Lacroixite

Wzór chemiczny: NaAl(PO<sub>4</sub>)F

Rzadki fosforan sodu i glinu, ceniony przez kolekcjonerów za dobrze wykształcone kryształy o szklistym połysku i zielonkawej barwie.

## Charakterystyka Lacroixite (lakroixyt) to rzadki minerał z grupy fosforanów, chemicznie będący fluorofosforanem sodu i glinu. Najczęściej tworzy niedoskonale wykształcone, pryzmatyczne kryształy o niewielkich rozmiarach, występujące w formie skupień ziarnistych lub promienistych agregatów. Jego wygląd jest zazwyczaj niepozorny, a wartość dla kolekcjonerów leży w jego rzadkości i specyficznym składzie chemicznym. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą około 4.5 w skali Mohsa. Ma szklisty połysk, który na powierzchniach przełamu może być tłusty. Jest kruchy, a jego gęstość wynosi około 3.13 g/cm³. Kryształy są zazwyczaj przeświecające, rzadziej przezroczyste. ## Barwy i odmiany Lacroixite występuje w ograniczonej gamie kolorystycznej. Najczęściej spotykane są odcienie zielonkawożółte, bladozielone, a także bezbarwne lub białe. Nie wyróżnia się żadnych nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1914 roku przez czeskiego mineraloga Františka Slavíka. Nazwał go na cześć wybitnego francuskiego mineraloga i geologa, Alfreda Lacroix (1863–1948), który był profesorem w Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu. Okazy typowe pochodzą z miejscowości Greifenstein w Rudawach (Saksonia, Niemcy). ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, lacroixite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest to minerał o znaczeniu wyłącznie naukowym i kolekcjonerskim, poszukiwany przez zaawansowanych zbieraczy rzadkich minerałów fosforanowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
3.13
Łupliwość
Dobra na {110}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja lacroixite w warunkach polowych jest praktycznie niemożliwa bez zaawansowanych metod badawczych. W kolekcji rozpoznaje się go na podstawie specyficznego wyglądu (pryzmatyczne kryształy, często w promienistych agregatach), zielonkawej barwy i szklistego połysku. Kluczowe jest potwierdzenie lokalizacji pochodzenia okazu. ## Odróżnianie od podobnych Lacroixite może być mylony z innymi rzadkimi fosforanami z pegmatytów, takimi jak amblygonit czy montebrazyt, od których odróżnia się niższą twardością i specyficzną formą kryształów. Ostateczne rozróżnienie wymaga jednak analizy chemicznej (EDS) lub rentgenowskiej (XRD). ## Formy kryształów Tworzy krótkie, pryzmatyczne kryształy o przekroju kwadratowym lub prostokątnym, często zakończone płaskimi ścianami. Kryształy rzadko występują pojedynczo; zazwyczaj tworzą skupienia ziarniste, masywne lub promieniste agregaty wrosnięte w skałę macierzystą.

Środowisko występowania

## Geneza Lacroixite jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, krystalizującym w późnych stadiach ewolucji pegmatytów granitowych bogatych w lit i fosfor. Powstaje w wyniku metasomatycznych przemian innych fosforanów, takich jak amblygonit-montebrazyt. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami typowymi dla pegmatytów granitowych, takimi jak kwarc, albit, muskowit, a także z innymi fosforanami: amblygonitem, montebrazytem, apatytem, wardytem, wavellitem i turmalinem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko, skąd pochodzą najlepsze okazy, to Greifenstein w Saksonii (Niemcy). Inne znane lokalizacje to m.in. Forcel de la Vaca (Pireneje, Hiszpania), kopalnia Foote w Karolinie Północnej (USA), a także wystąpienia w Brazylii (rejon Minas Gerais) i Rwandzie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o wyraźnej, zielonkawej barwie, osadzone na kontrastującej matrycy skalnej. Duże znaczenie ma również pochodzenie z klasycznej lokalizacji, jaką jest Greifenstein. Ze względu na rzadkość minerału, nawet niewielkie, ale dobrze zdefiniowane kryształy są uważane za wartościowe. ## Popularne stanowiska Okazy z Greifenstein w Niemczech są historycznie najważniejsze i najbardziej pożądane. W ostatnich latach na rynku pojawiły się również interesujące okazy z Hiszpanii i Brazylii, jednak to niemieckie stanowisko pozostaje wzorcem dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Zaleca się czyszczenie wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka w celu usunięcia kurzu. Użycie wody, zwłaszcza z detergentami, jest niewskazane ze względu na ryzyko reakcji chemicznej i uszkodzenia delikatnych kryształów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, w tym kwasami i zasadami. Minerał jest kruchy i wrażliwy na uderzenia oraz gwałtowne zmiany temperatury. Nie należy go myć w myjkach ultradźwiękowych. ## Przechowywanie Okazy lacroixite powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w osobnych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby zapobiec otarciom i uszkodzeniom mechanicznym. Należy chronić je przed kurzem i wilgocią.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej