Labuntsovite-Mn

Wzór chemiczny: Na<sub>4</sub>K<sub>4</sub>Mn<sup>2+</sup><sub>2</sub>Ti<sup>4+</sup><sub>8</sub>O<sub>4</sub>(Si<sub>4</sub>O<sub>12</sub>)<sub>4</sub>(OH)<sub>4</sub>·10-12H<sub>2</sub>O

Labuncowit-Mn to rzadki minerał z grupy krzemianów, tworzący charakterystyczne, pomarańczowe lub brązowe, pryzmatyczne kryształy.

## Charakterystyka Labuncowit-Mn jest złożonym krzemianem tytanu, sodu, potasu i manganu, należącym do grupy labuncowitów. Tworzy wydłużone, pryzmatyczne, często pręcikowe kryształy, które mogą występować w formie promienistych lub splątanych agregatów. Okazy mają zazwyczaj intensywną, pomarańczową, czerwonobrązową lub żółtobrązową barwę. Kryształy wykazują silny pleochroizm, czyli zmianę barwy w zależności od kierunku obserwacji. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą około 6 w skali Mohsa. Ma szklisty połysk, który na powierzchniach przełamu może być bardziej matowy. Jest minerałem kruchym, o gęstości około 2,95 g/cm³. Kryształy są zazwyczaj przeświecające, rzadziej przezroczyste. ## Barwy i odmiany Dominującymi barwami są odcienie od pomarańczowego i czerwonopomarańczowego do brązowego i żółtobrązowego. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału odnosi się do jego składu chemicznego - jest to manganowy (Mn) analog labuncowitu. Grupa labuncowitów została nazwana na cześć rosyjskich mineralogów Aleksandra i Jekateriny Łabuncowów. Labuncowit-Mn został formalnie opisany jako nowy gatunek mineralny w 1955 roku przez N.I. Siemionowa i T.A. Burovoyą na podstawie materiału z Chibin na Półwyspie Kolskim w Rosji. ## Zastosowania Labuncowit-Mn nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest ceniony wyłącznie jako minerał kolekcjonerski ze względu na swoją rzadkość, atrakcyjny kolor i dobrze wykształcone kryształy.

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnopomarańczowa
Gęstość
2.9-2.96
Łupliwość
Dobra wzdłuż {100}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Prześwitujący do przezroczystego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Labuncowit-Mn najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznej, pomarańczowej do brązowej barwie, pryzmatycznym pokroju kryształów oraz występowaniu w formie promienistych agregatów. Ważną cechą jest jego geneza - występuje niemal wyłącznie w pegmatytach nefelinowo-syenitowych. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi minerałami z grupy labuncowitów (np. kuzmenkoitem-Mn), od których odróżnienie wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS/WDS). Czasem bywa podobny do niektórych eudialitów lub serandytów, jednak różni się od nich pokrojem kryształów i twardością. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj wydłużone, pryzmatyczne, o przekroju zbliżonym do kwadratu. Często tworzą promieniste, gwiaździste lub chaotycznie splątane agregaty. Rzadziej spotykane są pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy.

Środowisko występowania

## Geneza Labuncowit-Mn jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, krystalizującym w późnych stadiach ewolucji silnie zalkalicznych masywów intruzyjnych. Powstaje w pustkach i szczelinach w pegmatytach nefelinowo-syenitowych. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z takimi minerałami jak egiryn, natrolit, analcym, mikroklin, nefelin, eudialit, lorenzenit, serandyt, a także innymi minerałami z grupy labuncowitów. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska dla tego minerału znajdują się w alkalicznych masywach Chibin i Lovozero na Półwyspie Kolskim w Rosji. To stamtąd pochodzą najlepsze na świecie okazy. Znany jest również z kompleksu Ilimaussaq na Grenlandii oraz z Mont Saint-Hilaire w Quebecu w Kanadzie.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze zakończonymi kryształami o intensywnej, pomarańczowej barwie. Wysoko oceniane są promieniste agregaty ("słoneczka") na jasnej matrycy skalnej, np. na białym analcymie lub natrolicie, które tworzą atrakcyjny kontrast. Wielkość kryształów i brak uszkodzeń mechanicznych również znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane okazy pochodzą z masywów Chibin i Lovozero w Rosji. Okazy z Mont Saint-Hilaire w Kanadzie są również cenione, choć często mają mniejsze kryształy.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy labuncowitu-Mn należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Dopuszczalne jest krótkie płukanie w wodzie destylowanej, a następnie dokładne osuszenie. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić kruche kryształy. ## Czego unikać Minerał ten jest wrażliwy na działanie kwasów i silnych środków chemicznych. Należy unikać długotrwałej ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, które teoretycznie może wpłynąć na intensywność jego barwy. Nie należy go podgrzewać ani narażać na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy labuncowitu-Mn najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby uniknąć zarysowań i uszkodzeń mechanicznych. Ze względu na jego kruchość, należy chronić go przed uderzeniami i upadkami.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej