Kurgantaite

Wzór chemiczny: CaSrB<sub>5</sub>O<sub>9</sub>Cl·H<sub>2</sub>O

Kurgantait to bardzo rzadki boran strontu i wapnia, występujący w postaci bezbarwnych lub białych skupień w obrębie wysadów solnych.

## Charakterystyka Kurgantait jest złożonym, uwodnionym boranem i chlorkiem strontu oraz wapnia. Należy do minerałów bardzo rzadkich, poszukiwanych przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów. Zazwyczaj tworzy drobnoziarniste, zbite lub ziemiste skupienia. Dobrze wykształcone kryształy są spotykane niezwykle rzadko i osiągają niewielkie rozmiary, przyjmując formę tabliczkową lub krótkosłupkową. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością 4.5 w skali Mohsa, co plasuje go w średnim zakresie twardości. Ma szklisty połysk na powierzchniach kryształów, a w skupieniach ziarnistych może być matowy. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość wynosi około 2.8 g/cm³. ## Barwy i odmiany Kurgantait jest najczęściej bezbarwny lub biały. Czasami bywa lekko zabarwiony na szaro lub żółtawo z powodu domieszek i inkluzji. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1952 roku przez M. N. Godlevsky'ego. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia w rejonie Kurgantai, w obrębie wysadu solnego Inder w obwodzie atyrauskim w Kazachstanie. Jest to jego lokalizacja typowa. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, kurgantait nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach minerałów systematycznych i regionalnych.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
2.8
Łupliwość
Good on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja kurgantaitu opiera się głównie na jego unikalnym środowisku występowania - czapie gipsowo-anhydrytowej wysadów solnych. W terenie jest trudny do rozpoznania bez analizy chemicznej. Jego cechami pomocniczymi są biała barwa, szklisty połysk i średnia twardość. Występowanie w towarzystwie innych boranów jest silną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Kurgantait można pomylić z innymi białymi lub bezbarwnymi minerałami występującymi w tym samym środowisku, takimi jak anhydryt, gips, halit czy inne rzadkie borany (np. hilgardyt). Od gipsu i halitu odróżnia go większa twardość. Anhydryt ma podobną twardość, ale inną strukturę krystaliczną i łupliwość. Ostateczne odróżnienie od innych rzadkich boranów wymaga zaawansowanych metod badawczych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Najczęściej występuje w formie skupień ziarnistych, zbitych lub proszkowych. Bardzo rzadko tworzy niewielkie, tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy o rombowej symetrii, które mogą występować w niewielkich druzach.

Środowisko występowania

## Geneza Kurgantait jest minerałem wtórnym, powstającym w specyficznych warunkach hydrotermalnych lub w procesach metasomatycznych w obrębie czap gipsowo-anhydrytowych, które przykrywają wysady (diapiry) solne. Krystalizuje z roztworów bogatych w bor, stront i wapń. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi ewaporatami i minerałami boranowymi. Jego typowymi minerałami towarzyszącymi są halit, sylwin, anhydryt, gips, boracyt oraz inne rzadkie borany, jak hilgardyt. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznie pierwszym miejscem występowania kurgantaitu jest wysad solny Inder w Kazachstanie. Jest to lokalizacja, z której pochodzi większość znanych okazów. Inne doniesienia o jego występowaniu są nieliczne i wymagają potwierdzenia.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z widocznymi, nawet niewielkimi, dobrze wykształconymi kryształami, co jest ogromną rzadkością. Wartość okazu podnosi również jego asocjacja z innymi rzadkimi boranami, np. hilgardytem. W przypadku skupień ziarnistych liczy się wielkość i czystość materiału. ## Popularne stanowiska Jedynym komercyjnie znaczącym i historycznym źródłem okazów kolekcjonerskich jest kompleks wysadu solnego Inder w Kazachstanie. Okazy z tej lokalizacji są standardem dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kurgantaitu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego skład chemiczny (uwodniony chlorek i boran), kontakt z wodą jest wysoce niewskazany i może prowadzić do uszkodzenia lub rozpuszczenia minerału. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, wszelkimi płynami i chemikaliami, a zwłaszcza kwasami. Minerał jest wrażliwy na zmiany wilgotności i temperatury. Jako minerał stosunkowo miękki, jest podatny na zarysowania. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchym, stabilnym środowisku. Najlepszym rozwiązaniem jest umieszczenie minerału w szczelnym pojemniku (np. pudełku typu "perky box") z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła, aby chronić go przed wahaniami wilgotności.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej