Labuntsovite-Fe

Wzór chemiczny: Na<sub>4</sub>K<sub>4</sub>Fe<sup>2+</sup><sub>2</sub>Ti<sup>4+</sup><sub>8</sub>(Si<sub>4</sub>O<sub>12</sub>)<sub>4</sub>(O,OH)<sub>8</sub>·10-12H<sub>2</sub>O

Labuncowit-Fe to rzadki minerał z grupy krzemianów, tworzący charakterystyczne, pryzmatyczne kryształy o barwie od pomarańczowoczerwonej do czerwonobrunatnej.

## Charakterystyka Labuncowit-Fe jest złożonym krzemianem tytanu, sodu, potasu i żelaza, należącym do grupy labuncowitu. Tworzy dobrze wykształcone, pryzmatyczne lub igiełkowe kryształy, często zebrane w promieniste lub gwiaździste agregaty. Okazy mają zazwyczaj intensywną, pomarańczowoczerwoną, czerwonobrunatną lub żółtobrązową barwę. Kryształy wykazują silny pleochroizm, czyli zmianę barwy w zależności od kierunku obserwacji, od żółtej do pomarańczowoczerwonej. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą 6 w skali Mohsa. Ma szklisty, a na powierzchniach przełamu tłusty połysk. Jest minerałem przeświecającym, rzadziej przezroczystym. Jego gęstość waha się w przedziale 2,93-2,96 g/cm³. ## Barwy i odmiany Labuncowit-Fe występuje w odcieniach od pomarańczowego i czerwonopomarańczowego do czerwonobrunatnego i żółtobrązowego. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych czy handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału odnosi się do jego składu chemicznego - jest to człon grupy labuncowitu bogaty w żelazo (łac. *ferrum*). Został zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1998 roku. Jego odkrycia dokonano na materiale pochodzącym z masywu Chibiny na Półwyspie Kolskim w Rosji. ## Zastosowania Labuncowit-Fe nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast cenionym i poszukiwanym kamieniem kolekcjonerskim ze względu na atrakcyjne kryształy i rzadkość występowania.

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Vitreous, Greasy
Rysa
Pale orange
Gęstość
2.93-2.96
Łupliwość
Good on {100}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to transparent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Labuncowit-Fe można rozpoznać po charakterystycznej formie kryształów - pryzmatycznych lub igiełkowych, często tworzących promieniste agregaty. Kluczowe cechy to również intensywna pomarańczowoczerwona do czerwonobrunatnej barwa, szklisty połysk oraz występowanie w specyficznym środowisku geologicznym (masywy alkaliczne). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi minerałami z grupy labuncowitu, takimi jak labuncowit-Mn. Odróżnienie wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS/WDS) w celu określenia dominującego pierwiastka (w tym przypadku żelaza). Od eudialitu odróżnia go inna forma kryształów (eudialit tworzy kryształy tabliczkowe w układzie trygonalnym) i zazwyczaj inna barwa. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj wydłużone, pryzmatyczne, o przekroju zbliżonym do kwadratu. Często występują w postaci promienistych lub gwiaździstych skupień, a także jako pojedyncze, narosłe kryształy w szczelinach skalnych.

Środowisko występowania

## Geneza Labuncowit-Fe jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji w pegmatytach i żyłach hydrotermalnych przecinających sjenity nefelinowe i inne skały alkaliczne. Krystalizuje w pustkach i szczelinach tych skał. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami typowymi dla masywów alkalicznych. Najczęściej towarzyszą mu natrolit, analcym, egiryn, mikroklin, lorenzenit, eudialit, a także inne minerały z grupy labuncowitu. ## Lokalizacje Najważniejsze i najbardziej znane stanowiska labuncowitu-Fe na świecie znajdują się w Rosji, na Półwyspie Kolskim, w masywach alkalicznych Chibiny (kopalnia Olenij Ruczej, góra Koaszwa) i Łowoziersk (góra Karnasurt, góra Kedykwyrpach). Są to miejsca, z których pochodzą najlepsze okazy kolekcjonerskie.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy labuncowitu-Fe to te z ostrymi, dobrze zakończonymi i nieuszkodzonymi kryształami o intensywnej, pomarańczowoczerwonej barwie. Szczególnie poszukiwane są promieniste agregaty ("słoneczka") na jasnej matrycy skalnej, która kontrastuje z kolorem kryształów. Ważny jest również rozmiar kryształów oraz estetyka całej kompozycji okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione okazy pochodzą z masywów Chibiny i Łowoziersk na Półwyspie Kolskim w Rosji. Okazy z tych lokalizacji, zwłaszcza z kopalni Olenij Ruczej i góry Koaszwa, są uważane za światowy standard dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy labuncowitu-Fe należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Po czyszczeniu na mokro okaz należy dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami, które mogą uszkodzić powierzchnię kryształów. Minerał jest stosunkowo twardy, ale kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami i upadkiem. Nie jest wrażliwy na światło słoneczne. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy labuncowitu-Fe, zwłaszcza te z dobrze wykształconymi, delikatnymi kryształami, najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby zapobiec uszkodzeniom mechanicznym i ścieraniu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej