Kyanoxalite

Wzór chemiczny: Na<sub>7</sub>(Al<sub>5-6</sub>Si<sub>6-7</sub>O<sub>24</sub>)((C<sub>2</sub>)<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>0.5-1.0</sub>·5H<sub>2</sub>O

Kyanoksalit to ekstremalnie rzadki, uwodniony ałuminokrzemian sodu z grupą szczawianową, tworzący niebieskie, pryzmatyczne kryształy.

## Charakterystyka Kyanoksalit jest unikatowym minerałem z grupy krzemianów, wyróżniającym się obecnością organicznego jonu szczawianowego w swojej strukturze krystalicznej. Jest to jedyny znany naturalny ałuminokrzemian-szczawian. Tworzy wydłużone, pryzmatyczne kryształy, osiągające do 1,5 cm długości. Zazwyczaj występuje w formie niewielkich skupień lub pojedynczych kryształów narosłych w pustkach skalnych. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest atrakcyjny, niebieski kolor. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się szklistym połyskiem i jest przezroczysty. Jego twardość w skali Mohsa nie została dotychczas precyzyjnie określona. Gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi około 2,33 g/cm³. ## Barwy i odmiany Kyanoksalit występuje najczęściej w odcieniach niebieskiego, od jasnego do intensywnie szafirowego. Spotykane są również okazy bezbarwne. Nie wyróżniono żadnych nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, zatwierdzona w 2008 roku, nawiązuje do jego charakterystycznego niebieskiego koloru (od greckiego słowa *kyanos* - "niebieski") oraz do obecności w jego składzie grupy szczawianowej (*oxalite*). Został odkryty i opisany na podstawie materiału pochodzącego z lodowca Dara-i-Pioz w Tadżykistanie. ## Zastosowania Kyanoksalit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i unikatowy skład chemiczny jest minerałem o znaczeniu wyłącznie naukowym i kolekcjonerskim.

Właściwości

Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
2.33
Przezroczystość
Transparent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami pozwalającymi na identyfikację kyanoksalitu są jego niebieska barwa, pryzmatyczna forma kryształów, szklisty połysk oraz unikatowe środowisko występowania. Definitywne potwierdzenie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia lub dyfrakcja rentgenowska, ze względu na jego wyjątkowy skład chemiczny. ## Odróżnianie od podobnych Na pierwszy rzut oka kyanoksalit może być mylony z innymi niebieskimi minerałami z tej samej lokalizacji, takimi jak kyanit. Kyanit jest jednak znacznie twardszy i ma inne właściwości fizyczne. Od innych rzadkich minerałów z pegmatytów alkalicznych odróżnia go przede wszystkim unikalna kombinacja krzemianu i szczawianu. ## Formy kryształów Kyanoksalit krystalizuje w formie pryzmatycznych, wydłużonych słupków. Kryształy często tworzą niewielkie, luźne skupienia lub występują jako pojedyncze osobniki w kawernach skalnych.

Środowisko występowania

## Geneza Kyanoksalit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, związanym z wysoce zróżnicowanymi, alkalicznymi (agpaitycznymi) pegmatytami. Powstaje w późnym etapie krystalizacji, wypełniając pustki i szczeliny w skale. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z szeregiem innych, często rzadkich minerałów charakterystycznych dla masywu Dara-i-Pioz. Do najczęstszych asocjacji należą kwarc, mikroklin, egiryn oraz eudialit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania kyanoksalitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - lodowiec Dara-i-Pioz w Górach Ałajskich, w Tadżykistanie. Jest to jedno z najsłynniejszych na świecie stanowisk unikatowych minerałów alkalicznych.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy kyanoksalitu to te, które posiadają dobrze wykształcone, ostro zakończone kryształy o intensywnej, niebieskiej barwie. Ważna jest również wielkość kryształów, ich przezroczystość oraz brak uszkodzeń. Okazy na matrycy skalnej, w estetycznym zestawieniu z innymi minerałami towarzyszącymi, są szczególnie poszukiwane przez kolekcjonerów. ## Popularne stanowiska Ponieważ minerał ten znany jest tylko z jednego miejsca na świecie, wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z lodowca Dara-i-Pioz w Tadżykistanie. Stanowisko to jest źródłem najbardziej pożądanych próbek.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kyanoksalitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można przemyć je w wodzie destylowanej, a następnie dokładnie osuszyć. Należy unikać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Jako minerał uwodniony, kyanoksalit może być wrażliwy na wysoką temperaturę, która grozi jego dehydratacją i zniszczeniem struktury. Należy chronić go przed kontaktem z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne może potencjalnie spowodować blaknięcie koloru. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby uniknąć zarysowań i uszkodzeń mechanicznych. Należy zapewnić stabilne warunki otoczenia, z dala od źródeł ciepła i gwałtownych zmian temperatury.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej