Kulanite

Wzór chemiczny: BaFe<sup>2+</sup><sub>2</sub>Al<sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>3</sub>(OH)<sub>3</sub>

Kulanit to rzadki minerał fosforanowy, tworzący ciemnozielone do czarnych, tabliczkowe kryształy o szklistym lub tłustym połysku.

## Charakterystyka Kulanit jest rzadkim, złożonym fosforanem baru, żelaza i glinu. Występuje w postaci niewielkich, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, często tworzących rozetowe lub promieniste agregaty. Jego kryształy są zazwyczaj bardzo małe, rzadko przekraczając kilka milimetrów długości. Minerał ten jest kruchy. ## Właściwości fizyczne Kryształy kulanitu charakteryzują się szklistym do niemal tłustego połyskiem. Są przeświecające na krawędziach, a w grubszych partiach nieprzezroczyste. Twardość w skali Mohsa wynosi 4, a gęstość waha się od 3,83 do 3,99 g/cm³. ## Barwy i odmiany Kulanit ma charakterystyczną, ciemną barwę - od ciemnozielonej, przez niebieskozieloną, aż do niemal czarnej. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w rejonie rzeki Big Fish w Terytorium Jukon w Kanadzie. Opisali go J. A. Mandarino i B. D. Sturman w 1976 roku. Nazwa "kulanit" pochodzi od nazwiska Al Kulan, kanadyjskiego poszukiwacza minerałów, który jako pierwszy znalazł okazy tego minerału. ## Zastosowania Kulanit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim, cenionym ze względu na swoją rzadkość i atrakcyjne, choć niewielkie, formy krystaliczne.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Vitreous to sub-greasy
Rysa
Greenish gray
Gęstość
3.83-3.99
Łupliwość
Good on {100}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kulanit można rozpoznać po jego charakterystycznej ciemnozielonej do czarnej barwie, tabliczkowym pokroju kryształów i tendencji do tworzenia rozetowych agregatów. Ważną cechą jest jego występowanie w specyficznym środowisku geologicznym - w konkrecjach syderytowych. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi ciemnymi fosforanami występującymi w tym samym środowisku, takimi jak lazulit, wiwianit czy arrojadyt. Od lazulitu odróżnia go ciemniejsza, bardziej zielona barwa (lazulit jest zazwyczaj niebieski) i pokrój kryształów. Od wiwianitu różni się twardszością i brakiem charakterystycznej dla niego doskonałej łupliwości. Identyfikacja wymaga często zaawansowanych metod badawczych, jak analiza chemiczna (EDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kryształy kulanitu są tabliczkowe, spłaszczone zgodnie z płaszczyzną {100}, lub listewkowe. Często tworzą promieniste, wachlarzowate lub rozetowe skupienia i agregaty, narastające na skałę macierzystą.

Środowisko występowania

## Geneza Kulanit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego niskich temperatur. Powstaje w pustkach i szczelinach w obrębie syderytowych (żelazistych) konkrecji osadzonych w łupkach ilastych. Jest to środowisko typowe dla wielu rzadkich minerałów fosforanowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z kwarcem, syderytem, lazulitem, wardytem, arrojadytem-(KFe), maricytem, goethytem i apatytem. Wiele z tych minerałów tworzy z kulanitem bardzo estetyczne kompozycje. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania kulanitu jest rejon rzeki Big Fish i Rapid Creek w Terytorium Jukon w Kanadzie. Stamtąd pochodzą najlepsze na świecie okazy tego minerału. Znany jest również z kilku innych, mniej znaczących lokalizacji, jak np. z kopalni Palermo #1 w New Hampshire, USA.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi, błyszczącymi kryształami tworzącymi estetyczne, rozetowe agregaty. Kontrast ciemnozielonych kryształów kulanitu z jaśniejszym kwarcem lub syderytową matrycą znacznie podnosi atrakcyjność okazu. Wielkość kryształów jest również kluczowa - okazy z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów są już uważane za wyjątkowe. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane okazy pochodzą z klasycznej lokalizacji w Terytorium Jukon w Kanadzie (obszar Rapid Creek / Big Fish River). Okazy z tej lokalizacji uchodzą za światowy standard dla kulanitu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kulanitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Dopuszczalne jest użycie wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Po czyszczeniu na mokro okaz należy dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi silnymi chemikaliami, które mogą uszkodzić minerał. Kulanit jest kruchy, więc trzeba chronić go przed uderzeniami i upadkami. Nie należy go podgrzewać ani czyścić w myjkach ultradźwiękowych. ## Przechowywanie Okazy kulanitu, zwłaszcza te z dobrze wykształconymi kryształami, najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby zapobiec otarciom i uszkodzeniom mechanicznym. Należy chronić je przed kurzem i wilgocią.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej