt, anglesyt, leadhillyt, susannit, a także kalcyt, galena i sfaleryt. ## Lokalizacje Najważniejsze historyczne stanowisko, skąd pochodzą klasyczne okazy, to Leadhills w Szkocji (Wielka Brytania). Inne znane lokalizacje to kopalnia Susanna w Lavrio (Grecja), kopalnie w regionie Sierra Gorda w Chile, kopalnia Kintore w Broken Hill (Australia), a także niektóre złoża w Arizonie i Idaho (USA).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i nieuszkodzonymi kryształami, zwłaszcza te tworzące estetyczne, promieniste agregaty. Pożądane są kryształy przezroczyste, o wyraźnym połysku. Kontrastujące połączenie z minerałami macierzystej skały lub innymi minerałami asocjacyjnymi (np. z leadhillytem) znacząco podnosi wartość okazu. Wielkość kryształów jest kluczowa - okazy z kryształami przekraczającymi centymetr długości są rzadkie i wysoko cenione. ## Popularne stanowiska Klasyczne, najbardziej cenione okazy pochodzą z typowej lokalizacji w Leadhills w Szkocji. Bardzo dobrej jakości kryształy znajdowano również w kopalniach w Lavrio w Grecji oraz w kopalni Kintore w Broken Hill w Australii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy lanarkitu są niezwykle delikatne, miękkie i kruche. Czyszczenie mechaniczne jest wysoce ryzykowne. W razie konieczności można użyć sprężonego powietrza do usunięcia luźnych pyłów. Należy unikać kontaktu z wodą, zwłaszcza z kwasami, które mogą go uszkodzić. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, wszelkich chemikaliów (zwłaszcza kwasów), wysokiej temperatury oraz nagłych jej zmian. Minerał jest wrażliwy na wstrząsy i uderzenia. Ze względu na zawartość ołowiu, należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Lanarkit wymaga przechowywania w stabilnych warunkach, z dala od źródeł wibracji i kurzu. Najlepiej trzymać go w zamykanym pudełku klaserowym, wyłożonym miękkim materiałem. Nie należy go przechowywać w kontakcie z innymi, twardszymi minerałami, które mogłyby go porysować.