Kukharenkoite-(Ce)

Wzór chemiczny: Ba<sub>2</sub>Ce<sup>3+</sup>(CO<sub>3</sub>)<sub>3</sub>F

Rzadki fluorowęglan baru i ceru, tworzący drobne, tabliczkowe kryształy o szklistym połysku.

## Charakterystyka Kukharenkoit-(Ce) jest złożonym, uwodnionym fluorowęglanem baru i ceru, należącym do grupy minerałów rzadkich. Tworzy najczęściej bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy o zarysie heksagonalnym lub pseudoheksagonalnym. Kryształy te rzadko występują pojedynczo, zazwyczaj tworząc wachlarzowate, promieniste lub niemal równoległe agregaty i rozety. Ze względu na niewielkie rozmiary, jego identyfikacja wizualna bez powiększenia jest praktycznie niemożliwa. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą 4 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo miękkim. Ma szklisty połysk, który na powierzchniach idealnej łupliwości może przechodzić w perłowy. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość jest dość wysoka i wynosi około 4,59 g/cm³. ## Barwy i odmiany Kukharenkoit-(Ce) jest zazwyczaj bezbarwny, biały lub przybiera bladożółte odcienie. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Aleksandra Aleksandrowicza Kukharenko (1914–1993), rosyjskiego mineraloga i profesora na Państwowym Uniwersytecie w Petersburgu, za jego wkład w badanie masywów alkalicznych. Człon -(Ce) wskazuje na dominację ceru wśród pierwiastków ziem rzadkich w jego składzie chemicznym. Minerał został zatwierdzony przez IMA w 1996 roku, a jego opis pochodzi z materiału znalezionego w masywie Chibin na Półwyspie Kolskim w Rosji. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i występowanie w postaci bardzo małych kryształów, kukharenkoit-(Ce) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Vitreous, Pearly on cleavages
Rysa
White
Gęstość
4.59
Łupliwość
Good on {001}
Przełam
Uneven to Conchoidal
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja kukharenkoitu-(Ce) jest trudna i zazwyczaj wymaga analizy chemicznej (EDS/WDS) w celu potwierdzenia składu. Cechami pomocniczymi są: tabliczkowa forma kryształów, często w formie rozet, stosunkowo wysoka gęstość jak na węglan oraz specyficzne środowisko występowania (pegmaty-ty agpaitowe, karbonatyty). Wykazuje słabą, żółtą fluorescencję w świetle UV (zarówno krótko-, jak i długofalowym). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami z grupy kukharenkoitu, takimi jak kukharenkoit-(La), od którego odróżnienie wymaga analizy pierwiastków ziem rzadkich. Jest również podobny do innych rzadkich węglanów z tych samych lokalizacji, np. burbankitu, ewaldytu czy huanghoitu-(Ce). Różni się od nich formą kryształów, właściwościami optycznymi i dokładnym składem chemicznym. ## Formy kryształów Kryształy są cienkie, tabliczkowe, o sześciobocznym zarysie, co jest wynikiem pseudoheksagonalnej symetrii. Zwykle tworzą wachlarzowate, promieniste agregaty, rozety lub pakiety niemal równolegle zrośniętych płytek.

Środowisko występowania

## Geneza Kukharenkoit-(Ce) jest minerałem późnych etapów krystalizacji hydrotermalnej. Powstaje w pęcherzach i szczelinach w obrębie silnie zróżnicowanych skał alkalicznych, takich jak pegmatyty agpaitowe (nefelinowo-sjenitowe) oraz w karbonatytach. ## Asocjacje mineralne W zależności od lokalizacji, współwystępuje z szeroką gamą innych rzadkich minerałów. W masywie Chibin (Rosja) są to m.in. egiryn, mikroklin, natrolit, lorenzenit, eudialit i williaumit. W Mont Saint-Hilaire (Kanada) towarzyszą mu analcym, sodalit, egiryn, rodochrozyt, serycyt i wiele innych rzadkich węglanów. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej poznane stanowiska tego minerału na świecie to masyw Chibin na Półwyspie Kolskim w Rosji oraz kompleks alkaliczny Mont Saint-Hilaire w Quebecu w Kanadzie. Są to praktycznie jedyne miejsca, z których pochodzą okazy o znaczeniu kolekcjonerskim.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne rozety lub wachlarze. Ważna jest wielkość kryształów - im większe, tym cenniejsze, chociaż rzadko przekraczają one kilka milimetrów. Wysoko oceniana jest przezroczystość i brak uszkodzeń. Szczególnie pożądane są bogate grupy krystaliczne na kontrastującej matrycy skalnej, w asocjacji z innymi rzadkimi minerałami. ## Popularne stanowiska Za najlepsze na świecie uchodzą okazy pochodzące z kamieniołomów Poudrette i Demix w Mont Saint-Hilaire (Quebec, Kanada), które dostarczyły największych i najlepiej wykształconych kryształów. Klasyczne są również okazy z masywu Chibin na Półwyspie Kolskim (Rosja), choć zazwyczaj są one mniejsze.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie konieczności można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Nie wolno stosować myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Jako węglan, jest bardzo wrażliwy na działanie kwasów, które powodują jego gwałtowne rozpuszczenie. Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami. Minerał jest stosunkowo miękki i kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby zapobiec uszkodzeniom mechanicznym i kontaktowi z innymi minerałami. Należy chronić go przed kurzem i wilgocią.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej